Legislator Case Law & Legislation
IV Nkd 154/25 AI generated

Court dismisses juvenile sexual offense proceedings due to effective prior therapeutic measures and lack of current demoralization.

Case Number IV Nkd 154/25
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The court declined to initiate criminal proceedings against a 12-year-old for sexual acts against a minor, citing the principle of opportunism under Article 53 of the Juvenile Support Act. Although the prosecution alleged a crime occurred, the court found the child no longer exhibited signs of demoralization and was successfully benefiting from existing psychological therapy and school support. Consequently, the court ruled that continuing the criminal process would be unnecessary and counterproductive, as current protective measures were already achieving the goals of rehabilitation.

Legislator headnote

AI generated

Art. 53 ust. 1 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich; Art. 3 ust. 1 tej ustawy: The court may refuse to initiate juvenile proceedings when existing educational and therapeutic measures are effective and further criminal escalation would hinder rehabilitation.

Keywords

AI generated
juvenile justice principle of opportunism sexual offense resocialization demoralization court discretion procedural dismissal

Cited Legislation

AI generated
art. 53 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich
postanawia: na podstawie art. 53 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, nie wszczynać postępowania w sprawie nieletniego.
art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich
Takie ujęcie odpowiada aksjologii prawa nieletnich, które zgodnie z art. 3 ust.
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. IV Nkd 154/25 POSTANOWIENIE Dnia 15 października 2025 roku Sąd Rejonowy w Wieliczce IV Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie następującym Przewodniczący sędzia Paweł Styrna po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 roku w Wieliczce na posiedzeniu niejawnym sprawy nieletniego K. S. ur. (...) syn R. i M. zam. ul. (...) (...)-(...) N. postanawia: na podstawie art. 53 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, nie wszczynać postępowania w sprawie nieletniego. sędzia Paweł Styrna

UZASADNIENIE

Prokuratura Rejonowa w (...) przekazała do Sądu Rejonowego w Wieliczce Wydziału Rodzinnego i Nieletnich akta postępowania przygotowawczego o sygnaturze (...), prowadzonego w sprawie czynu karalnego polegającego na dopuszczeniu się przez nieletniego K. S. innej czynności seksualnej wobec małoletniego poniżej 15 roku życia, w nieustalonym okresie, lecz nie później niż przed dniem 27 stycznia 2025 r., w miejscowości N.. Sąd ustalił, co następuje: W chwili popełnienia opisanego przez Prokuraturę czynu nieletni miał niespełna 12 lat, co w kontekście przepisu art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2022r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich wyklucza możliwości przypisania mu odpowiedzialności za popełnienie czynu karalnego oraz wpływa na ocenę zasadności stosowania środków wychowawczych wobec stwierdzonych przejawów demoralizacji.

Ustalono także, że w Sądzie Rejonowym w Wieliczce toczy się postepowanie opiekuńcze pod sygnaturą Opm 13/20 (Opmk 33/20) w ramach którego rodzina nieletniego objęta jest nadzorem kuratora sądowego. Z wywiadu środowiskowego kuratora zawodowego z października 2025 r. przeprowadzonego na zlecenie Sądu do sprawy Nkd 154/25, wynika, że obecnie nieletni nie przejawia zachowań świadczących o demoralizacji. Widoczny jest natomiast u nieletniego rozwój zdolności do autorefleksji, wykazuje zdyscyplinowanie, a także potrafi odróżniać dobro od zła, nie powiela wcześniejszych niewłaściwych wzorców zachowań.

Kurator potwierdził, że zastosowana wobec nieletniego terapia psychologiczna, zajęcia wspomagające o charakterze wychowawczym, w których nieletni uczestniczył oraz wsparcie szkoły przyniosły pozytywne efekty, a nieletni odnajduje się w środowisku szkolnym oraz społecznym bez znamion patologii czy dalszej demoralizacji. Nieletni nawiązuje prawidłowe relacje rówieśnicze, a jego funkcjonowanie w rodzinie, pomimo trudności wychowawczych i materialnych, objęte jest nadzorem i wsparciem ze strony matki, szkoły oraz instytucji pomocowych.

Sąd zważył co następuje:

Art. 53 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich należy do przepisów wyrażających tzw. zasadę oportunizmu procesowego, której istotą jest uzależnienie prowadzenia postępowania od celowości jego kontynuowania, a nie wyłącznie od formalnego zaistnienia przesłanek materialnoprawnych, jak ma to miejsce w systemie legalizmu. Przepis ten przyznaje sądowi rodzinnemu kompetencję do odmowy wszczęcia postępowania lub jego umorzenia, jeśli nie zachodzą podstawy do jego prowadzenia, ale także w sytuacji, gdy samo orzekanie środków wychowawczych, leczniczych lub poprawczych byłoby z punktu widzenia celów postępowania nieuzasadnione.

Ustawodawca, posługując się pojęciem niecelowości, odsyła sąd do oceny funkcjonalnej, nakierowanej na interes ochronny i wychowawczy wobec nieletniego. Oznacza to, że przesłanka niecelowości ma charakter ocenny i nie sprowadza się do prostego stwierdzenia istnienia lub braku czynu karalnego albo przejawów demoralizacji, ale odnosi się do skutków, jakie wywoła wszczęcie bądź kontynuacja postępowania w kontekście dobra nieletniego i możliwości osiągnięcia zamierzonych celów wychowawczych. Takie ujęcie odpowiada aksjologii prawa nieletnich, które zgodnie z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy koncentruje się na wspieraniu rozwoju i reintegracji społecznej, a nie na represyjnej odpowiedzialności za czyn.

W szczególności należy podkreślić, że ustawodawca nie zamyka katalogu sytuacji, w których niecelowość postępowania może zostać stwierdzona. Użycie sformułowania „w szczególności” ma charakter klauzuli otwartej, co oznacza, że katalog okoliczności, w których sąd może odmówić wszczęcia lub umorzyć postępowanie, nie jest wyczerpujący. Sąd może zatem kierować się nie tylko faktem orzeczenia już wcześniej odpowiednich środków w innej sprawie, ale również innymi przesłankami, które uzna za istotne, o ile mieszczą się one w ramach celów ustawy, a zwłaszcza w idei wspierania i resocjalizacji nieletnich.

Zasada oportunizmu wyrażona w art. 53 stanowi zatem narzędzie pozwalające uniknąć zbędnej eskalacji reakcji państwa wobec nieletniego i umożliwia koncentrację na skutecznych środkach wychowawczych tam, gdzie są one rzeczywiście potrzebne i proporcjonalne. W konsekwencji przepis ten pełni funkcję gwarancyjną, chroniąc nieletniego przed nadmierną ingerencją wymiaru sprawiedliwości w przypadkach, gdy cele resocjalizacyjne mogą zostać osiągnięte w drodze dotychczasowego oddziaływania wychowawczego lub środowiskowego. Odnosząc powyższe ustalenia i analizy do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że nieletni, którego dotyczyło postępowanie prowadzone przez Prokuraturę jest już objęty nadzorem kuratorskim oraz systematycznymi oddziaływaniami o charakterze wychowawczo-terapeutycznym, które przynoszą wymierne i pozytywne rezultaty.

Dotychczas zastosowane środki sądowe i instytucjonalne odpowiadają potrzebom wychowawczym nieletniego i stanowią adekwatną reakcję na ujawnione przejawy jego schowań. Nieletni znajduje się pod opieką szkoły, uczestniczy w terapii psychologicznej oraz korzysta z regularnego wsparcia placówek oświatowo-wychowawczych. Obserwowane zmiany w jego zachowaniu, w tym zdolność do odróżniania dobra od zła, wzrost dyscypliny oraz brak tendencji do powielania wcześniejszych nieprawidłowych wzorców postępowania, potwierdzają skuteczność wdrożonych wcześniej działań.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że aktualny etap rozwoju emocjonalnego i społecznego nieletniego nie wymaga intensyfikacji reakcji sądowej w postaci wszczynania nowego postępowania. Dalsze oddziaływania mogą i powinny być kontynuowane w ramach już istniejącego postępowania opiekuńczego, które stanowi wystarczającą i racjonalną platformę do realizacji celów wychowawczych. Podejmowanie nowego postępowania w niniejszym stanie faktycznym mogłoby prowadzić do niepotrzebnej eskalacji środków stosowanych przez Sąd, a w konsekwencji do zakłócenia procesu pozytywnych zmian, jakie obecnie zachodzą w postawie i funkcjonowaniu nieletniego.

W związku z powyższym, uznając, że prowadzenie kolejnego postępowania byłoby zbędne i niewspółmierne wobec skuteczności już wdrożonych działań, a także kierując się potrzebą ochrony dobra nieletniego oraz zasadą minimalizacji ingerencji w jego sytuację życiową, Sąd postanowił odmówić wszczęcia postępowania, uznając, że dotychczasowe środki są wystarczające do realizacji celów wychowawczo-resocjalizacyjnych. sędzia Paweł Styrna