Social Security Court dismisses appeal as Constitutional Court ruling lacks legal force due to judge disqualification.

Sygn. akt III U 578/24

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 stycznia 2025r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Cezary Olszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 stycznia 2025r. w Suwałkach sprawy J. A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o wznowienie postępowania w związku z odwołaniem J. A. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 30 października 2024 r. znak (...) oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 października 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił J. A. wznowienia postępowania w sprawie emerytury. Wskazał, iż w dniu 4 czerwca 2024 roku Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie dotyczącej obliczenia emerytury poprzez pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury z wieku powszechnego o kwotę pobranych wcześniej emerytur. Trybunał uznał, że przepis ustawy na to pozwalający, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 roku, jest niezgodny z przepisami Konstytucji.

W przypadku, gdy Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją ustawy, na podstawie której została wydana decyzja, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału. Orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Orzeczenie Trybunału dotyczące ustawy ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Dniem ogłoszenia orzeczenia Trybunału jest dzień ogłoszenia tego orzeczenia w postaci elektronicznej na stronie internetowej organu wydającego dziennik urzędowy.

Natomiast wyrok Trybunału z 4 czerwca 2024 roku nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, zatem organ rentowy nie stwierdził podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 2 listopada 2022 roku. J. A. w odwołaniu od tej decyzji domagał się jej zmiany i wznowienia postępowania. Zarzucił organowi rentowemu pominięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 roku SK 140/20, wskazując, iż jego nieogłoszenie w Dzienniku Ustaw nie stoi na przeszkodzie jego zastosowania. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.

Podtrzymał podstawy skarżonej decyzji. Sąd ustalił, co następuje: J. A. (urodzony (...)) w dniu 23 sierpnia 2012 roku wystąpił z wnioskiem o wcześniejszą emeryturę (warunki szczególne). Decyzją z dnia 27 września 2012 roku przyznano mu prawo do emerytury od dnia 8 sierpnia 2012 roku. Natomiast w dniu (...) wystąpił z wnioskiem o emeryturę w wieku powszechnym. Decyzją z dnia 2 listopada 2022 roku przyznano mu prawo do emerytury w wieku powszechnym od dnia(...) roku. Przy ustalaniu wysokości emerytury w wieku powszechnym została odjęta kwota wypłaconych emerytur wcześniejszych.

W dniu 22 października 2024 roku J. A. wystąpił w wnioskiem o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 roku, SK 140/20, ponowne przeliczenie emerytury oraz wypłatę wyrównania wraz z odsetkami z okres wypłaty emerytury w zaniżonej kwocie.

Sąd zważył co następuje :

Zgodnie z art. 180 § 1 k.p.a. „w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.” Jak zaś stanowi art. 145a. § 1 k.p.a. „można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Kodeks postepowania cywilnego w art. 401 1 stanowi, iż „Można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.” Wskazane regulacje prawne stanowią podstawę wznowienia postepowania w oparciu o orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, jednak w sprawie niniejszej nie zachodzą okoliczności uzasadniające takie wznowienie z przyczyn niżej wskazanych.

W dniu 4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie SK 140/20 w którym stwierdził, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1251) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazane orzeczenie zapadło większością głosów, a w składzie orzekającym zsiadał jako jego członek, a także sprawozdawca J.

P.. W dniu 6 marca 2024 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej podjął uchwałę w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego (M.P. z 2024 r. poz. 198). Sejm Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził że: uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego (dot. J. P.), opublikowana w Monitorze Polskim z dnia 19 września 2017 r. (poz. 873), - została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, w tym Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a tym samym jest pozbawiona mocy prawnej i nie wywołała skutków prawnych w niej przewidzianych.

W konsekwencji Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uznał, że m.in. J. P. nie jest sędzią Trybunału Konstytucyjnego. Jak wskazano w cytowanej uchwale „Organy władzy publicznej mają obowiązek przestrzegać Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności wynikającej z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady legalizmu, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej stoi na stanowisku, że uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy.” Z kolei Sąd Najwyższy w Postanowieniu wydanym w Składzie Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - z dnia 13 grudnia 2023 r. sygn.. akt I KZP 5/23 stwierdził, iż aspekty sprzecznego z prawem krajowym wyboru osób na sędziów Trybunału Konstytucyjnego, na miejsca już wcześniej zajęte, zostały precyzyjnie wskazane także w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) z dnia 7 maja 2021 r. w sprawie 4907/18, (...) przeciwko Polsce.

ETPCz orzekł, że rozstrzygnięcie sprawy przez skład orzekający Trybunału Konstytucyjnego z udziałem osoby wybranej na miejsce już zajęte narusza art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPC), ponieważ taki organ nie spełnia wymogu „sądu ustanowionego ustawą”. W takiej sytuacji Sąd Najwyższy uznał, że wobec naruszenia art. 194 ust. 1 Konstytucji RP jedynym możliwym działaniem zgodnym z Konstytucją RP, jest konieczność uznania, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w sprawie z udziałem sędziego wadliwie wybranego nie wywiera skutków z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP (nie posiada mocy powszechnie obowiązującej i nie wchodzi w życie), a zatem, uznać należy, że Trybunał nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem.

Sąd Okręgowy podziela przedstawioną wyżej argumentację i dlatego odwołanie uznał za bezzasadne. Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności, na podstawie art. 477 14 §1 k.p.c. Sąd orzekł jak w sentencji. mt