Bank loan recovery dismissed partially due to offsetting and partial payment satisfying the claim.

Sygnatura akt II C 2815/24

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 19 grudnia 2024 roku Bank (...) Spółka Akcyjna w W. wystąpił przeciwko M. W. i J. W. o zasądzenie solidarnie kwoty 300.000 PLN tytułem zwrotu kwoty wypłaconej stronie pozwanej w wykonaniu umowy kredytu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W uzasadnieniu wskazano, iż strony zawarły umowy kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego, a dochodzone kwoty są wynikiem rozliczenia wynikającego z ustalenia nieważności umowy (pozew, k. 4 – 7). Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości, z uwagi na to, że roszczenie jest bezzasadne, strona pozwana nie jest bezpodstawnie wzbogacona, a ponadto roszczenie jest przedawnione (odpowiedź na pozew, k. 51 – 55).

W dniu 8 sierpnia 2025 roku (przed rozpoczęciem rozprawy) strona powodowa cofnęła powództwo o zasądzenie kwoty 289.153,03 PLN z uwagi na to, że świadczenie dochodzone pozwem zostało spełnione przez pozwanych w części, a to na skutek potrącenia z dnia 24 grudnia 2024 roku i zapłaty z dnia 13 czerwca 2025 roku (pismo, k. 102). Sąd ustalił, co następuje: Dnia 12 grudnia 2008 roku strony zawarły umowę kredytu hipotecznego, udzielonego w walucie wymienialnej. Zgodnie z treścią umowy, kwotę kredytu określono na 300.000 PLN (umowa, k. 22 – 25).

Dnia 15 grudnia 2008 roku uruchomiono środki kredytu w kwocie 300.000 PLN (okoliczności bezsporne i zaświadczenie, k. 27). W dniu 14 lipca 2021 roku do powodowego banku wpłynęła reklamacja kredytobiorców, w której wskazali na nieważność umowy kredytowej i zażądali zapłaty kwoty 233.805,97 PLN (reklamacja, k. 60 – 63). Wyrokiem z dnia 26 lipca 2023 roku Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił, że zawarta między stronami umowa kredytu hipotecznego jest nieistniejąca, a ponadto zasądził na rzecz kredytobiorców kwoty 233.805,97 PLN i 190,01 PLN .

Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 14 maja 2025 roku oddalił apelację od tego rozstrzygnięcia (okoliczności bezsporne). Wykonując umowę kredytobiorcy zapłacili na rzecz banku kwoty 311.837,02 PLN tytułem rat kredytowych (do 12 grudnia 2024 roku) i 270 PLN, 677,25 PLN oraz 3.487,20 PLN tytułem innych opłat (zaświadczenia, k. 27 i 69). Pismem z dnia 24 grudnia 2024 roku, doręczonym w dniu 27 grudnia 2024 roku, kredytobiorcy złożyli bankowi oświadczenie o potrąceniu wierzytelności banku o zwrot kwoty wypłaconego kapitału w wysokości 300.000 PLN z wierzytelnością kredytobiorcy o zwrot wszystkich wpłat dokonanych w związku z wykonaniem nieważnej umowy kredytowej w wysokości łącznej 401.697,33 PLN, w tym 233.995,98 PLN dochodzone tytułem należności głównej w sprawie z powództwa kredytobiorców oraz 83.994,73 PLN tytułem odsetek.

Procesowo zarzut potrącenia sformułowano w odpowiedzi na pozew (okoliczności bezsporne i oświadczenie, k. 75 – 77 ). Dodatkowo w dniu 13 czerwca 2025 roku kredytobiorcy uiścili na rzecz banku (z zastrzeżeniem zwrotu) kwotę 205.446,41 PLN tytułem rozliczenia przedmiotowej umowy kredytu (przelew, k. 104). Sąd zważył: Powództwo w części, w której nie zostało cofnięte, nie było uzasadnione.

1. Podstawy prawne dochodzonych roszczeń. W zakresie wzajemnego rozliczenia stron w związku ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego, każdej ze stron przysługuje oparte na treści art. 410 w zw. z art. 405 k.c. roszczenie o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń pieniężnych zmierzających do wykonania nieważnej umowy kredytu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 410 § 2 k.c. świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

2. Roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału kredytu. Skuteczność potrącenia. Spełnienie świadczenia. Brak przedawnienia. W rozpoznawanej sprawie bank dochodził kwoty kapitału efektywnie wypłaconego kredytobiorcom, nie obejmującego innych świadczeń, w szczególności prowizji i składek ubezpieczeniowych. Kwota kapitału wynosiła 300.000 PLN. Strona pozwana w tym zakresie dokonała potrącenia wierzytelności banku ze swoją wierzytelnością o zwrot wszystkich wpłat dokonanych w związku z wykonaniem nieważnej umowy kredytowej, a także dokonała spłaty dokonując ostatecznego rozliczenia umowy kredytowej.

Wskazane do potrącenia kwoty nie były kwestionowane. W związku z przepisem art. 498 § 2 k.c., zgodnie z którym wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej, wierzytelność banku została umorzona. W ocenie sądu samo potrącenie jest skuteczne. Procesową skuteczność zarzutu potrącenia regulują przepisy art. 203 1 k.p.c. Podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda (§ 1 pkt. 1) – obie wierzytelności dotyczą rozliczenia umowy kredytu hipotecznego, co do której stwierdzono nieważność.

Pozwany może podnieść zarzut potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna (§ 2) i zarzut ten może zostać podniesiony tylko w piśmie procesowym (§ 3) – pozwani podnieśli zarzut potrącenia przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy, to jest w odpowiedzi na pozew. Materialnoprawne przesłanki zarzutu potrącenia uregulowane są w art. 498 § 1 k.c., zgodnie z którym gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

W przypadku rozliczenia umowy kredytu hipotecznego, którego nieważność została stwierdzona:

a) kredytodawca i kredytobiorca są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami;

b) przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze;

c) obie wierzytelności mogą być dochodzone przed sądem (żadna nie jest przedawniona, ani nie ma charakteru naturalnego);

d) obie wierzytelności są wymagalne – wymagalność wierzytelności kredytobiorców powstała z dniem wezwania banku do zapłaty (reklamacja doręczona 14 lipca 2021 roku, k. 63, w której kredytobiorcy zażądali zapłaty kwoty 233.805,97 PLN), a wierzytelność kredytodawcy – z dniem doręczenia odpisu pozwu. W tej sytuacji wszystkie materialnoprawne i procesowe warunki skuteczności potrącenia są spełnione. Dodatkowo, kredytobiorcy uiścili na rzecz banku w dniu 13 czerwca 2025 roku kwotę 205.446,41 PLN tytułem rozliczenia przedmiotowej umowy kredytu.

Zważywszy na skuteczność potrącenia (w zakresie kwoty wymagalnej) i dodatkowo dokonanie zapłaty tytułem rozliczenia umowy kredytu stwierdzić trzeba, że roszczenie banku z tytułu z tytułu zwrotu kapitału kredytu zostało w całości zaspokojone i wygasło. Roszczenie banku nie jest przy tym przedawnione. Zgodnie z przepisem art. 118 k.c. termin przedawnienia wynosi dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata, zaś koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 k.c.).

Zgodnie z orzecznictwem SN jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy (uchwała SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22). Najwcześniejszym pismem, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy była reklamacja doręczona w dniu 14 lipca 2021 roku (k. 63), co oznacza, że roszczenie banku przedawniłoby się 31 grudnia 2024 roku.

Wniesienie pozwu w sprawie w dniu 19 grudnia 2024 roku przerwało bieg przedawnienia. Wobec tego, iż strona powodowa cofnęła pozew co do kwoty 289.153,03 PLN, a cofnięcie to jest skuteczne z uwagi na przesłanki z przepisu art. 203 § 3 k.p.c., na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. należało umorzyć postępowanie w sprawie w tej części. W pozostałym zakresie, z uwagi na zaspokojenie przez kredytobiorców wierzytelności banku z tytułu zwrotu kapitału w drodze potrącenia i spełnienia świadczenia, powództwo podlegało oddaleniu.

3. Koszty procesu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 zdanie 2 k.p.c., zgodnie z którym sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania. Strona powodowa wygrała sprawę w 96 %, albowiem w zakresie, w którym wierzytelność została umorzona przez potrącenie oraz spełniona, należało uznać stronę powodową za wygrywającą spór. W pozwie dochodzono roszczenia o zwrot kapitału wypłaconego z tytułu udzielonego kredytu, przy czym pozew wniesiono w dniu 19 grudnia 2024 roku.

Następnie – już w toku sprawy – strona pozwana złożyła oświadczenie o potrąceniu (w dniu 27 grudnia 2024 roku) i uiściła na rzecz powoda dodatkową kwotę tytułem rozliczenia umowy kredytu (w dniu 13 czerwca 2025 roku), uznając tym samym istnienie wierzytelności po stronie powodowej i zaspokajając tę wierzytelność. Jeżeli świadczenie zostanie spełnione na rzecz strony powodowej w toku sprawy, to należy ją uznać za wygrywającą proces w tym zakresie. Koszty procesu wyniosły łącznie 25.817 PLN, w tym 10.800 PLN tytułem kosztów zastępstwa procesowego, 17 PLN tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, 15.000 PLN tytułem opłaty sądowej od pozwu.

Z/ Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron przez PI.