Legislator Case Law & Legislation
III C 884/24 AI generated

Court allows tenant's claim to succeed by right of succession despite registration at a different address.

Case Number III C 884/24
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Allowed / Granted

Legislator summary

AI generated

The court declared that the plaintiff succeeded to the tenancy contract by operation of law following the tenant's death. Although the defendant argued the plaintiff did not reside in the property, the court found she lived there with her partner and conducted a joint household until his death. The judgment emphasized that administrative registration does not determine the center of life activities, allowing the plaintiff to inherit the tenancy rights.

Legislator headnote

AI generated

Art. 691 k.c.; Art. 25 k.c.: The right to succeed to a tenancy contract by operation of law depends on the center of life activities and joint household, not on the place of administrative registration.

Keywords

AI generated
succession to tenancy operation of law center of life activities administrative registration joint household declaratory judgment costs of proceedings

Cited Legislation

AI generated
Art. 691 k.c.
z wnioskiem o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu w miejsce zmarłego najemcy, lecz pozwana nie wyraziła na to zgody, wskazując na brak spełnienia przesłanek z art. 691 k.c. Okoliczność, że w dacie śmierci Z.
Art. 25 k.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że zameldowanie nie może być utożsamiane z miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c., a tym samym nie może stanowić jedynego kryterium dla oceny przesłanki „stałego zamieszkiwania” w rozumieniu art.
Art. 98 § 1 k.p.c.
wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c.
Art. 98 § 1[1] k.p.c.
O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu (art. 98 § 1[1] k.p.c.).
§ 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku
art. 691 k.c
z wnioskiem o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu w miejsce zmarłego najemcy, lecz pozwana nie wyraziła na to zgody, wskazując na brak spełnienia przesłanek z art. 691 k.c.
art. 189 k.p.c
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 189 k.p.c.
art. 691 § 1 k.c
Natomiast art. 691 § 1 k.c.
art. 25 k.c
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że zameldowanie nie może być utożsamiane z miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c., a tym samym nie może stanowić jedynego kryterium dla oceny przesłanki „stałego zamieszkiwania” w rozumieniu art.
art. 691 § 2 k.c
25 k.c., a tym samym nie może stanowić jedynego kryterium dla oceny przesłanki „stałego zamieszkiwania” w rozumieniu art. 691 § 2 k.c.

Cited Case Law

AI generated
III CZP 19/77
Interes prawny w tym przypadku polega na konieczności potwierdzenia sytuacji prawnej wynikającej z mocy prawa w chwili śmierci najemcy, co zostało podkreślone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1977 r., III CZP 19/77 oraz uchwale z dnia 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96.
III CZP 115/96
Interes prawny w tym przypadku polega na konieczności potwierdzenia sytuacji prawnej wynikającej z mocy prawa w chwili śmierci najemcy, co zostało podkreślone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1977 r., III CZP 19/77 oraz uchwale z dnia 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96.
III CRN 61/80
wyrok SN z dnia 6 maja 1980 r., III CRN 61/80; z dnia 17 października 1997 r., I CKN 90/97; z dnia 3 lutego 2000 r., I CKN 40/99).
I CKN 40/99
wyrok SN z dnia 6 maja 1980 r., III CRN 61/80; z dnia 17 października 1997 r., I CKN 90/97; z dnia 3 lutego 2000 r., I CKN 40/99).

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygnatura akt III C 884/24

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 20 sierpnia 2025 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie III Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Sebastian Otto Protokolant: stażysta Szymon Tobiasz po rozpoznaniu 6 sierpnia 2025 r. w S. na rozprawie sprawy z powództwa B. K. przeciwko Gminie M. S. o ustalenie I. ustala, że powódka B. K. wstąpiła z mocy prawa w stosunek najmu lokalu mieszkalnego numer (...) przy ul. (...) w S. po śmierci Z. P. (1); II. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1 117 zł (tysiąc sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Sygn. akt III C 884/24

UZASADNIENIE

wyroku z 20 sierpnia 2025 r. Pozwem z 19 listopada 2024 r. B. K. wniosła o ustalenie, że wstąpiła z mocy prawa w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w S.. Uzasadniając powyższe żądanie wskazano, że powódka była partnerką zmarłego w dniu 12 maja 2024 r. w S. Z. P. (1). Wspólnie zamieszkiwali w lokalu mieszkalnym stanowiącym własność Gminy M. S.. Najemcą tego lokalu był Z. P. (1). Powódka i Z. P. (1) byli dla siebie osobami najbliższymi i wspólnie prowadzili gospodarstwo domowe od 2014 r. W przedmiotowym lokalu mieszkał również niepełnosprawny syn powódki.

B. K. zwróciła się do Gminy M. S. z wnioskiem o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu w miejsce zmarłego najemcy, lecz pozwana nie wyraziła na to zgody, wskazując na brak spełnienia przesłanek z art. 691 k.c. Okoliczność, że w dacie śmierci Z. P. (2) powódka była zameldowana w innym lokalu mieszkalnym, nie ma znaczenia dla ustalenia, gdzie koncentrowały się jej sprawy życiowe. Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości, wskazując, iż nie kwestionuje faktu, że najemcą lokalu mieszkalnego był Z.

P. (1). Kwestionuje natomiast fakt, iż powódka stale zamieszkiwała ze Z. P. (1) w przedmiotowym lokalu do chwili jej śmierci albowiem w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że powódka od sierpnia 2022 r. zamieszkiwała wraz ze swoim synem w lokalu przy ul. (...) w S.. Wynika to z oświadczeń samej powódki, jak również Z. P. (1) oraz P. B.. W piśmie powódki z 6 lutego 2025 r. wskazano, że w sierpniu 2022 r. do Z. P. (1) przyjechała jego siostra i zażądała, by powódka wyprowadziła się z lokalu. Kobiety popadły w konflikt, a powódka została siłowo wyrzucona z mieszkania.

Zabrała z niego tylko najpotrzebniejsze rzeczy. Jednak w październiku 2022 r. wróciła do stałego zamieszkiwania ze Z. P. (1). Ustalenia faktyczne. Najemcą lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w S. był Z. P. (1), który zmarł 12 maja 2024 r. Bezsporne, nadto dowód:  przesłuchanie powódki B. K. (k. 73),  akt zgonu (k. 23). B. K. pozostawała w związku nieformalnym ze Z. P. (1) od około 2014 r. Od tego czasu wspólnie zamieszkiwali w lokalu mieszkalnym nr (...) przy ul. (...) w S., prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, a w lokalu tym zamieszkiwał także niepełnosprawny syn powódki.

Najemcą lokalu był Z. P. (1). W sierpniu 2022 r. w lokalu pojawiła się siostra Z. P. (1), co doprowadziło do konfliktów i chwilowego opuszczenia lokalu przez B. K.. Miało to charakter przejściowy i było spowodowane agresywnym zachowaniem siostry najemcy oraz stanem zdrowia i uzależnieniem Z. P. (1) od alkoholu. W październiku 2022 r. B. K. powróciła do stałego zamieszkiwania z najemcą i zamieszkiwała tam do dnia jego śmierci tj. 12 maja 2024 r. B. K., mimo formalnego zameldowania w innym lokalu w budynku (nr (...)), koncentrowała swoje życie osobiste i rodzinne w lokalu nr (...), gdzie znajdowały się jej rzeczy osobiste, dokumenty, a także gdzie przygotowywała posiłki, wspólnie je spożywała z najemcą, dbała o utrzymanie mieszkania, robiła zakupy i opiekowała się chorym partnerem, w tym towarzysząc mu podczas leczenia onkologicznego.

W dniu pogrzebu Z. P. (1) siostra najemcy wymieniła zamki w lokalu nr (...) i uniemożliwiła powódce dalsze korzystanie z niego, wyrzucając jej rzeczy osobiste. Od tego czasu lokal pozostaje pusty. Dowód:  przesłuchanie powódki B. K. (k. 73),  orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (k. 7-8, 12-13),  orzeczenie lekarza orzecznika ZUS (k. 9-11),  przesłuchanie świadka J. B. (k. 60),  przesłuchanie świadka E. P. (k. 45),  przesłuchanie świadka K. G. (k. 60-61),  przesłuchanie świadka A. Ś. (k. 45v.),  przesłuchanie świadka A.

B. (k. 45v.),  przesłuchanie świadka A. K. (k. 72). Pismem z 23 lipca 2024 r. Zarząd (...) w S. odmówił B. K. zawarcia umowy najmu lokalu poł. w S. przy ul. (...) po zgonie Z. P. (1) albowiem lokal ten nie stanowił dla niej centrum spraw życiowych w dniu śmierci najemcy. Dowód:  pismo z dnia 23 lipca 2024 r. (k. 6). Rozważania. Powództwo B. K. przeciwko Gminie M. S. o ustalenie, że powódka wstąpiła z mocy prawa w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w S. po zmarłym najemcy, Z. P. (1), okazało się zasadne i zostało w całości uwzględnione.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 189 k.p.c. w związku z art. 691 k.c. Zgodnie z art. 189 k.p.c. powód może domagać się ustalenia istnienia lub nieistnienia prawa albo stosunku prawnego, jeżeli ma w tym interes prawny. Natomiast art. 691 § 1 k.c. stanowi, że w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu wstępują małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, osoby, wobec których najemca miał obowiązek alimentacyjny, a także osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą.

Zgodnie z § 2 tego przepisu wstąpienie w stosunek najmu wymaga stałego zamieszkiwania z najemcą do chwili jego śmierci, natomiast brak osób wskazanych w § 1 skutkuje wygaśnięciem stosunku najmu (§ 3). Sąd, dokonując ustaleń faktycznych, uznał za wykazane, że powódka pozostawała z najemcą, Z. P. (1), w trwałym związku nieformalnym od około 2014 roku. Od tego czasu strony wspólnie zamieszkiwały w lokalu mieszkalnym nr (...) przy ul. (...) w S., prowadząc wspólne gospodarstwo domowe. W lokalu tym mieszkał również niepełnosprawny syn powódki, a życie rodzinne i osobiste powódki skupiało się właśnie w tym miejscu.

Powódka zajmowała się prowadzeniem domu, przygotowywaniem posiłków, robieniem zakupów oraz opieką nad partnerem, szczególnie w okresie jego choroby onkologicznej. Choć w sierpniu 2022 roku doszło do konfliktu spowodowanego agresywnym zachowaniem siostry najemcy, co chwilowo zmusiło powódkę do opuszczenia mieszkania, sytuacja ta miała charakter przejściowy. W październiku 2022 roku powódka powróciła do wspólnego zamieszkiwania i mieszkała tam do dnia śmierci Z. P. (1). Po jego śmierci siostra najemcy wymieniła zamki w drzwiach lokalu i uniemożliwiła powódce dalsze korzystanie z mieszkania, usuwając również jej rzeczy osobiste.

Od tego czasu lokal pozostaje pusty. Zeznania świadków, w tym sąsiadów (J. B., K. G., A. Ś.) oraz członków rodziny (E. P., A. K.), były spójne i jednoznacznie potwierdziły, że powódka stale zamieszkiwała w lokalu przy ul. (...) wraz ze zmarłym najemcą, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe i pozostając z nim w trwałym pożyciu. Świadkowie opisali także jej zaangażowanie w opiekę nad chorym partnerem oraz fakt, że incydentalne przenoszenie się powódki do innego lokalu miało charakter wymuszony i tymczasowy, nie świadczyło o zmianie centrum jej życiowej aktywności.

Sąd uznał również za niewiarygodne ustalenia postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez pozwaną Gminę, oparte na oświadczeniach składanych w sytuacjach konfliktowych i w stanie silnych emocji. Poza wspomnianymi oświadczeniami, pozwana nie przedstawiła żadnych innych dowodów świadczących o tym, że powódka nie mieszkała z najemcą w chwili jego śmierci lub że jej centrum życiowe znajdowało się w innym miejscu. Ponadto oświadczenia te zostały złożone w 2022 r., a sporne pomiędzy stronami w niniejszej sprawie pozostawało to, czy B.

K. zamieszkiwała z najemcą w dniu jego śmierci, tj. 12 maja 2024 r. Zatem oświadczenia, które były głównym materiałem dowodowym zaprezentowanym przez stronę pozwaną, pochodziły z zupełnie innego okresu. Analiza materiału dowodowego pozwala przyjąć, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 691 § 1 i 2 k.c., tj. pozostawanie powódki w stałym pożyciu ze zmarłym najemcą i stałe zamieszkiwanie w lokalu do chwili jego śmierci. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że przez stałe zamieszkiwanie należy rozumieć zamieszkiwanie w lokalu z wolą stałego pobytu, ześrodkowanie w nim aktywności życiowej i uznanie tego miejsca za centrum życiowe (por. wyrok SN z dnia 6 maja 1980 r., III CRN 61/80; z dnia 17 października 1997 r., I CKN 90/97; z dnia 3 lutego 2000 r., I CKN 40/99).

Okoliczności sprawy w pełni odpowiadają tej definicji. Czasowe opuszczenie lokalu przez powódkę, wynikające z zachowań siostry najemcy i stanu zdrowia Z. P. (1), nie stanowiło zerwania więzi z lokalem ani przeniesienia centrum życiowego w inne miejsce, co jest zgodne z utrwalonym poglądem wyrażonym w wyroku SN z dnia 20 czerwca 2001 r., I CKN 1179/98, zgodnie z którym krótkotrwałe i uzasadnione przyczynami pobyty poza lokalem nie wyłączają możliwości uznania stałego zamieszkiwania. Sąd uznał również, że powódka posiada interes prawny w dochodzeniu ustalenia na podstawie art. 189 k.p.c., gdyż pozwana kwestionowała jej prawo do lokalu, odmawiając pozytywnego rozpatrzenia wniosku z dnia 23 lipca 2024 r. o zawarcie umowy najmu.

Interes prawny w tym przypadku polega na konieczności potwierdzenia sytuacji prawnej wynikającej z mocy prawa w chwili śmierci najemcy, co zostało podkreślone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1977 r., III CZP 19/77 oraz uchwale z dnia 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96. Wyrok w niniejszej sprawie ma charakter deklaratoryjny i stwierdza istniejące prawo powódki do wstąpienia w stosunek najmu. W świetle powyższych ustaleń Sąd stwierdził, że zostały spełnione wszelkie przesłanki materialnoprawne i procesowe do uwzględnienia powództwa.

W konsekwencji w punkcie I sentencji wyroku orzeczono, że powódka B. K. wstąpiła z mocy prawa w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) w miejsce zmarłego najemcy, Z. P. (1). Na marginesie wskazać należy, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że w chwili śmierci najemcy powódka była zameldowana pod innym adresem. Zameldowanie stanowi wyłącznie czynność administracyjną służącą ewidencji ludności i nie przesądza o faktycznym miejscu zamieszkania danej osoby, ani o tym, gdzie znajduje się centrum jej spraw życiowych.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że zameldowanie nie może być utożsamiane z miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c., a tym samym nie może stanowić jedynego kryterium dla oceny przesłanki „stałego zamieszkiwania” w rozumieniu art. 691 § 2 k.c. (por. wyrok SN z dnia 6 maja 1980 r., III CRN 61/80; wyrok SN z dnia 3 lutego 2000 r., I CKN 40/99). Decydujące znaczenie mają bowiem faktyczne okoliczności świadczące o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego, koncentrowaniu w danym lokalu aktywności życiowej oraz woli stałego pobytu, a wszystkie te okoliczności zostały w sprawie wykazane.

O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął w punkcie II. wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Roszczenie strony powodowej zostało uwzględnione w całości, a poniosła ona koszty w łącznej kwocie 1117 zł (200 zł opłata od pozwu, 900 zł wynagrodzenie pełnomocnika obliczone na podstawie § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) oraz 17 zł opłata od pełnomocnictwa. Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu (art. 98 § 1[1] k.p.c.). W powołaniu powyższej argumentacji orzeczono, jak w sentencji wyroku.