Civil court dismisses tenant's claim for succession rights as daughter-in-law is not a statutory heir under Polish Civil Code.

Sygn. akt: I C 522/23

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Joanna Jank Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Pietkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r. w G. sprawy z powództwa C. K. przeciwko Gminie M. G. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu 1. oddala powództwo, 2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych) z tytułu zwrotu kosztów procesu. Sygnatura akt I C 522/23 Uzasadnienie wyroku z dnia 21 listopada 2023 roku I.

Stanowiska stron Powódka C. K. wniosła pozew przeciwko Gminie M. G. domagając się ustalenia, że wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w G. przy ul. (...) w miejsce zmarłej najemczyni E. K., wskazując, że jest synową zmarłej najemczyni, od 1986 roku stale z nią zamieszkiwała, wspólnie prowadziła gospodarstwo domowe, a także była z najemczynią we wspólnym pożyciu gospodarczym i społecznym. Jak wskazała w dniu 21 maja 2020 roku zmarł nagle jej mąż A. K. (1) i odtąd powódka opiekowała się teściową aż do jej śmierci. (pozew k.

3) W odpowiedzi na pozew pozwana Gmina M. G. wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, że powódka jako synowa zmarłej najemczyni nie mieści się w kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu w rozumieniu art. 691 k.c. (odpowiedź na pozew k. 25-26v) II. Stan faktyczny E. K. była najemczynią lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku mieszkalnym przy ul. (...) w G.. Przedmiotowy lokal stanowi własność pozwanej Gminy M. G.. (okoliczności bezsporne) W dniu 24 stycznia 2023 roku E. K. zmarła. (okoliczność bezsporna ustalona w oparciu o odpis skrócony aktu zgonu k.

4) Powódka C. K. jest synową E. K., wdową po zmarłym synu najemczyni A. K. (1). (okoliczności bezsporne ustalone w oparciu o odpis skrócony aktu zgonu A. K., 5, odpis skrócony aktu małżeństwa, k.

6) Po śmierci teściowej, powódka złożyła w Wydziale Spraw (...) Urzędu Miasta G. wniosek o wstąpienie w stosunek najmu po zmarłej teściowej. Pismem z dnia 13 marca 2023 roku pozwana wskazała, że nie ma możliwości potwierdzenia uprawnień powódki do ww. lokalu w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż powódka jako synowa zmarłej najemczyni nie mieści się w kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu w rozumieniu art. 691 k.c. (okoliczności bezsporne ustalone w oparciu o pismo powódki z dnia 28 lutego 2023r., k. 28, pismo pozwanej z dnia 13 marca 2023r., k. 7-8) III.

Ocena dowodów Powyższy stan faktyczny był bezsporny, a Sąd w całości ustalił go na podstawie dowodów z dokumentów przedłożonych do akt niniejszej sprawy przez strony. Zważyć należy, iż dokumenty w postaci odpisów skróconych aktów stanu cywilnego mają charakter dokumentów urzędowych, które zgodnie z art. 244 k.p.c. korzystają z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą wyrażonych w nich oświadczeń, czego żadna ze stron nie kwestionowała w trybie art. 252 k.p.c. W przypadku pozostałych dokumentów mających charakter dokumentów prywatnych strony nie wniosły zarzutów co do ich autentyczności ani nie zaprzeczyły, iż osoby podpisane pod tymi dokumentami nie złożyły oświadczeń w nich zawartych.

Sąd również nie dopatrzył się żadnych podstaw do odmowy przyznania tym dokumentom waloru wiarygodności i mocy dowodowej. IV. Podstawa prawna Podstawę powództwa stanowił przepis art. 691 § 1 i 2 k.c. W myśl art. 691 § 1 k.c. w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą.

Z kolei wedle art. 691 § 2 k.c. osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. V. Ocena prawna W ocenie Sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem powódka nie należy do kręgu osób wymienionych w przepisie art. 691 § 1 k.c. Bezsporne było, że powódka była synową zmarłej najemczyni lokalu. Cytowany powyżej przepis jako osoby uprawnione z kręgu rodziny zmarłego wymienia jedynie: małżonka niebędącego współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka.

Jako osobie pozostającej z najemczynią w stosunku powinowactwa powódce nie przysługuje roszczenie o wstąpienie w stosunek najmu. Nadto, powództwo nie zasługuje na uwzględnienie w oparciu o pozostałe wymienione w art. 691 § 1 k.c. przesłanki. Przede wszystkim, najemczyni nie miała względem powódki obowiązku alimentacyjnego. Po pierwsze, zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa osobą, wobec której najemca był zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych" jest osoba, względem której zmarły najemca realizował obowiązek alimentacyjny dobrowolnie (na podstawie ugody, a nawet bez żadnych sformalizowanych porozumień) lub na podstawie orzeczenia sądu (zob. wyrok TK z 1 lipca 2003r., P 31/02, OTK-A 2003, Nr 6, poz. 58).

Należy zatem przyjąć, że chodzi tutaj o konkretny, a nie tylko potencjalny stosunek alimentacyjny wynikający z samego faktu zaliczenia danej osoby do kręgu uprawnionych. Tymczasem, bezsporne było, że zmarła najemczyni nie spełniała wobec powódki obowiązku alimentacyjnego. Po drugie, zgodnie z treścią art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W niniejszym przypadku najemcę łączył z powódką stosunek powinowactwa (a nie pokrewieństwa).

W odniesieniu do powinowatych przepis art. 144 k.r.o. przewiduje jedynie obowiązek alimentacyjny ojczyma lub macochy wobec pasierba oraz obowiązek alimentacyjny pasierba wobec ojczyma lub macochy. Nie sposób również uznać, aby powódka i najemczyni pozostawały we wspólnym pożyciu w rozumieniu powołanego powyżej przepisu. Jak wskazuje się w orzecznictwie chodzi tu o osoby pozostające w związkach nieformalnych. Faktyczne wspólne pożycie oznacza więź łączącą dwie osoby pozostające w takich relacjach jak małżonkowie, a więc osoby pozostające w związku heteroseksualnym obejmującym więź emocjonalną, gospodarczą i fizyczną (zob. uchwała SN z 20 listopada 2009r., III CZP 99/09, L.), jak również więź łączącą osoby tej samej płci pozostające we wspólnym faktycznym pożyciu (zob. wyrok (...) z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie 13102/02, K. v.

Polska, L.; uchwała SN z 28 listopada 2012r., III CZP 65/12, L.). W orzecznictwie odrzuca się natomiast pogląd, w myśl którego za pozostającą we wspólnym pożyciu z najemcą może być uważana osoba inna niż konkubent np. osoba spokrewniona z najemcą (wnuk, rodzeństwo, rodzice), dziecko w rodzinie zastępczej, jeżeli utrzymywała się między tą osobą a najemcą wspólnota domowa, duchowa i gospodarcza, albowiem do istotnych elementów relacji określanej jako wspólne pożycie należy także więź fizyczna (zob. uchwała SN z dnia 21 maja 2002r., III CZP 26/02, OSNC 2003, Nr 2, poz. 20, L.; uchwała SN z dnia 20 listopada 2009r., III CZP 99/09, OSNC 2010, Nr 5, poz. 74).

We wspólnym pożyciu nie pozostają także osoby pozostające w relacjach opiekuńczych (zob. wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 6 października 2016 r., II Ca 626/16, L.). Podkreślić należy, iż wstąpienie w stosunek najmu po zmarłym najemcy następuje z mocy prawa przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 691 k.c., a nadto reguły wynikające z art. 691 k.c. nie mogą zostać zmodyfikowane ani wyłączone w umowie najmu (zob. K. Osajda, Kodeks cywilny. Komentarz, 2019). Zatem wstąpienie w stosunek najmu nie zależy od swobodnego uznania właściciela lokalu, lecz wynika wprost z przepisów prawa.

Oznacza to, że Sąd nie może orzec o wstąpieniu w stosunek najmu przez osoby spoza kręgu określonego w art. 691 k.c. W związku z powyższym powództwo podlegało oddaleniu na podstawie art. 691 § 1 i 2 k.c. a contrario. VI. Koszty procesu O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. i zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy zasądził od przegrywającej niniejszy spór powódki na rzecz pozwanego kwotę 270 zł stanowiącą opłatę za czynności fachowego pełnomocnika pozwanego będącego radcą prawnym, stosownie do § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Zdaniem Sądu nie zaszły żadne podstawy do zastosowania dobrodziejstwa przewidzianego w art. 102 k.p.c. i odstąpienia od obciążania powódki kosztami procesu. Przede wszystkim przed wytoczeniem powództwa powódka była informowana przez pozwaną o braku podstawy prawnej do wstąpienia w stosunek najmu. Nadto, w toku sprawy Sąd pouczył powódkę o treści art. 691 k.c. oraz prawdopodobnym wyniku postępowania, mimo to powódka podtrzymała powództwo.