Court dismissed insurance subrogation claim due to lack of evidence proving driver was under alcohol influence.

Sygn. akt: I C 194/23 upr

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2024r. Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Izabela Maruchacz Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Edyta Wołowiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2024 r. w K. sprawy z powództwa T.z siedzibą w W. przeciwko K. K. o zapłatę I. powództwo oddala; II. przyznaje radcy prawnej K. A. kwotę 442,80 złotych (słownie: czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za czynności kuratora pozwanego, którego miejsce pobytu nie jest znane, w tym kwotę 82,08 złotych (słownie: osiemdziesiąt dwa złote i osiem groszy) tytułem podatku VAT;

UZASADNIENIE

T. (...) z siedzibą w W. pozwem z dnia 14 lutego 2023 wniosło o zasądzenie od pozwanego kwoty 4 686,40 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania sądowego w wysokości faktycznie poniesionej przez powoda wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu powód wskazał że dnia 25 października 2020 roku w G. doszło do kolizji. Pozwany jako kierowca pojazdu marki O. (...) o numerze rejestracyjnym (...) poprzez nieprawidłowe parkowanie uderzył w zaparkowany samochód marki H. o numerze rejestracyjnym (...).

Powód powołał się na treść notatki informacyjnej o zdarzeniu drogowym, zgodnie z którą pozwany znajdował się pod wpływem alkoholu. Powód uznał swoją odpowiedzialność za powstałą szkodę i wypłacił przysługujące poszkodowanemu odszkodowanie. Dalej powód powołał się na art. 43 Ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U 2003 nr 124 poz. 1152). W ocenie powoda w stanie faktycznym mniejszej sprawy zakładowi ubezpieczeń przysługuje prawo dochodzenia od kierującego pojazdem mechanicznym zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC odszkodowania.

W toku postępowania nieznanemu z miejsca pobytu pozwanemu został ustanowiony kurator. W złożonej przez niego odpowiedzi na pozew kurator wyniósł o oddalenie powództwa w całości, nie obciążanie pozwanego kosztami postępowania, oraz zasądzenie na rzecz ustanowionego z urzędu kuratora stosownego wynagrodzenia. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew wskazał, że roszczenie powoda jest nieuzasadnione oraz nie udowodnione wobec czego zakwestionował je zarówno co do zasady jak i co do wysokości. Kurator wskazał, że na powodzie ciąży obowiązek udowodnienia powództwa co do zasady, wysokości jak również do wszystkich twierdzeń.

Zakwestionował w szczególności, że pozwany miał uczestniczyć w jakiejkolwiek kolizji w tym wskazanej w pozwie a tym bardziej, że był jej sprawcą, oraz że znajdował się pod wpływem alkoholu i że zbieg z miejsca zdarzenia. Zdaniem kuratora takie twierdzenia powoda nie znajdują oparcia w znajdującym się w sprawie materiale dowodowym. Ponadto kurator zauważył, że twierdzenia powoda wzajemnie się wykluczają i przeczą zasadom doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Nie jest bowiem możliwe zbadanie trzeźwości osoby kierującej pojazdem w sytuacji gdy znikła ona z miejsca zdarzenia.

Stąd też twierdzenia powoda w ocenie kuratora były zupełnie niewiarygodne. Zakwestionował również zaistnienie przedmiotowej kolizji oraz wszelkie okoliczności dotyczące jej rzekomego przebiegu, zakres powstałych uszkodzeń oraz ich związek przyczynowo-skutkowy ze zdarzeniem objętym pozwem oraz uczestnictwem w nim pozwanego, odpowiedzialność pozwanego za wyżej wymienione zdarzenia oraz rzekome uszkodzenia i wycenę sporządzoną przez powoda. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 25 października 2020 roku w godzinach nocnych w miejscowości G. gm.

K. doszło do kolizji drogowej. W jej efekcie uszkodzeniu uległ pojazd (...) o nr rej. (...). Sprawcą kolizji okazał się K. K. - właściciel pojazdu marki O. (...) nr rej. (...) 91. Na miejsce zdarzenia po kilku godzinach została wezwana policja, która sporządziła notatkę z poczynionych wówczas ustaleń /dowód: notataka policyjna – k. 22/. Sprawca kolizji posiadał polisę odpowiedzialności cywilnej u powoda /bezsporne/. Szkoda została zarejestrowana pod numerem (...). Powód uznał swoją odpowiedzialność i –przyznał odszkodowanie w kwocie 4 686,40 złotych. /dowód : kalkulacja szkody – k. 28,29/.

Następnie w dniu 2 czerwca 2022 roku powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 4 686,40 zł. tytułem roszczenia regresowego nietypowego, powołując się na treść art. 43 pkt 1 Ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. /dowód: wezwanie do zapłaty – k.30/ Pozwany nie uiścił powyższej kwoty na rzecz powoda. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 4 października 2022 r. nakazał pozwanemu zapłatę spornej kwoty w terminie 2 tygodni.

Następnie postanowieniem z dnia 15 grudnia 2022 r. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie uchylił nakaz zapłaty z dnia 4 października 2022 roku. Powodem uchylenia była okoliczność braku odbioru korespondencji przez pozwanego. /dowód: akta VI Nc-e (...)/. W związku z przedmiotowym zdarzeniem w tut Sądzie przed II Wydziałem Karnym toczyły się postępowania II (...) oraz II (...) Postanowieniem z dnia 25 marca 2021 roku Sąd postanowił uchylić postanowienie Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 5 listopada 2020 r. w sprawie II (...) o zatrzymaniu K.

K., prawo jazdy kategorii AM, B1, B nr (...) wydane w dniu 12.03.2019 r. przez Starostę (...) do czasu rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd ten wskazał, że z opinii sądowo – lekarskiej dotyczącej stanu nietrzeźwości wynika, iż nie jest możliwe ustalenie stanu trzeźwości obwinionego z powodu niewystarczających ilości danych. /dowód: postanowienie – II (...) z dnia 20.03.2021 r./. Wyrokiem nakazowym z dnia 5 maja 2021 roku wydanym przez Sąd Rejonowy w Kętrzynie w II Wydziale Karnym w sprawie II (...) K. K. został uznany za winnego wykroczenia z art. 98 KW to jest z tego, że w dniu 25 października 2020 roku około godziny 3:00 w miejscowości G. gmina K. na parkingu przy budynku nr (...) prowadząc pojazd marki O. (...) o numerze rejestracyjnym (...) nie zachował należy do ostrożności podczas manewru cofania w wyniku czego uderzył w prawidłowo zaparkowany pojazd marki H. o numerze rejestracyjnym (...) czym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym dla przewożonego pasażera.

W związku z tym skazał go i wymierzył parę grzywny 500 zł. Wyrok ten stał się prawomocny. (Dowód: akta II (...) tut Sądu). Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów, które nie budzą wątpliwości Sądu pod względem ich autentyczności i nie były też kwestionowane przez strony, dlatego Sąd obdarzył je walorem wiarygodności. Nadto Sąd na podstawie art. 232 kpc poczynił z urzędu ustalenia co do okoliczności zdarzenia z dnia 25.10.2020 roku poprzez analizę akt postępowań II (...) oraz I (...).

Sąd zważył, co następuje:

W ocenie Sądu, powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszej sprawie, poza sporem było to, że do zdarzenia doszło, jak również, że w ramach odpowiedzialności wynikającej z zawartej umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC strona powodowa w toku postępowania likwidacyjnego, wypłaciła uprawnionej przysługujące odszkodowania. Co prawda, w toku postępowania kurator pozwanego kwestionował zaistnienie przedmiotowej kolizji oraz wszelkie okoliczności dotyczące rzekomego przebiegu, zakres powstałych uszkodzeń oraz ich związek przyczynowo-skutkowy ze zdarzeniem objętym pozwem oraz uczestnictwem w nim pozwanego, odpowiedzialność pozwanego za wyżej wymienione zdarzenia oraz rzekome uszkodzenia i wycenę sporządzoną przez powoda a tym samym kwestionował wysokość wypłaconych świadczeń na rzecz uprawnionej, jednakże fakt ten, w okolicznościach niniejszej sprawy, ostatecznie pozostaje bez większego znaczenia, albowiem dochodzone przez powoda roszczenie jest nieuzasadnione co do zasady.

Ponadto wbrew twierdzeniom kuratora pozwanego, z akt postępowania wykroczeniowego wynika, że sam pozwany nie kwestionował swojego udziału w zdarzeniu, jak również swojej winy w uszkodzeniu pojazdu poszkodowanej. Istota niniejszej sprawy sprowadzała się jedynie do oceny czy pozwany w chwili zdarzenia znajdował się pod wpływ alkoholu. Zgodnie z art. 43 pkt 4 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 392 z późn. zm.), zakładowi ubezpieczeń oraz Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu, w przypadkach określonych w art. 98 ust. 2 pkt 1, przysługuje prawo dochodzenia od kierującego pojazdem mechanicznym zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych odszkodowania, jeżeli kierujący:

1) wyrządził szkodę umyślnie, w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości albo po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii;

2) wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa;

3) nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym, z wyjątkiem przypadków, gdy chodziło o ratowanie życia ludzkiego lub mienia albo o pościg za osobą podjęty bezpośrednio po popełnieniu przez nią przestępstwa;

4) zbiegł z miejsca zdarzenia. Przepis art. 43 ww. ustawy "ubezpieczeniowej" przewiduje prawo zakładu ubezpieczeń domagania się zwrotu od kierującego pojazdem mechanicznym wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych odszkodowania w ściśle określonych w tym przepisie wypadkach, gdy zachowanie kierującego pojazdem było tak rażące, że względy prewencyjne, wychowawcze i represyjne, a także poczucie słuszności uzasadniają możliwość dochodzenia przez ubezpieczyciela od kierowcy zwrotu wypłaconego odszkodowania.

Nie jest ono przy tym roszczeniem umownym lecz roszczeniem szczególnym, przysługującym ex lege i wymagalnym nie z chwilą wyrządzenia szkody przez bezpośredniego sprawcę zdarzenia, lecz z chwilą jej naprawienia, a więc z chwilą wypłaty odszkodowania. Dotyczy między innymi sytuacji, gdy kierujący pojazdem wyrządził szkodę umyślnie, w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości albo po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii.

Zgodnie z regułą rozkładu ciężaru dowodu to powód winien udowodnić kwestię pozostawania w chwili zdarzenia przez pozwanego pod wpływem alkoholu. Tymczasem powyższe nie wynikało z materiału dowodowego a powód nie zaoferował żadnych dowodów na tę okoliczność. Powód otrzymał odpis odpowiedzi na pozew złożony przez kuratora pozwanego oraz zarzuty stawiane żądaniu zawartemu w pozwie. Jednocześnie znając stanowisko strony pozwanej, nie złożył dodatkowych wniosków dowodowych na wykazanie wskazanej przez siebie podstawy faktycznej wywiedzionego żądania regresowego.

W niniejszej sprawie pełnomocnik powoda w treści uzasadnienia pozwu powołał się jednym zdaniem na okoliczność, że pozwany znajdował się pod wpływem alkoholu. Jako dowód powyższego została załączona kopia notatki policyjnej, sporządzonej przez funkcjonariuszy policji w kilka godzin po zdarzeniu. Na podstawie tak przedstawionego materiału dowodowego nie można było przyjąć ziszczenia się przesłanki warunkującej możliwość regresu pod adresem pozwanego a zatem wykazania przez stronę powodową zasadności wywiedzionego roszczenia.

W postępowaniu cywilnym to na stronie, która wywodzi z tego skutki prawne ciąży obowiązek wykazania tej okoliczności. Współczesne postępowanie cywilne, realizując model postępowania kontradyktoryjnego, nie eliminuje całkowicie udziału sądu w dochodzeniu do prawdy. Zachowana możliwość działania przez sąd z urzędu stanowi gwarancję, że dochodzenie prawdy materialnej nie zostanie pozostawione wyłącznie stronom, a niekiedy powstaje sytuacja procesowa, w której nieprzeprowadzenie przez sąd z urzędu dowodu stanowiącego element zebranego materiału stanowiłoby pogwałcenie elementarnych zasad, którymi kieruje się sąd przy wymierzaniu sprawiedliwości.

Dopuszczenie dowodu z urzędu powinno nastąpić przede wszystkim, gdy wiadomość o konkretnych środkach dowodowych, istotnych dla poczynienia ustaleń, sąd poweźmie drogą urzędową, np. z akt danej sprawy. Wprawdzie wedle art. 11 k.p.c. jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Niemniej jednak Sąd może posiłkować się na ustaleniach poczynionych w toku postępowania wykroczeniowego, co Sąd uczynił, mając możliwość poczynić ustalenia w zakresie przebiegu postępowań karnych i wykroczeniowych względem pozwanego związanych z przedmiotowym zdarzeniem.

W ich efekcie okazało się, że nie udało się wykazać, aby K. K. w chwili zdarzenia znajdował się pod działaniem alkoholu. Potwierdziła to opinia biegłego powołanego w toku postępowania przygotowawczego. Z załącznika do pozwu – pisma na k. 23 z KPP w K. z dnia 25.01.2021 roku wynika, że powód pozostawał w kontakcie z policją na temat przedmiotowego zdarzenia. Zgromadzone w sprawie dowody i ustalony w ich oparciu stan faktyczny wprawdzie potwierdzały, że pozwany kilka godzin po zdarzeniu był po spożyciu alkoholu, jednakże z całą pewnością nie dawały one podstawy do stwierdzenia, że pozwany w chwili zdarzenia znajdował się pod wpływem alkoholu, a dopiero ta okoliczność spowodowałaby wypełnienie dyspozycji z art. 43 pkt 4 wskazanej ustawy.

Oceniając zachowanie pozwanego Sąd doszedł do wniosku, iż nie można mówić również o jego zbiegnięciu z miejsca zdarzenia. Po pierwsze pozwany po zdarzeniu nie ukrywał pojazdu, którym uderzył w samochód poszkodowanej, a także w inny sposób nie utrudniał możliwości swojego zatrzymania. Z uwagi na godzinę zdarzenia (3 rano) wrócił on do miejsca zamieszkania, a samochód zaparkował w widocznym miejscu, pod swoim domem. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu powód nie wykazał zatem, że pozwany był w stanie nietrzeźwości ani też, żeby zaistniała inna z przesłanek odpowiedzialności regresowej z art. 43 pkt 3 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

Zgodnie bowiem z ogólną zasadą kodeksu cywilnego wyrażoną w art. 6 k.c. i przy uwzględnieniu zapisów ustawowych dotyczących odpowiedzialności regresowej z art. 43 powoływanej wcześniej ustawy, to na osobie dochodzącej swego roszczenia na drodze postępowania sądowego spoczywa ciężar wykazania okoliczności niezbędnych do ustalenia zakresu odpowiedzialności pozwanego. Nadto powód w toku procesu reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, który z pewnością miał świadomość konsekwencji niewykazania odpowiedzialności pozwanego, a pomimo tego nie przedstawił stosownych wniosków dowodowych.

Tym samym nie można pozwanemu przypisać odpowiedzialności regresowej względem ubezpieczyciela na podstawie art. 43 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. W świetle powyższego rozważania nad ewentualnym zakresem szkód pozostają bez znaczenia. Skoro powodowi nie przysługuje w ogóle roszczenie regresowe względem pozwanego badanie zakresu szkód powstałych w wyniku zdarzenia byłoby nieistotny dla rozstrzygnięcia. Reasumując Sąd Rejonowy uznał, iż w niniejszej sprawie brak jest wiarygodnych dowodów wskazujących na to, że pozwany w czasie zdarzenia kierował swoim pojazdem znajdując się pod wpływem alkoholu.

Wobec powyższego powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, nie zostały bowiem spełnione przesłanki do roszczenia regresowego wynikającego z art. 43 pkt 3 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152). Tym samym Sąd powództwo oddalił. /punkt I wyroku/ O wynagrodzeniu kuratora Sąd orzekł na podstawie §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r., poz. 536) w zw.

§ 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Zgodnie z § 1 ust. 1 w/w rozporządzenia wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 22 5 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.

U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Dlatego też Sąd przyznał kuratorowi pozwanego K. K. – radcy prawnej K. A. kwotę 442,80 złotych tytułem wynagrodzenia za sprawowanie kurateli. /punkt II wyroku/.