Appeal dismissed; land registry court lacks power to interpret documents or verify ownership claims beyond written record.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal dismissed the appellant's appeal regarding a request to register ownership shares in real estate. The lower court found that the submitted documents, including notarial acts and inheritance decrees, failed to prove the applicant held the specific 1/2 ownership share requested. The appellate court upheld this decision, emphasizing that land registry proceedings are strictly formal and do not allow for the interpretation of wills or verification of actual ownership rights.
Legislator headnote
AI generatedArt. 626 § 2 k.p.c.; Art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece: The land registry court examines only the content of the request and attached documents without interpreting declarations of will or verifying the actual legal state of affairs.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt II Ca 1897/23 POSTANOWIENIE Dnia 18 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny-Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Beata Tabaka po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2023 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku F. U. przy uczestnictwie I. B., A. M. i B. M. o wpis w księdze wieczystej na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Wadowicach z dnia 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt DzKw/KR1W/00010558/22 postanawia: oddalić apelację. SSO Beata Tabaka Sygn. akt II Ca 1897/23
UZASADNIENIE
postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2023 roku
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawczyni nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż granice rozpoznania sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym wyznacza treść art. 626 8 § 2 k.p.c., zgodnie z którym rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przepis ten zawiera pełną regulację przebiegu postępowania wieczystoksięgowego, tak w zakresie postępowania dowodowego, jak i podstaw orzekania. Kognicja sądu w tym postępowaniu ma więc charakter zawężony, sprowadzając się wyłącznie do badania treści ww. dowodów z dokumentów.
Rozpoznając zatem wniosek o wpis sąd rozstrzyga jedynie o tym, czy w oparciu o jego treść (oraz treść załączonych do niego dokumentów i samej księgi wieczystej) istnieją podstawy do dokonania wpisu zgodnego z ustawą. W tym postępowaniu Sąd nie przesądza natomiast w żadnym wypadku o słuszności roszczeń wnioskodawcy. Również sąd odwoławczy, rozpoznając ewentualne środki zaskarżenia, bada jedynie, czy w świetle dokumentów załączonych do wniosku wpis bądź jego odmowa przez Sąd pierwszej instancji była uzasadniona. Wynika to ze szczególnej roli sądu w przeciwdziałaniu dokonywania wpisów sprzecznych z rzeczywistym stanem rzeczy.
Księgi wieczyste są publicznym rejestrem praw dotyczących nieruchomości i dlatego ich funkcje muszą być rozpatrywane z punktu widzenia interesu publicznego, a jest nim zasada bezpieczeństwa obrotu prawnego. Mając na względzie powyższe uwagi należy wskazać, iż analiza treści wniosku, dokumentów zgromadzonych w zbiorach księgi wieczystej, a także tych przedstawionych w sprawie przez wnioskodawczynię nie świadczy – jak słusznie uznał Sąd pierwszej instancji – aby wnioskodawczyni oraz uczestniczce przysługiwało prawo własności nieruchomości objętych wnioskiem w udziałach wynoszących po 1/2 części.
Nie przedstawiono bowiem zgodnych z prawem dowodów świadczących o przysługiwaniu poprzednikowi prawnemu stron P. Z. prawa własności całości objętych wnioskiem nieruchomości. Wbrew twierdzeniom zawartym w apelacji dowodu na powyższą okoliczności nie stanowi akt notarialny sporządzony w dniu 4 września 1937 roku w W. przed notariuszem A. O., Rep (...) [k. 54-56]. Zgodzić należy się z wnioskodawczynią, iż akt notarialny ma walor dokumentu urzędowego, niemniej stosownie do treści art. 244 k.p.c. dokument taki stanowi dowód jedynie tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone.
Urzędowy charakter dokumentu jakim jest akt notarialny sprowadza się więc wyłącznie do stanowienia dowodu na to, że strony stawające do aktu złożyły oświadczenia o określonej treści, nie zaś, że treść tych oświadczeń jest zgodna z rzeczywistym stanem rzeczy. Tym samym skoro notariusz, powołując się w treści aktu notarialnego z dnia 4 września 1937 roku na określone udziały w prawie własności nieruchomości przysługujące spadkobiercom, bazował jedynie na wskazaniach stron tej czynności prawnej, które w istocie mogły, lecz nie musiały był prawdziwe, to dokument ten nie może stanowić samoistnej podstawy wpisu w księdze wieczystej.
Niewykluczona jest bowiem sytuacja wystąpienia pomyłki bądź poświadczenia nieprawdy, która w obecnym systemie polskiego prawa podlega stosownej penalizacji (art. 272 k.k.). Nie jest więc tak, jak twierdzi wnioskodawczyni, że w przedstawionym akcie notarialnym notariusz poświadczył wielkość udziałów przysługujących poszczególnym współwłaścicielom w prawie własności nieruchomości będącej przedmiotem tej czynności prawnej, notariusz zaświadczył bowiem jedynie, że strony czynności prawnej oświadczyły, że takie udziały im przysługują.
Przyjęcie zatem stanowiska wnioskodawczyni prowadziłoby do nieakceptowalnej z punktu widzenia celów postępowania wieczystoksięgowego konkluzji, iż oświadczenia złożone przed notariuszem przez rodzinę spadkodawcy mogą stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej. Za zbyt daleko idące należy również uznać wskazanie apelacji, iż notariusz sporządzający akt notarialny z pewnością dysponował dokumentami potwierdzającymi prawa do nieruchomości. Niewykluczone, iż tak rzeczywiście było, niemniej nie wynika to z treści samego dokumentu.
Ponadto, należy stanowczo podkreślić, że sąd wieczystoksięgowy nie prowadzi postępowania dowodowego, nie dokonuje również wykładni oświadczeń woli zawartych w oferowanych dokumentach, gdyż celom takim służby odrębne postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Jeśli zatem treść dokumentów pozostawia jakiekolwiek wątpliwości, co do podstawy prawnej wpisu, to wpis ten nie może zostać dokonany. Z tej samej przyczyny również później sporządzony akt notarialny z dnia 15 stycznia 1948 roku nie dowodzi słuszności twierdzeń wnioskodawczyni.
Dowodu na przysługiwanie R. z S. Z. oraz jej dzieciom udziałów w prawie własności nieruchomości przedmiotowych działek, które mogły być przedmiotem umowy sprzedaży, nie stanowi również przedstawiony w sprawie dekret przyznania spadku z dnia 13 sierpnia 1937 roku [k. 52]. O ile dokument ten został bowiem uwierzytelniony jako zgodny z oryginałem przez notariusza, co w istocie z punktu widzenia tegoż dokumentu jest niewystarczające do dokonania na takiej podstawie wpisu, to i tak nie zawiera wzmianki o jego prawomocności. Brak ten uniemożliwia natomiast stwierdzenie, czy dokument ma walor ostateczny, tj. czy nie podlegał zmianie bądź uchyleniu w toku kontroli instancyjnej, która – jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji – w latach przedwojennych obowiązywała również w postępowania spadkowych prowadzonych na terenie byłego zaboru austriackiego.
Nieprawomocne orzeczenie o stwierdzeniu praw do spadku w żadnym wypadku nie może natomiast stanowić podstawy dokonania wpisu. Sąd nie był również zobowiązany do wzywania wnioskodawczyni, reprezentowanej dodatkowo w sporze przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, do uzupełniania dokumentów o brakujące elementy. Całokształt powyższych okoliczności wskazuje, że wniosek wnioskodawczyni pozostaje pozbawiony uzasadnionych podstaw prawnych, gdyż na podstawie zaoferowanych w sprawie dokumentów nie można jednoznacznie stwierdzić czy poprzednik prawny stron w istocie nabył prawo własności całości nieruchomości objętych wnioskiem od osoby uprawnionej.
Co prawda analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji wskazuje, iż tak wnioskodawczyni, jak i uczestniczce przysługują udziały w sprawie własności tychże nieruchomości, jednak w żadnym wypadku nie we wskazanej we wniosku części wynoszącej po 1/2. Skoro na podstawie zaoferowanych w sprawie dokumentów nie można uznać zasadności dokonania żądanego wpisu, to wniosek o wpis winien podlegać oddaleniu. Wątpliwości te eliminują bowiem możliwość dokonania wpisu zgodnie z żądaniem wniosku. W konsekwencji, jako że Sąd wieczystoksięgowy nie miał prawnej możliwości dokonania wpisu zgodnie z żądaniem wyrażonym przez wnioskodawcę, zaskarżone orzeczenie było więc w swej istocie działaniem prawidłowym.
Apelacja wnioskodawczyni winna zatem podlegać oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., o czym Sąd Okręgowy orzekł w sentencji postanowienia. SSO Beata Tabaka