Court allows disability status for autistic child requiring constant care due to impaired self-sufficiency compared to peers.
Legislator summary
AI generatedThe Regional Court in Warsaw partially modified the contested disability assessment for an 8-year-old boy with atypical autism and birth-related shoulder injury. The appellant argued against the finding of constant care needs, while the court emphasized that disability status depends on functional impairment relative to peers rather than the mere presence of illness. Consequently, the court ruled that the child's significant limitations in communication, hygiene, and self-care necessitate constant assistance, thereby granting the requested disability classification.
Legislator headnote
AI generatedUstawa o rehabilitacji osób niepełnosprawnych; Ustawa o świadczeniach pieniężnych dla osób niepełnosprawnych: The court established that determining disability status for minors requires assessing the degree of functional impairment compared to healthy peers, where chronic conditions necessitating broader parental supervision and constant assistance constitute a significant limitation of self-sufficiency.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt VI U 502/24
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2025 roku. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący sędzia Przemysław Chrzanowski po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 roku w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy M. M. przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. o ustalenie niepełnosprawności w związku z odwołaniem A. Z. - przedstawiciela ustawowego małoletniego M. M. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 27 września 2024 roku, Nr WN-I. (...).2.152.2024 zmienia zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 27 września 2024 roku, Nr WN-I. (...).2.152.2024, oraz poprzedzające je orzeczenie Miejskiego Zespołu ds.
Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 19 kwietnia 2024 roku, nr: (...), w ten sposób, że zalicza M. M. do osób niepełnosprawnych na okres do dnia 19 kwietnia 2026 roku oraz w zakresie wskazań dotyczących punktu 7 uznaje, że występuje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji M. M.. Sygn. akt VI U 502/24
UZASADNIENIE
Orzeczeniem z dnia 19 kwietnia 2024 roku, nr: (...), Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. zaliczył małoletniego M. M. do osób niepełnosprawnych, wskazując symbol przyczyny niepełnosprawności 12-C. W zakresie wskazań dotyczących niepełnosprawności podał, że małoletni niepełnosprawny nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (punkt 7 wskazań). Orzeczeniem z dnia 27 września 2024 roku, znak WN-I. (...).2.152.2024, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. uchylił ww. orzeczenie Miejskiego Zespołu ds.
Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 19 kwietnia 2024 roku w części dotyczącej ustaleń zawartych w punkcie II, ustalając symbol przyczyny niepełnosprawności: 12-C, 05-R. (orzeczenie MZON; orzeczenie WZON – akta WZON) Od powyższego orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 27 września 2024 roku, znak WN-I. (...).2.152.2024, odwołanie złożyła przedstawicielka ustawowa małoletniego M. M.. A. Z. wskazała, że nie zgadza się z ustaleniem, że jej syn nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (punkt 7 wskazań). (odwołanie – k. 1-4) W odpowiedzi na odwołanie WZON wniósł o jego oddalenie wskazując, na zasadność wydanego orzeczenia. (odpowiedź na odwołanie – k. 6-8v) Sąd ustalił, co następuje:
Małoletni M. M. ma prawie 8 lat i cierpi na autyzm atypowy. Z kolei choroby współistniejące to poporodowe uszkodzenie splotu barkowego. M. M. uczęszcza do szkoły specjalnej. Ma problemy z nawiązywaniem relacji, jest impulsywny, nadwrażliwy na bodźce, ma zaburzenia koncentracji i uwagi, funkcjonuje na pograniczu niepełnosprawności intelektualnej. Wymaga pomocy w samoobsłudze, stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, terapii, edukacji oraz pełnieniu ról społecznych. Małoletni mówi niewyraźnie, posiada deficyt komunikacji społecznej.
Dziecko wymaga stałej opieki i pomocy ze strony drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zdarza się, że nie kontroluje potrzeb fizjologicznych, często wymaga przypominania o konieczności skorzystania z toalety. Nie dostrzega zagrożeń w otoczeniu. Ze względu objęcie małoletniego intensywnymi działaniami terapeutycznymi- zajęcia z logopedą, psychologiem, arteterapia, fizjoterapia, hipoterapia, basen- biegły wskazał, że aktualne orzeczenie powinno zostać wydane na okres do 19 kwietnia 2026r. (opinia biegłego sądowego z zakresu psychologii dzieci i młodzieży, pedagogiki specjalnej, oligofrenopedagogiki, profilaktyki społecznej i resocjalizacji, problematyki autyzmu oraz zaburzeń zachowania u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym – k. 363-366; dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy i WZON) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie opinii biegłego sądowego z zakresu psychologii dzieci i młodzieży, pedagogiki specjalnej, oligofrenopedagogiki, profilaktyki społecznej i resocjalizacji, problematyki autyzmu oraz zaburzeń zachowania u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.
Opinia biegłego została sporządzona przez specjalistę z zakresu schorzenia dotyczącego M. M.. Wydanie opinii zostało poprzedzone przeprowadzeniem badania małoletniego, wywiadem z matką chłopca oraz analizą złożonej dokumentacji medycznej. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił także na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy i aktach WZON oraz przede wszystkim na podstawie dowodu z pisemnej ww. opinii. Dowody te w ocenie Sądu są rzetelne i przedstawiają kompleksowy obraz stanu zdrowia małoletniego, wyczerpująco opisując jego schorzenia.
Opinia biegłego jest spójna wewnętrznie, tworzy logiczną całość i stanowi podstawę dokonania ustaleń przez Sąd. Do sporządzonej opinii Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. w zakreślonym przez Sąd terminie nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń – k. 370. Sąd nie powoływał innego biegłego, nie można bowiem skutecznie wnioskować o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego jedynie na tej podstawie, że dotychczasowa opinia jest niekorzystna dla strony. Stanowisko to jest uzasadnione utrwalonym już orzecznictwem sądowym.
Przykładowo można wskazać w tym miejscu wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 25 sierpnia 2011r. (I ACa 316/11 LEX nr 1095795) zgodnie z którym, niedopuszczenie dowodu z kolejnej opinii biegłego jest prawidłowe w sytuacji, jeżeli opinia nie odpowiada oczekiwaniom strony i nie zgłasza ona żadnych merytorycznych uwag do opinii. Samo stwierdzenie strony, że się z nią nie zgadza, nie oznacza, że opinia jest wadliwa. Podobnej treści jest również teza 2 wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2009r. (V ACa 139/09 LEX nr 551993) zgodnie z którą, o ewentualnym dopuszczeniu dowodu z opinii innego biegłego tej samej specjalności nie może decydować wyłącznie wniosek strony, lecz zawarte w tym wniosku konkretne uwagi i argumenty podważające miarodajność dotychczasowej opinii lub co najmniej miarodajność tę poddające w wątpliwość.
W przeciwnym wypadku wniosek taki musi być uznany za zmierzający wyłącznie do nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu, co winno skutkować jego pominięciem. Strony nie wnosiły o uzupełnienie materiału dowodowego.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.
Ponadto zgodnie z art. 6b ust. 3 pkt 7 tej ustawy - w orzeczeniu powiatowego zespołu ustala się niepełnosprawność albo stopień niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole przyczyn niepełnosprawności oraz wskazania dotyczące w szczególności konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przedstawicielka ustawowa małoletniego domagała się uznania, że u małoletniego zachodzi konieczność zapewnienia mu stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ze względu na całokształt stanu zdrowia dziecka.
Zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. Pojęcie samodzielnej egzystencji łączy się zatem z podstawowymi potrzebami życiowymi, które ustawodawca przede wszystkim identyfikuje z czynnościami samoobsługowymi (przez które rozumieć trzeba ubieranie się, dbanie o higienę osobistą, samodzielne spożywanie posiłków), z poruszaniem się (tj. z samodzielnym przemieszczaniem się w przestrzeni) oraz komunikacją (tzn. porozumiewaniem się z otoczeniem, innymi osobami, opiekunami).
Czynności te składają się przy tym w sposób kumulatywny na sferę samodzielnej egzystencji co oznacza, że wszystkie okoliczności objęte tym spójnikiem muszą wystąpić łącznie. Znaczne ograniczenie możliwości samodzielnej egzystencji tłumaczyć zatem trzeba jako stan, w którym dana osoba nie ma w pełni zniesionej możliwości samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, jednak jej schorzenia wywołują określone dysfunkcje zakłócające w stopniu poważnym, istotnym samodzielne samoobsługiwanie się, poruszanie i komunikację, a także leczenie się ze względu na posiadane schorzenia.
Należy również wskazać, że małoletni jest osobą poniżej 16 roku życia, tj. osobą co do zasady niesamodzielną, która - jeśli nie miałaby nawet jakichkolwiek schorzeń - wymaga wsparcia właściwego ze względu na stopień ich samodzielności, możliwość pojmowania pewnych zjawisk lub reagowania na określone sytuacje. W przypadku osób małoletnich konieczność zapewnienia opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji trzeba ograniczać jedynie do przypadków, w których ta niesamodzielność dotyczy w sposób oczywisty podstawowej sfery egzystencji tych osób, a więc czynności samoobsługowych, przemieszczania się lub komunikowania się z otoczeniem, tj. tych czynności, które dla osób zdrowych w tym wieku nie powinny nastręczać trudności, wymagających udzielenia im wsparcia ze strony innej osoby.
Konieczność sprawowania opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji rozumiana jest jako całkowita zależność osoby od otoczenia, polegająca na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub wykonywania czynności samoobsługowych, niezdolności do samodzielnego poruszania się i przemieszczania oraz werbalizowania potrzeb. Jednakże zdolność do samodzielnej egzystencji oceniania musi być w porównaniu do rówieśników chorego dziecka. Oczywistym jest, że w różnym okresie życia dzieci wymagają w różnym stopniu wsparcia rodzica w zwykłych codziennych czynnościach - w przypadku niemowląt zachodzi całkowita niezdolność do wykonywania czynności samoobsługowych, potem wraz z wiekiem w przypadku dzieci zdrowych udział rodzica w takich czynnościach stopniowo ulega zmniejszeniu, zmienia się w nadzór, a z czasem całkowicie ustaje.
W przypadku dzieci chorych na przewlekłe choroby, niezależnie od ich wieku, opieka rodzica musi być szersza niż u dzieci zdrowych, bo obejmuje przynajmniej podawanie leków, czy dbanie o odpowiednią dietę, dokładniejsze monitorowanie stanu zdrowia - przykładowo regularne mierzenie ciśnienia krwi, itp., towarzyszenie dziecku w drodze do, z i podczas wizyt u lekarzy, rehabilitantów. Rodzice lub opiekunowie dziecka, które jest chorze, muszą również nadzorować to jak dziecko dba o swoje zdrowie, a także samemu dokładać większej opieki w porównania do zdrowego dziecka w jego wieku.
Decydujące znaczenie ma tu bowiem nie występowanie danego schorzenia, a jego wpływ na funkcjonowanie małoletniego - stopień zaburzenia tego funkcjonowania. Z ustaleń Sądu wynika, że małoletni M. M. cierpi na autyzm atypowy. Z kolei choroby współistniejące to poporodowe uszkodzenie splotu barkowego. U M. M. rozpoznano częściowe zaburzenia rozwoju. Małoletni jest osobą niepełnosprawną od urodzenia. Dziecko wymaga stałej opieki i pomocy ze strony drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Chłopiec mówi niewyraźnie, posiada deficyt w komunikacji społecznej, mutyzm wybiórczy. Wymaga pomocy w czynnościach higienicznych oraz przypominania w zakresie konieczności skorzystania z toalety. Zdarza się, że nie kontroluje potrzeb fizjologicznych. Wynika to z ustaleń dokonanych na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym opinii biegłego sądowego z zakresu psychologii dzieci i młodzieży, pedagogiki specjalnej, oligofrenopedagogiki, profilaktyki społecznej i resocjalizacji, problematyki autyzmu oraz zaburzeń zachowania u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.
Ze względu na poziom funkcjonowania oraz znacznie obniżony poziom samodzielności – w porównaniu do rówieśników – M. M. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie wskazanych przepisów zmienia zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 27 września 2024 roku, znak WN-I.9531.2.152.2024 oraz poprzedzające je orzeczenie Miejskiego Zespołu ds.
Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 19 kwietnia 2024 roku, nr: (...) i zalicza M. M. do osób niepełnosprawnych na okres do dnia 19 kwietnia 2026 roku oraz w zakresie wskazania zawartego w punkcie 7 ww. orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. uznaje, że występuje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji M. M..