Legislator Case Law & Legislation
VIII Kop 56/24 AI generated

Court declares extradition to Belarus inadmissible due to risk of torture and violation of fundamental rights.

Case Number VIII Kop 56/24
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The court declared the extradition of the suspect to Belarus legally inadmissible and ordered the state to bear the costs. The suspect was sought by Interpol on charges of bribery and corruption in Belarus, where authorities alleged inhumane prison conditions and torture. The court ruled that extraditing the individual would violate the Polish Constitution and the European Convention on Human Rights, specifically the prohibitions on torture and the right to a fair trial.

Legislator headnote

AI generated

Art. 604 § 1 pkt 5, 7 k.p.k.; Art. 3 EKPC; Art. 5, 6 EKPC; Art. 87 ust. 1 Konstytucji RP: Extradition is inadmissible if there is a concrete risk of torture or violation of fundamental rights in the requesting state, regardless of the nature of the alleged crime.

Keywords

AI generated
extradition inadmissibility risk of torture European Convention rights Polish Criminal Procedure Code Interpol red notice human rights violation constitutional supremacy

Cited Legislation

AI generated
art. 604 § 1 pkt 5 k.p.k.
Niewątpliwie także wydane ściganego byłoby sprzeczne z prawem polskim (art. 604 § 1 pkt 5 k.p.k., ponieważ zgodnie z art.
art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k.
o numerze (...) wydanej przez władze Białorusi w celu przeprowadzenia postepowania karnego z wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie o wydanie orzeczenia w przedmiocie prawnej niedopuszczalności przekazania ściganego na podstawie art. 604 § 1 pkt 5 i 7 k.p.k.
art. 3 EKPC
604 § 1 pkt 5 i 7 oraz art. 3 EKPC obowiązują niezależnie od charakteru przestępstw popełnianych przez osobę ściganą w państwie wzywającym (przestępstwo kryminalne czy też tzw.
art. 5 EKPC
3), prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego (art. 5), prawa do rzetelnego procesu sądowego (art.
art. 6 EKPC
o numerze (...) wydanej przez władze Białorusi w celu przeprowadzenia postepowania karnego z wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie o wydanie orzeczenia w przedmiocie prawnej niedopuszczalności przekazania ściganego na podstawie art. 604 § 1 pkt 5 i 7 k.p.k.
art. 13 EKPC
209 część 4 kodeksu karnego Republiki Białoruś, których odpowiednikiem w prawie polskim może być przestępstwo z art. 13 § 1 k.k.
art. 87 ust. 1 Konstytucji RP
604 § 1 pkt 5 k.p.k., ponieważ zgodnie z art. 87 ust.
art. 13 § 1 k.k
209 część 4 kodeksu karnego Republiki Białoruś, których odpowiednikiem w prawie polskim może być przestępstwo z art. 13 § 1 k.k.
art. 286 § 1 k.k
w związku z art. 286 § 1 k.k.;
art. 18 § 2 k.k
431 część 2 kodeksu karnego Republiki Białoruś, których odpowiednikiem w prawie polskim może być przestępstwo z art. 18 § 2 k.k.

Cited Case Law

AI generated
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt VIII Kop 56/24 POSTANOWIENIE Dnia 21 marca 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie VIII Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Dariusz Łubowski Protokolant: Paweł Grządziel przy udziale Prokuratora: Ryszarda Rogatko po rozpoznaniu w sprawie K. M. ściganego na podstawie czerwonej noty Interpolu z dnia 31 marca 2017 r. o numerze (...) wydanej przez władze Białorusi w celu przeprowadzenia postepowania karnego z wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie o wydanie orzeczenia w przedmiocie prawnej niedopuszczalności przekazania ściganego na podstawie art. 604 § 1 pkt 5 i 7 k.p.k. postanawia:

1. stwierdzić prawną niedopuszczalność przekazania K. M., obywatela (...), o numerze PESEL (...), ur. (...) w M. (Republika Białorusi), syna I. i K. z domu G., legitymującego się paszportem wydanym przez władze Republiki Białorusi o numerze (...), wydanego w dniu 2 sierpnia 2016 r. oraz kartą pobytu nr (...) wydaną przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców w dniu 28 czerwca 2022 r., ważną do dnia 28 czerwca 2024 r., poszukiwanego przez władze Republiki Białorusi czerwoną notą Interpolu – celem przeprowadzenia postępowania karnego w zakresie objętym wnioskiem;

2. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

K. M. jest ścigany przez władze Republiki Białorusi na podstawie czerwonej noty Interpolu z dnia 31 marca 2017 r. o numerze (...) w celu przeprowadzenia postepowania karnego w zakresie objętym wnioskiem. Ścigany podejrzany jest o to, że:

1. w okresie od stycznia do października 2016 roku działając w M. i obwodzie (...), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie z innymi osobami i z S.P. S. usiłował doprowadzić D.A. S. do przekazania za swoim pośrednictwem pieniędzy w wielkich rozmiarach, w kwocie 25 000 dolarów amerykańskich (co stanowiło 47 963 rubli i 2 284 jednostek podstawowych) celem przekupienia funkcjonariuszy Komitetu Śledczego Republiki Białorusi celem korzystnego rozstrzygnięcia kwestii należących do jego kompetencji polegającej na nieponoszeniu przez nich odpowiedzialności karnej w sprawie karnej - to jest o przestępstwo z art. 14 część 1 i art. 209 część 4 kodeksu karnego Republiki Białoruś, których odpowiednikiem w prawie polskim może być przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w związku z art. 286 § 1 k.k.;

2. w okresie od sierpnia do października 2016 roku, przebywając w M. i obwodzie (...), działając wspólnie z innymi osobami i z S.P. S. w okresie od czerwca do października 2016 roku działając w M. i obwodzie (...), nakłaniał D.A. S. do przekupienia funkcjonariuszy Komitetu Śledczego Republiki Białorusi, a mianowicie nakłaniał D.A. S. do udzielenia korzyści majątkowej w kwocie 25 000 dolarów amerykańskich funkcjonariuszom Komitetu Śledczego za pośrednictwem S.P. S. w związku z rzekomo wszczętymi sprawami karnymi o numerach (...) i (...) informując go jednocześnie o czynnościach rzekomo podejmowanych w tych sprawach - to jest o przestępstwo z art. 16 część 5 i art. 431 część 2 kodeksu karnego Republiki Białoruś, których odpowiednikiem w prawie polskim może być przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 229 § 1 k.k.;

3. utrzymując bliskie stosunki z S.P. S. i wiedząc, że ta ostatnia służy w Komitecie Śledczym i jest urzędnikiem na odpowiedzialnym stanowisku, w okresie od czerwca do sierpnia 2026 roku, podczas pobytu na terenie M. i obwodu (...), działając dla osiągnięcia korzyści materialnych, metodą namowy i perswazji, namówił ją do nadużycia swoich uprawnień służbowych - to jest przestępstwo z art. 16 część 5 i art. 424 część 3 kodeksu karnego Republiki Białoruś, których odpowiednikiem w prawie polskim może być przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 231 § 2 k.k.;

4. utrzymując bliskie stosunki z S. P. S. i wiedząc, że ta ostatnia pracuje w Komitecie Śledczym i jest upoważniona do uzyskiwania informacji o rozmowach telefonicznych obywateli w celach służbowych, w lipcu 2016 roku przebywał w M. i obwodzie (...), poprzez namowę i perswazje nakłonił ja do umyślnego bezprawnego uzyskania informacji o połączeniach telefonicznych A. A. Z. z numerem (...) za okres od 1.04.2016 roku do 20.07.2016 roku, wykorzystania swoich uprawnień sprzecznie z interesem służby oraz rozpowszechniania tej informacji w drodze przekazania do wglądu drogą elektroniczną jemu i D.A.

S., bez urzędowej potrzeby, a także bez wiedzy i zgody właściciela informacji, to jest o przestępstwo z art. 16 część 5 i art. 203 część 2 kodeksu karnego Republiki Białoruś, których odpowiednikiem w prawie polskim może być przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 266 § 2 k.k. Ścigany został zatrzymany w dniu 13 grudnia 2023 roku o godzinie 16:30 przez funkcjonariuszy KRP W. (...). Przesłuchany w charakterze ściganego w Prokuraturze Okręgowej w W. K. M. złożył wyjaśnienia, z których wynika, że zarzuty wobec niego zostały sfabrykowane.

Dodał, że nikomu nie dawał łapówki ani nikogo nie nakłaniał do jej przyjęcia. Jak wyjaśniał od 2010 roku uczestniczył w demonstracjach przeciwko Łukaszence, dlatego próbowano sfabrykować przeciwko niemu dowody. Wobec ściganego nie stosowano środków zapobiegawczych. Wnioskiem z dnia 27 lutego 2024 roku Prokurator Prokuratury Okręgowej w W. wystąpił do tut. Sądu Okręgowego o stwierdzenie prawnej niedopuszczalności wydania ściganego stronie białoruskiej. Sąd zważył co następuje. Wniosek prokuratora o stwierdzenie prawnej niedopuszczalności wydania ściganego władzom białoruskim w sposób oczywisty jest uzasadniony.

W niniejszej sprawie bez wątpienia zachodzi bezwzględna przesłanka prawnej niedopuszczalności wydania ściganego stypizowana w art. 604 § 1 pkt 5 i 7 k.p.k., albowiem zachodzi uzasadniona obawa, że w państwie żądającym wydania może dojść do naruszenia wolności i praw ściganego. W Białorusi brak jest bowiem niezawisłych i niezależnych sądów. Władza sądownicza jest całkowicie kontrolowana przez aparat represji w szczególności służby specjalne podległe z kolei władzy wykonawczej, sędziowie nominowani są na krótki okres, celem zwiększenia ich zależności od władzy wykonawczej, która ich nominuje.

Prokuratorzy posiadają nadmierne i nieproporcjonalne uprawnienia, albowiem mogą stosować tymczasowe aresztowanie bez zgody sądu. Ograniczone, a częstokroć całkowicie wykluczone jest przy tym prawo do obrony, obrońcy nie mogą bowiem zapoznawać się z aktami postępowania przygotowawczego, ogranicza się ich udział w przesłuchaniach dopóki prokuratura nie wniesie formalnie aktu oskarżenia do sądu. Ponadto niezwykle trudne jest zakwestionowanie dowodów w postaci opinii biegłych, którzy pozostają pod całkowitą kontrolą prokuratur.

Białoruskie sądy uznają za dowody przeciwko oskarżonym informacje uzyskane w wyniku tortur podczas przesłuchań, zaś torturowanie przez organy ścigania jest powszechne. Natomiast skazani na kary pozbawienia wolności odbywają je w nieludzkich warunkach zagrażających życiu i zdrowiu, zbyt małych celach, bez dostępu do środków higieny osobistej, pościeli oraz ciepłej odzieży, bez opieki medycznej, z głodowymi racjami żywieniowymi. Ograniczany jest także kontakt osadzonych z rodzinami i stosowana jest wobec nich przez strażników więziennych jak i brutalnych współosadzonych przemoc fizyczna 1 .

W świetle wyżej powołanych faktów, wydanie do Republiki Białorusi osoby podejrzanej, oskarżonej lub skazanej za jakiekolwiek przestępstwo nie może mieć miejsca – w każdym bowiem przypadku zachodzi obawa, że w państwie tym może dojść do naruszenia wolności i praw osoby wydanej (art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k.), gwarantowanych przede wszystkim w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, to jest zakazu tortur (art. 3), prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego (art. 5), prawa do rzetelnego procesu sądowego (art. 6), prawa do skutecznego środka odwoławczego (art. 13).

Niewątpliwie także wydane ściganego byłoby sprzeczne z prawem polskim (art. 604 § 1 pkt 5 k.p.k., ponieważ zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego w Polsce prawa są: Konstytucja RP, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, to w sytuacji gdy ekstradycja pozostaje w sprzeczności z tymi aktami normatywnymi, należy ją uznać za niedopuszczalną (tak Hofmański, Sadzik, Zgryzek, Kodeks, t. 3, 2012, s. 715). Ustawodawca pozostawił sądowi orzekającemu w przedmiocie wniosku państwa obcego o wydanie osoby ściganej swobodę orzekania w tym sensie, że jest on władny stwierdzić, czy z obowiązujących przepisów prawa, w tym wiążących Polskę dwu- i wielostronnych traktatów międzynarodowych, wynika in concreto dopuszczalność czy niedopuszczalność wydania tej osoby państwu wnioskującemu (postanowienie SN z 29.07.1997 r., II KKN 313/97, OSNKW 1997/9–10, poz. 85).

Niewątpliwie zatem w tej sytuacji wydanie ściganego, któremu realnie grozi naruszenie podstawowych praw określonych w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, stanowiłoby rażące naruszenie przepisów prawa, tak krajowego jak i międzynarodowego. Warto zauważyć także, że gwarancje przewidziane w art. 604 § 1 pkt 5 i 7 oraz art. 3 EKPC obowiązują niezależnie od charakteru przestępstw popełnianych przez osobę ściganą w państwie wzywającym (przestępstwo kryminalne czy też tzw. przestępstwo polityczne).

Gwarancje te mają również zastosowanie niezależnie, np. od stwierdzonego faktu nagannego zachowania osoby ściganej. Sąd orzekający w sprawie dopuszczalności wydania osoby ściganej ogranicza się bowiem do skontrolowania, czy zachodzą przeszkody prawne czyniące niedopuszczalnym uwzględnienie wniosku (SN IV KK 422/10, LEX nr 846391). Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w postanowieniu. 1 Amnesty International Report 2020/21; The State of the World's Human Rights; Belarus 2020 https://www.ecoi.net/en/document/2048638.html, Report on democratisation (electoral process, civil society, independent media, governance) and rule of law (corruption) in 2020 Nations in Transit 2021 – Belarus, https://www.ecoi.net/en/document/2050439.html