Social Security Court allows pensioner's claim for special work conditions compensation after verifying 15 years of cold storage work.

Sygn. akt V U 406/24

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lipca 2024 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Ewa Nowakowska Protokolant: st.sekr.sądowy Alina Kędzia po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. w Kaliszu odwołania H. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 28 lutego 2024 r. Nr (...) w sprawie H. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o rekompensatę z tytułu pracy w szczególnych warunkach Zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 28 lutego 2024 r. znak (...) w ten sposób, że przyznaje H. P. przy emeryturze prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach poczynając od dnia (...). Sędzia Ewa Nowakowska

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28.02.2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił H. P. przyznania prawa do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych z uwagi na to, że nie udowodniła co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach skoro nie przedłożyła na tę okoliczność świadectwa spełniającego wymogi formalne. W odwołaniu od tej decyzji H. P. domagała się przyznania rekompensaty za ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach na stanowisku kontrolera jakości w pomieszczeniach chłodniczych w minusowych temperaturach.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wniósł o oddalenie odwołania. Sąd ustalił, i zaważył co następuje: H. P. urodziła się w dniu (...) Pobiera od (...) emeryturę z wieku powszechnego. Decyzją z dnia 28.02.2024r. przyznającą w/w emeryturę odmówiono jednocześnie przyznania rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Odwołująca się od 1.09.1980r. do 28.02.2005r. pracowała w Przedsiębiorstwie (...) w P.. W okresie od 1.07.1982r. do 21.04.1992r. oraz od 13.10.1992r. do 20.12.1992r. i od 1.01.1993r. do 28.02.1993r. wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę na stanowisku mrożonkowej.

Następnie od 14.10.1993r. do 02.03.1998r. pracowała jako kontroler jakości i od 05.01.2001r. do 28.02.2005r. oraz od 1.03.2005r. do 14.06.2005r. ponownie jako mrożonkowa. Przedsiębiorstwo (...) w P. zajmowało się przetwórstwem i zamrażaniem owoców i warzyw oraz produkcją i zamrażaniem wyrobów garmażeryjnych jak pierogi, pyzy. Praca mrożonkowej dotyczyła przygotowywania i przerobu owoców i warzyw do zamrożenia, sortowania i pakowania mrożonek. Odbywała się w komorach chłodniczych i przechowalniczych w temperaturze ujemnej. Praca kontrolera jakości polegała natomiast na kontrolowaniu jakości towarów w procesie produkcji i przechowywania.

Wymagała przebywania w komorach chłodniczych i sprawdzania tam warunków przechowywania, odczytywania temperatur oraz pobieraniu prób do badań fizyko-chemicznych i makrobiologicznych. Także odbywała się komorach chłodniczych o temperaturach ujemnych. Jedynie badania pobranych próbek wykonywane były w laboratorium w temperaturze dodatniej. Odwołująca się pobierała próbki w komorach chłodniczych i przenosiła je do laboratorium ale same badania wykonywała sporadycznie. Zwykle badania laboratoryjne wykonywane były przez kierowniczkę i jej zastępcę.

Dowód zeznania świadka U. S. [00:04-00:17] i odwołującej się [ 00:18-00:32] nagranie rozprawy w dniu 03.07.2024r. W świadectwach pracy w szczególnych warunkach z 11.04.2005r. pracę odwołującej się w wymienianych w nich okresach na stanowisku nazwanym mrożonkowa zakwalifikowano jako wymienioną w wykazie A dział X poz. 7 pkt.9 stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia nr 55 Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14.07.1983r. zmienionego zarządzeniem nr 16 z 31.03.1988r., natomiast co do stanowiska kontrolera jakości wskazano pkt.5 tego wykazu. (świadectwa w aktach osobowych i aktach ZUS) Przepisy branżowe stanowią uszczegółowienie przepisów ogólnych.

W wykazie stanowiącym załącznik do przepisów ogólnych –rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach, w wykazie A dział X poz. 7 mowa jest o pracach wykonywanych w chłodniach składowych i przyzakładowych o temperaturze wewnętrznej poniżej 0 stopni. We wskazanych przepisach resortowych stanowisko „kontroler jakości” ujęte jest w wykazie A w Dziale X poz. 7 pkt. 5, natomiast stanowisko „mrożonkowy” w dziale X poz. 7 pkt 9. Zgodnie z definicją ustawową z art. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. 2022 poz.1340) rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

Przesłanki przedmiotowego świadczenia są sprecyzowane w art. 21, art. 22 i art. 23 ust. 2 ustawy pomostowej. Zgodnie z powołanymi przepisami rekompensata przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948r., który ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat do dnia 31 grudnia 2008r. Jednocześnie ust. 2 art. 21 precyzuje przesłankę negatywną, stanowiąc, iż rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Pracami w szczególnych warunkach – w rozumieniu art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych są prace wyszczególnione w wykazach A i B stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 roku Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) Prace takie muszą być wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Charakter pracy stwierdza pracodawca w formie świadectwa pracy w szczególnych warunkach.

W razie braku lub wadliwości takiego dokumentu wyjaśnienie okoliczności dotyczących charakteru pracy przed sądem odbywa się w oparciu o wszelkie środki dowodowe przewidziane w procedurze cywilnej. Przesłanką uznania pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach nie jest samo formalne zakwalifikowanie pracy na podstawie nazewnictwa stanowisk pracy w danym zakładzie zawarte w świadectwie pracy czy aktach osobowych, ale faktyczne wykonywanie pracy w szczególnych warunkach. Przepisy resortowe stanowią pomoc przy interpretacji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 1983r., ale nie są samodzielną podstawą kwalifikowania stanowisk pracy do prac w szczególnych warunkach.

Decydujące jest czy rodzaj wykonywanej pracy na danym stanowisku odpowiada pracy wymienionej w wykazie A stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów. Dlatego stanowisko organu rentowego w niniejszej sprawie podważające świadectwo pracy w szczególnych warunkach tylko z powodu tego, że nie przytoczono w nazwie stanowiska pełnego brzmienia z przepisów resortowych należy uznać za zbyt rygorystyczne. Zebrany przed Sądem materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że odwołująca się pracowała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach o jakich mowa w dziale X poz. 7 wykazu stanowiącego załącznik do przepisów ogólnych – rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach wykonując prace w chłodniach składowych i przyzakładowych o temperaturze wewnętrznej poniżej 0 stopni C.

Co prawda jako kontroler jakości opuszczała te pomieszczenia w ciągu dnia pracy w celu przekazania pobranych próbek do badań laboratoryjnych, ale czynności te w ocenie Sądu stanowiły niewielki procent jej zadań, a same badania próbek wykonywała tylko sporadycznie. W orzecznictwie utrwaliło się stanowisko, że jeśli czynności wykonywane w warunkach nienarażających na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia równolegle wykonywane z pracami w szczególnych warunkach mają charakter incydentalny, krótkotrwały, uboczny, to wykonywanie takich czynności nie sprzeciwia się uznaniu pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach. ( patrz wyroki Sądu Najwyższego z 22.01.2008 IUK 210/07 czy z 22.04.2009r.

II UK 333/08) W tym stanie rzeczy uznać należy, że odwołująca się wykazała ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach przed 31.12.2008r., a że nie uzyskała prawa do emerytury wcześniejszej ani pomostowej, to nabyła prawo do rekompensaty przy emeryturze od daty przyznania tego świadczenia czyli od (...). Zaskarżona decyzja podlegała więc zmianie i zgodnie z art. 477 14 § 2 k.p.c. orzeczono jak w wyroku. Sędzia Ewa Nowako wska