Court dismissed appeal, ruling that terminating a construction contract does not extinguish joint liability under Civil Code.
Legislator summary
AI generatedThe appellate court dismissed the defendant's appeal, upholding the first-instance judgment that awarded the plaintiff damages and interest. The defendant argued that terminating the construction contract with retroactive effect should eliminate the investor's joint liability to the subcontractor. The court rejected this, holding that the protective function of joint liability under the Civil Code remains independent of the underlying contractual obligations.
Legislator headnote
AI generatedArt. 647 § 1, 5 k.c.; Art. 385 k.p.c.; The termination of a construction contract does not extinguish the joint liability of the investor and general contractor towards the subcontractor, as this liability serves an independent protective function.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt XIII Ga 178/23
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2022 roku w sprawie z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. (pozwany ad.
1) oraz (...) (pozwany ad.
2) o zapłatę kwoty 64.488,90 zł, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w punkcie 1. zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 64.448,90 zł, w punkcie 2. zasądził od pozwanego ad. 1 na rzecz powoda kwotę odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od kwoty 64.448,90 zł za okres od dnia 31 października 2020 roku do dnia zapłaty, w punkcie 3. zasądził od pozwanego ad. 2 na rzecz powoda kwotę odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od kwoty 64.448,90 zł za okres od dnia 9 grudnia 2020 roku do dnia zapłaty, w punkcie 4. zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 6.224 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia uprawomocnia się orzeczenia do dnia zapłaty, w punkcie 5. stwierdził, iż niniejszy wyrok jest zaoczny w stosunku do pozwanego ad. 1; w punkcie 6. wyrokowi w punkcie 1 i 2 nadał rygor natychmiastowej wykonalności w stosunku do pozwanego ad. 1; sygn. akt XII GC 2109/21. (wyrok k. 216, uzasadnienie k. 221-224) Apelację od wyroku złożył pozwany ad. 2 (...), który zaskarżył powyższy wyrok za kresie jego punktu 1 i 4 w części, jakiej dotyczył pozwanego ad. 2 oraz punktu 3, zarzucając: - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, a to art. 647 1 §1 i § 5 k.c. w związku z art. 647 1 § 6 k.c. oraz art. 491 § 1 k.c. i przyjęcie, że odstąpienie od umowy o roboty budowalne ze skutkiem ex tunc nie powoduje wygaśnięcia odpowiedzialności inwestora wobec podwykonawcy wynikającej z art. 647 1 §1 i § 5 k.c. – podczas gdy skuteczne odstąpienie od umowy o roboty budowlane ze skutkiem ex tunc powoduje wygaśnięcie odpowiedzialności inwestora względem podwykonawców.
Podnosząc powyższy zarzut pozwany ad. 2 wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództwa względem niego oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. (apelacja pozwanego ad. 2 k. 226-227v.) Powód w odpowiedzi na apelację pozwanego ad. 2 wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od pozwanego ad. 2 na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. (odpowiedź na apelację k. 244-245)
Sąd Okręgowy, Sąd Gospodarczy zważył, co następuje:
apelacja pozwanego ad. 2, (...) - jest bezzasadna. Sąd pierwszej instancji należycie ustalił stan faktyczny przedmiotowej sprawy, a przede wszystkim trafnie wyjaśnił kwestię sporną w świetle podniesionego powództwa sprowadzającą się do zagadnienia prawnego wpływu odstąpienia od umowy o roboty budowlane na odpowiedzialność solidarną inwestora i wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia względem podwykonawców, która wynika z art. 647 1 § 1 i 5 k.c. Pozwany ad. 2 zarówno w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i w zarzutach rozpoznanej apelacji wywodził, że skuteczne odstąpienie ze skutkiem ex tunc od umowy o roboty budowlane zawartej z pozwanym ad. 1 jako wykonawcą, powoduje wygaśnięcie jego odpowiedzialności jako inwestora względem powoda (podwykonawcy) za umówione z wykonawcą wynagrodzenie.
Niewątpliwi był to argument prawny niweczący podniesione przez powoda roszczenie w ramach solidarnej jego odpowiedzialności z pozwanym ad. 1, którego zasadności, wobec ponownego podniesienia go w ramach zarzutu apelacyjnego, Sąd odwoławczy nie uznaje. Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego zajęte w odniesieniu do rozbieżności powstałej w orzecznictwie Sądu Najwyższego, co do wpływu odstąpienia od umowy o roboty budowlane na odpowiedzialność inwestora względem podwykonawców wynikającą z art. 647 1 § 1 i 5 k.c. Zasadnie Sąd ten wskazał, że podmiotowe ograniczenie skuteczności prawa do odstąpienia od umowy, której ono dotyczy powoduje, że w braku wyraźnej podstawy nie powinno ono mieć wpływu na istniejące prawa i obowiązki stron z innych stosunków prawnych.
Nadto słusznie podkreślił Sąd I instancji, że w świetle art. 647 1 §6 k.c. wskazującym na imperatywny charakter wynikającej z art. 647 1 §1 i § 5 k.c. solidarnej odpowiedzialności inwestora i wykonawcy, należy uznać za niedopuszczalne pozbawienie podwykonawcy ochrony wynikającej z tego przepisu w wyniku jednostronnej czynności prawnej, jaką jest wykonanie uprawnienia do odstąpienia od umowy. Sąd Okręgowy wskazuje na konieczność uzupełnienia argumentacji Sądu I instancji o istotne zagadnienie uwzględnienia w omawianym aspekcie ochronnej i gwarancyjnej względem podwykonawców funkcji regulacji zawartej w art. 647 1 k.c. Ponieważ wykładnia przepisów stosowana literalnie pozwala na dwa odmienne kierunki, należy odwołać się do wykładni systemowej i funkcjonalnej tej odpowiedzialności.
Gwarancyjna i ochronna względem podwykonawców funkcja art. 647 ( 1) k.c. uzasadnia stwierdzenie, że istnienie raz powstałej odpowiedzialności podmiotów wskazanych w art. 647 ( 1) § 1 i 5 k.c. względem podwykonawcy jest niezależne od dalszego istnienia zobowiązania wynikającego z umowy o generalne wykonawstwo ani z umowy o podwykonawstwo. Wprawdzie do powstania odpowiedzialności na podstawie art. 647 ( 1) § 1 i 5 k.c. niezbędne jest zawarcie umowy o generalne wykonawstwo oraz umowy o podwykonawstwo, jednak uzależnienie dalszego istnienia odpowiedzialności wynikającej z art. 647 ( 1) § 1 i 5 k.c. od istnienia zobowiązania wynikającego z umowy o generalne wykonawstwo oraz z umowy o podwykonawstwo powodowałoby, że odpowiedzialność ta mogłaby być w wielu przypadkach uzależniona od woli podmiotów ponoszących tę odpowiedzialność – inwestora, generalnego wykonawcy oraz podwykonawcy będącego kontrahentem dalszego podwykonawcy.
Wydaje się to nie do pogodzenia z niebudzącą wątpliwości ochronną i gwarancyjną względem podwykonawców funkcją art. 647 ( 1 )k.c. Uzależnienie istnienia raz powstałej odpowiedzialności wynikającej z art. 647 ( 1) § 1 i 5 k.c. od dalszego istnienia zobowiązania wynikającego z umowy o generalne wykonawstwo (oraz z umowy o podwykonawstwo) budzi wątpliwości również z punku widzenia wynikającej z art. 353 § 1 k.c. zasady pacta sunt servanda z tego powodu, że umożliwia ono dłużnikom podwykonawcy doprowadzenie do wygaśnięcia przysługującego mu roszczenia, bez jego zgody i bez zaspokojenia, w drodze jednostronnej czynności prawnej (odstąpienia). (vide: pkt 68 Komentarza do Art. 647 ( 1) KC red. serii Osajda/red.
Tomu Borysiak 2024/wyd. 32/B. Lackoroński) Samodzielność i niezależność raz powstałej odpowiedzialności wynikającej z art. 647 ( 1) § 1 i 5 k.c. od dalszego istnienia zobowiązania wynikającego z umowy o generalne wykonawstwo (oraz umowy o podwykonawstwo) nie oznacza, że jej zakres może zwiększyć się po wygaśnięciu zobowiązań będących przesłankami jej powstania, bowiem odpowiedzialność ta może obejmować jedynie roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę do dnia wygaśnięcia któregokolwiek z zobowiązań warunkujących jej powstanie (vide: pkt 70 Komentarza do Art. 6471 KC red. serii Osajda/red.
Tomu Borysiak 2024/wyd. 32/B. Lackoroński). Prawidłowy jest zatem wniosek, że wykonanie uprawnienia do odstąpienia od umowy o roboty budowlane, której zawarcie jest przesłanką warunkującą możliwość powstania odpowiedzialności na podstawie art. 647 1 §1 i §5 k.c., nie powoduje wygaśnięcia odpowiedzialności podmiotów wskazanych w tym przepisie, w tym inwestora, powstałej z tytułu robót budowlanych wykonanych przez podwykonawcę do dnia odstąpienia. Prawidłowo zatem Sąd Rejonowy w niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy uznał na podstawie art. 647 1 §1 k.c. roszczenie powoda za uzasadnione w całości.
Wobec bezzasadności zarzutu sformułowanego przez apelującego pozwanego ad. 2, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił jego apelację. Sędzia Piotr Chańko ZARZĄDZENIE wyrok z uzasadnienie doręczyć pełnomocnikowi pozwanego (...) przez PI. Łódź, 28.03.2024 roku. Sędzia Piotr Chańko