Social security court allows early pension by recognizing 15 years of special conditions work despite document errors.

Sygn. akt VIII U 413/14

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Teresa Kalinka Protokolant: Ewa Grychtoł po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. w Gliwicach sprawy H. P. (P.) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o prawo do emerytury na skutek odwołania H. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 16 stycznia 2014 r. nr (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu H. P. prawo do emerytury od 30 sierpnia 2013 roku;

2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na rzecz odwołującego kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. (-) SSO Teresa Kalinka Sygn. akt. VIII U 413/14

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 stycznia 2014r.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., powołując się na ustawę z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983r., nr 8, poz. 43 ze zm.) odmówił ubezpieczonemu H. P. prawa do emerytury, z powodu nieudokumentowania wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach, podtrzymując tym samym treść decyzji odmownych z dnia 4 września 2013r. i 7 października 2013r.

W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany i przyznania spornego świadczenia. Wskazał, iż dowodem wykonywania przez niego pracy w warunkach szczególnych w okresie od 1 września 1968r. do 31 grudnia 1998r. są świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, (...), karty skorowidzowe, natomiast rozbieżności w stanowiskach pracy wynikają z omyłki pisarskiej, której nie można sprostować z uwagi na nieistnienie pracodawcy. Nadto wniósł o przesłuchanie zawnioskowanych świadków. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Organ rentowy wyjaśnił szczegółowo przyczyny nieuznania za udowodnione okresów pracy w warunkach szczególnych wskazanych w świadectwach pracy przedłożonych przez ubezpieczonego. Nadto ZUS podkreślił, iż w okresie od 1 września 1968r. do 23 czerwca 1971r. ubezpieczony pracował jako uczeń-ślusarz - pracownik młodociany, co niweluje możliwość wykonywania przez niego w tym okresie pracy w warunkach szczególnych, natomiast w okresie od 1 marca 1984r. do 31 maja 1986r. przebywał na budowie eksportowej w NRD oraz miał przyznane prawo do 33 dni urlopu dewizowego.

W toku sprawy pełnomocnik ZUS na posiedzeniu Sądu w dniu 29 kwietnia2014r. złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z akt osobowych. Rozpoznając odwołanie Sąd Okręgowy ustalił: Ubezpieczony H. P. urodził się (...) W dniu 2 sierpnia 2013r. ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym. Organ rentowy decyzją z dnia 4 września odmówił H. P. prawa do świadczenia, z powodu nieudokumentowania wymaganych 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Przed uprawomocnieniem się powyższej decyzji, ubezpieczony złożył 11 września 2013r. dodatkowe dokumenty, w tym kserokopie (...), świadectwa pracy w warunkach szczególnych i zawnioskował o zaliczenie ich do stażu pracy w warunkach szczególnych.

W konsekwencji organ rentowy decyzją z 7 października 2013r. ponownie odmówił ubezpieczonemu prawa do świadczenia. W dniu 18 listopada 2013r. złożył do organu rentowego kolejny wniosek o ustalenie prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych, przedkładając nowe dowody dotyczące spornych okresów zatrudnienia: oryginały dokumentów z akt osobowych dotyczące przeszeregowania, wynagrodzenia, umowy eksportowej, oraz kserokopie karty skorowidzowej. Decyzją z dnia 16 stycznia 2014r. organ rentowy ponownie odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, podtrzymując wcześniejsze decyzje i wskazując na brak udowodnienia wymaganego 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach.

Do okresów składkowych i nieskładkowych ZUS zaliczył ubezpieczonemu (na dzień 1 stycznia 1999r.) 30 lat, 4 miesiące i 1 dzień. Ubezpieczony przedłożył świadectwa pracy w warunkach szczególnych : - z dnia 28 lutego 1993r. za okres zatrudnienia od 1 września 1968r. do 28 lutego 1993r. w Przedsiębiorstwie (...), na stanowisku spawacz-ślusarz - z dnia 26 lipca 2001r. za okres zatrudnienia od 1 marca 1993r. do nadal w (...) SA w K. na stanowisku ślusarz-spawacz - z dnia 10 maja 2006r. za okres zatrudnienia od 1 marca 1993 do 31 maja 2003r. w (...) SA w K., na stanowisku spawacz (z adnotacją, iż z dniem 1 czerwca 2003r. ubezpieczony został przekazany na mocy art. 23 1 k.p. do firmy (...) sp. z o.o., która winna wystawić świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych za okres od 1 czerwca 2003r.) z których wynika, iż w powyższych okresach stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowo-wodorowym na ww. stanowiskach, wymienionych w dziale VIII, poz. 20 pkt 1 załącznika nr 1 do Zarządzenia nr 3 M..

H.. i P.. Masz. z dnia 30 marca 1985r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (DZ. Urz. (...) nr 1-3, poz. 1). Natomiast w świadectwie pracy z dnia 25 stycznia 2006r. za okres zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. zawarto w pkt 8 adnotację, iż w okresie zatrudnienia od 1 marca 1993r. do 25 stycznia 2006r. H. P. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na stanowisku spawacz, zgodnie z Zarządzeniem (...) nr 3 poz. 1 z dnia 30 marca 1985r.- z załącznikiem nr 1 –wykazem A, działem XIV, poz. 12 pkt 8.

Organ rentowy do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach nie uwzględnił ubezpieczonemu żadnego powyżej wymienionego okresu zatrudnienia, argumentując, iż podane stanowisko pracy: ślusarz-spawacz, nie figuruje pod podanym działem, pozycją i punktem zarządzenia, gdzie wymienione jest stanowisko „elektromonter, konserwator kabli”. Nadto wskazał na rozbieżności w podanych stanowiskach pracy w świadectwach z dnia 26 lipca 2001r. i 10 maja 2006r. ZUS nie uznał okresu wskazanego w pkt 8 świadectwa pracy z dnia 25 stycznia 2006r. z uwagi na brak potwierdzenia wykonywania takiej pracy w świadectwach pracy w warunkach szczególnych i pozostałych dokumentach.

Sąd ustalił, na podstawie (...) wystawionej dnia 13 stycznia 1975r., iż ubezpieczony H. P. ukończył podstawowy kurs spawania elektrycznego z oceną dostateczną 15 listopada 1974r., następnie 31 marca 1978r. podstawowy kurs spawania w osłonie CO2 , 23 czerwca 1987r. kurs spawania łukowego blach. Egzamin ze spawania łukowego blach elektrodami otulonymi odwołujący złożył 25 czerwca 1987r. z oceną pozytywną. Z przebiegu pracy spawalniczej wynika natomiast, iż ubezpieczony posiada potwierdzenie pracy spawalniczej od 1 stycznia 1975r. do października 1991r. i za luty 1993r. wraz z potwierdzeniem wykonywania pracy spawacza konstrukcji stalowych na terenie NRD, dla PIRPCh (...) K. za okres od 1 marca 1984r. do 31 maja 1985r.

Już w początkowym okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...), tj. od 1 września 1968r. aż do 23 czerwca 1971r. ubezpieczony w charakterze ucznia – ślusarza został skierowany do pracy na wydziale produkcyjnym konstrukcji stalowych - W11, gdzie wykonywał prace ślusarsko-spawalnicze. Po uzyskaniu w roku 1974r. uprawnień, ubezpieczonemu powierzono obowiązki spawacza z dniem 1 kwietnia 1975r. Do 31 grudnia 1998r. wykonywał on wyłącznie prace spawalnicze, początkowo elektryczne, a następnie w osłonie CO2 i elektrodami otulonymi.

Na hali produkcyjnej pracowało na jednej zmianie w bliskiej odległości 12 - 14 brygad 15-17 osobowych, złożonych ze spawaczy, przepalaczy, ślusarzy i członków dozoru. Praca wykonywana była w ponad 8-godzinnym czasie pracy, w warunkach zapylenia, zadymienia, w dużym hałasie. Hala nie była szczelna z powodu wybitych okien. Przedmiotem działalności Przedsiębiorstwa (...) była produkcja i eksport wyrobów metalowych, konstrukcji stalowych, która odbywała się przez produkcję „gniazdową”, tzn. na hale dostarczano surowiec, który następnie w brygadach poddawany był obróbce – cięciu, składaniu, łączeniu, spawaniu do uzyskania gotowego wyrobu.

W ramach jednej brygady pracownicy wykonywali ciąg czynności współpracując ze sobą, w związku z czym sporadycznie zdarzały się sytuacje, kiedy w oczekiwaniu na przygotowywane do spawania części, spawacze pomagali współpracownikom w czynnościach ślusarskich. Z tytułu warunków szczególnych pracownicy hali otrzymywali 1 l mleka – spawacze, 0.5l mleka - ślusarze oraz dodatek do wynagrodzenia. Sąd ustalił również, iż w trakcie zatrudnienia, odwołujący od 1 marca 1984r. do 31 maja 1985r. przebywał na budowie eksportowej w NRD, gdzie wykonywał pracę spawacza, wraz z innymi współpracownikami, m.in. brygadzistą L.

R.. Wykonywanie pracy spawalniczej w NRD wynika wprost z umowy eksportowej, gdzie określono stanowisko pracy- spawacz, obowiązki i prawa pracownicze, miejsce i czas pracy, a także wysokość wynagrodzenia. Była to częsta praktyka pracowników przedsiębiorstwa, które wykonywało usługi podwykonawcy dla (...): K. na budowie m.in. w NRD. Sąd ustalił, że ubezpieczony ukończył 60 lat życia, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego oraz w dacie (...) posiada ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, w tym świadectw pracy (k. 8, 9, 10, 11 akt rentowych), kserokopii książeczki spawacza (k. 9-11 a.s.), kserokopii karty skorowidzowej (k. 8 a.s.), dokumentów akt osobowych ubezpieczonego dołączonych do akt rentowych, w tym umowy eksportowej (k. 19-43 akt rentowych); zeznań świadków:

H. Deszcz, M. K., J. L., L. R. oraz wyjaśnień ubezpieczonego (nagranie rozprawy z dnia 29 kwietnia 2014r. k. 35 a.s.). Sąd w całości dał wiarę zeznaniom ubezpieczonego i świadków, gdyż w ocenie Sądu są one spójne i logiczne, a nadto znalazły odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym: dokumentach osobowych i dowodu z „Książeczki spawacza”. Świadkowie w spornym okresie pracowali z ubezpieczonym w tym samym przedsiębiorstwie, na tym samym wydziale, wykonując prace spawalnicze lub ślusarskie, wobec czego posiadali odpowiednie rozeznanie co do warunków i trybu pracy ubezpieczonego.

Ponadto zeznania świadków korelują z zeznaniami ubezpieczonego Sąd na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2014r. oddalił wniosek pełnomocnika ZUS o dopuszczenie dowodu z akt osobowych H. P., z uwagi na znajdujące się w aktach rentowych m.in. oryginały dokumentów płacowych, angaży ubezpieczonego z okresu zatrudnienia w (...) w K.. Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz do rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Okręgowy zważył: Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.

Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) w powiązaniu z § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.) ubezpieczonym mężczyznom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przy pracach wymienionych w wykazie A, przysługuje prawo do emerytury w razie łącznego spełnienia następujących warunków:

1. osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat 2. posiadania wymaganego okresu zatrudnienia wynoszącego 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z kolei zgodnie z treścią art. 184 ust 1 ustawy, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.

27. Kwestia posiadania przez ubezpieczonego ponad 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz ukończenie 60 lat nie były sporne. Nie było także sporne, iż odwołujący nie jest członkiem OFE. Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła posiadania przez ubezpieczonego (na dzień 1 stycznia 1999r.) wymaganego 15 letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu do takiej pracy żadnego okresu zatrudnienia. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że ubezpieczony posiada wymagany 15 – letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.

Zgodnie bowiem z wykazem A, działem XIV poz. 12 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowowodorowym, uprawniają do niższego wieku emerytalnego. Postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał taką pracę w Przedsiębiorstwie (...) (następcy prawni: (...) SA, (...) Sp. z o.o.) w spornym okresie zatrudnienia, od dnia uzyskania uprawnień spawalniczych i rozpoczęcia wykonywania takiej pracy, tj. od 1 kwietnia 1975r. do 31 grudnia 1998r.

Zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności wpisy w „Książeczce spawacza” i dokumenty akt osobowych, jednoznacznie wskazują, iż czynności spawacza ubezpieczony wykonywał w ww. okresie spornym. Do ustalenia czy praca spawacza była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, Sąd przyjął za miarodajne zeznania odwołującego i świadków, jak również potwierdzenia wykonywania takiej pracy we wspomnianej już Książeczce Spawacza i pismo pracodawcy o powierzeniu odwołującemu obowiązków spawacza z dniem 1 kwietnia 1975r.

Czynności ślusarskie ubezpieczony wykonywał sporadycznie, przez relatywnie niewielki odcinek czasowy w całym dniu pracy, oczekując na przygotowywane do spawania elementy, nie opuszczając miejsca pracy - hali, nadto tylko pomagając zatrudnionym jako ślusarze współpracownikom. Jest to logiczne i zdaniem Sądu w żadne sposób nie wpływało na stałość i pełnowymiarowość wykonywania pracy spawacza. Nie budzi wątpliwości także fakt wykonywania pracy przez ubezpieczonego w warunkach szczególnych, z uwagi na miejsce pracy – wspólne dla spawaczy i ślusarzy, otrzymywane mleko i dodatek do wynagrodzenia za prace w warunkach szkodliwych.

Kwestia wykonywania przez H. P. pracy spawacza w NRD na budowie eksportowej także nie budziła wątpliwości Sądu, z uwagi na precyzyjne określenie tego stanowiska w umowie eksportowej i zeznania świadków, którzy wraz z ubezpieczonym pracowali w NRD w tym samym czasie i brygadzie. Bez znaczenie pozostaje przy tym błędnie wypełnione świadectwo pracy w warunkach szczególnych za sporny okres zatrudnienia, gdyż fakt wykonywania takiej pracy został wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia - w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego (por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r.

III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283). Należy również podkreślić, że nazwa stanowiska powołana w angażu nie jest wiążąca dla uznania pracy ubezpieczonego za wykonywaną w warunkach szczególnych, ponieważ okres zatrudnienia może być zaliczony do pracy w warunkach szczególnych, gdy pracownik faktycznie wykonywał prace objęte wykazem prac uprawniających do wcześniejszej emerytury, pomimo że stanowisko, jakie mu formalnie przypisano nie jest wymienione w wykazie.

Wymieniony wyżej wykaz A nie określa bowiem stanowisk pracy, ale definiuje rodzaj prac, które są uważane za wykonywane w szczególnych warunkach. Decydujące znaczenie dla zakwalifikowania pracy jako realizowanej w szczególnych warunkach ma nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj, charakter i warunki pracy. Reasumując, nie ma żadnej wątpliwości, iż wobec uznania przez Sąd 23-letniego okresu wykonywania w warunkach szczególnych pracy spawacza przez ubezpieczonego H. P. w Przedsiębiorstwie (...) w okresie od 1 kwietnia 1975r. do 31 grudnia 1998r., został spełniony wymóg 15-letniego wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych.

Wobec faktu, iż odwołujący spełnia także pozostałe przesłanki uprawniające go do wcześniejszej emerytury, Sąd z mocy art. 477 14 § 2 k.p.c., w punkcie 1 wyroku, zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury poczynając od 30 sierpnia 2013r. tj. od dnia ukończenia przez niego 60 roku życia. Sąd bowiem uznał, iż decyzje z dnia 4 września 2013r. i 7 października 2013r. zostały wydane w wyniku rozpatrzenia pierwszego wniosku H. P. o emeryturę z dnia 2 sierpnia 2013r., a kolejny wniosek ubezpieczonego z dnia 19 listopada 2013r. wobec przedłożenia szeregu dokumentów: oryginałów i kserokopii akt osobowych oraz braku potwierdzenia doręczenia decyzji z dnia 7 października 2013r., Sąd uznał za wniosek o uzupełnienie materiału pierwszego wniosku o emeryturę.

W punkcie 2 orzeczenia, Sąd na mocy art. 98 k.p.c. w związku z § 11 ust 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) orzekł o kosztach zastępstwa procesowego. SSO Teresa Kalinka (...) 1. (...) 2. (...) 3. (...) G., (...) (...)