Social security court allows appeal, ruling actual employment contract valid despite insurance benefit motive.
Legislator summary
AI generatedThe Social Security Court overturned the ZUS decision to deny mandatory social insurance coverage for the applicant. The applicant argued the employment relationship was a sham created solely to access social benefits, while the ZUS contended the contract was fictitious. The court rejected the sham claim because the applicant actually performed subordinate work duties and received remuneration, establishing a genuine employment relationship.
Legislator headnote
AI generatedArt. 58 § 1, § 2 k.c.; Art. 83 § 1 ust. 1 pkt 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych: A labor contract is not deemed fictitious merely because the parties aim to obtain social security benefits, provided the employee actually performs subordinate work duties for the employer.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt IV U 23/24
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 6 marca 2024 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Sławomir Górny Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Wawrzyniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2024 roku w Sieradzu odwołania L. B. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z 19 maja 2023 r. nr (...) w sprawie L. B. (1) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z udziałem zainteresowanej K. K. (1) o podleganie ubezpieczeniom społecznym zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że L. B. (1) jako pracownik u płatnika składek K. K. (1) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 sierpnia 2022 roku. Sygn. akt IV U 23/24
UZASADNIENIE
Decyzją z 19.05.2023r., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 1 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022r. poz. 1009 ze zm.), art. 58§2, art. 83§1 k.c. w zw. z art. 11, art. 22§1, art. 300 k.p., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. stwierdził, że L. B. (1) jako pracownik u płatnika składek K. K. (1) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 1.08.2022r. Nie podzielając powyższej decyzji L. B. (1) w dniu 26.10.2023r. złożyła odwołanie, wnosząc o zmianę decyzji poprzez ustalenie, że od 1.01.2022r., podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu chorobowemu od 1.01.2022r.
Wnosiła także o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazywała, że niezłożenie odwołania w terminie spowodowane było błędną informacją, którą otrzymała od pracownika ZUS. Do odwołania przyłączyła się zainteresowana K. K. (1). W odpowiedzi na odwołanie, pełnomocnik organu rentowego ustanowiony w sprawie wnosił o odrzucenie odwołania na podstawie art. 477 9§3 kpc, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: L. B. (1), ur. (...), od 10.07.2020r. jest magistrem kosmetologii. M. K. z żoną – K. K. (1) prowadzą w O. działalność gospodarczą. Są to gabinety podologiczne, które znajdują się we wspólnym lokalu. Przedmiotem działania firm jest obsługa klientów, wykonywanie zabiegów podologicznych z zakresu pielęgnacji i profilaktyki stóp. Firma pod którą prowadzi działalność K. K. (1) również nazywa się (...), tak jak firma jej męża. W gabinecie jest fotel podologiczny wyposażony we frezarkę.
Urządzenie do sterylizacji narzędzi jest jedno. W gabinecie jest jeden ogólny kalendarz zabiegów i karty zabiegowe. Są dwa stanowiska, w dwóch oddzielnych pomieszczeniach. W firmie jest ewidencja czasu pracy, są karty z godzinami pracy. Gabinety są otwarte w tych samych godzinach. M. K. od 1,5 roku zatrudnia dwóch pracowników: od maja 2022r. - D. K., która w styczniu otrzymała przedłużenie umowy na czas nieokreślony i od 2020r. J. L., na podstawie umów o pracę. K. K. (1) obecnie nie zatrudnia żadnej osoby. W okresie studiów wnioskodawczyni była zatrudniona u K.
K. (1) na podstawie umowy zlecenie. Po ukończeniu studiów wnioskodawczyni została zatrudniona na podstawie umowy o pracę u K. K. (1), a po urodzeniu dziecka korzystała z urlopu macierzyńskiego. Wnioskodawczyni jest doskonałym fachowcem. W okresie od 1.03.2022 – 31.05.2022, odwołująca została ponownie zatrudniona przez M. K. na podstawie umowy o pracę, jako podolog, w pełnym wymiarze czasu pracy z najniższym wynagrodzeniem krajowym – 3010zł. wynagrodzeniem. Po maju 2022r. M. K. i K. K. (1) zaproponowali wnioskodawczyni bon zatrudnieniowy z Urzędu Pracy; chcieli mieć skarżącą w swoim zespole.
Bon zatrudnieniowy gwarantuje pracownikowi zatrudnienie na 1,5 roku oraz dofinansowanie pracodawcy do składek przez 1 rok. Decyzją Powiatowego Urzędu Pracy w O. L. B. (1) została uznana za osobę bezrobotną od 6.06.2022r. Na podstawie umowy o pracę z 27.07.2022r., zawartej pomiędzy L. B. (1), a (...), L. B. (1) została zgłoszona jako pracownik na podstawie umowy o pracę na czas określony od 1.08.2022 – 1.02.2024 na stanowisku podolog w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem brutto 3010,00zł. Do jej zadań należało wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych w obrębie kończyn dolnych.
Bezpośrednim przełożonym była K. K. (1). Praca wykonywana była w siedzibie firmy w systemie zmianowym, od 8.00 -16.00 lub od 12.00 - 20.00. Wnioskodawczyni wynajmowała wówczas mieszkanie przy (...). Odległość do pracy wynosiła ok. 500-600m. Odwołująca 2 tygodnie pracowała w godzinach 8 -16, a tydzień w godzinach od 12 - 20. Średnio wn – i przyjmowała 6-8 klientów dziennie. Zazwyczaj terminarz wizyt był wypełniony od 8 - 20. M. K. raz dziennie był w gabinecie. K. K. (1) też bywała w gabinecie. Początkowo wynagrodzenie w gotówce wypłacała wnioskodawczyni K.
K. (1), czasami M. K.. Potem wynagrodzenie było przelewane na konto. K. K. (1) wydawała polecenia wnioskodawczyni, widywała się z nią, razem omawiały przypadki. Jest kalendarz podzielony na konkretne osoby. Klient decyduje, czy chce się dostać do konkretnej osoby, czy np. zależy mu na czasie. K. K. (1) czasami pakuje sprzęt i jeździ do domów klientów, u których wykonuje usługi. Początkowo wnioskodawczyni obsługiwała od 4 do 10 osób dziennie. W sezonie letnim kolejka oczekiwania chętnych do gabinetu była około 2 miesięczna.
Ok. 70% klientów stanowią stali klienci. Klient otrzymując paragon może powziąć wiadomość o tym, kto go obsłużył. Wnioskodawczyni pracując u K. K., a potem u M. K., obsługiwała tych samych klientów, klienci wracali do odwołującej. Wnioskodawczyni zgłaszała M. K. wiadomości dot. urlopów, wniosków urlopowych. J. L. była razem z wnioskodawczynią na konferencji podologicznej we W. w 2022r.; było to 2 – dniowe szkolenie, które opłacał pracodawca (zeznania wnioskodawczyni, zeznania zainteresowanej, zeznania świadków: M.
K., J. L., D. K. – na nagraniu CD – 00:16:07 – 01:18:41 k. 220/akta sprawy; oryginał akt osobowych skarżącej. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem rentowym oraz w niniejszej sprawie. Fakty związane z zatrudnieniem i przebiegiem pracy skarżącej od 1.08.2022r., Sąd ustalił na podstawie zeznań wnioskodawczyni i zainteresowanej. W ocenie Sądu zeznania są logiczne i wiarygodne. Ponadto w oparciu o zeznania świadków: M. K., J. L., D. K., Sąd ustalił fakty związane z zatrudnieniem i wykonywaniem zatrudnienia w wyuczonym zawodzie skarżącej u K.
K. (1) oraz dodatkowo, fakty związane z prowadzeniem i charakterem działalności przez K. K. (1), miejsc prowadzenia działalności przez świadka M. K. i K. K. (1), pracowników i podstaw, miejsc wykonywania pracy, Sąd ustalił na podstawie zeznań świadka M. K.. W ocenie Sądu zeznania są wiarygodne i brak podstaw by odmówić im mocy dowodowej. W poczet materiału dowodowego Sąd przyjął także akta osobowe skarżącej, które zostały załączone w oryginale. W świetle wskazanych powyżej dowodów, Sąd doszedł do przekonania, że wyłączenie przez ZUS wnioskodawczyni z obowiązkowych ubezpieczeń - emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego od 1.08.2022r., było błędne.
Zdaniem Sądu okoliczności sprawy wskazują, że zatrudnienie skarżącej nie było czynnością pozorną. Odwołująca przed 1.08.2022r., w okresie studiów, była zatrudniona u K. K. (1) na podstawie umowy zlecenie. Po ukończeniu studiów wnioskodawczyni została zatrudniona na podstawie umowy o pracę u K. K. (1). Wnioskodawczyni jest doskonałym fachowcem. W okresie od 1.03.2022 – 31.05.2022, odwołująca została ponownie zatrudniona przez M. K. na podstawie umowy o pracę, jako podolog, w pełnym wymiarze czasu pracy z najniższym wynagrodzeniem krajowym – 3010zł. wynagrodzeniem.
Po maju 2022r. M. K. i K. K. (1) zaproponowali wnioskodawczyni bon zatrudnieniowy z Urzędu Pracy, ponieważ chcieli mieć skarżącą w swoim zespole. Bon zatrudnieniowy gwarantuje pracownikowi zatrudnienie na 1,5 roku oraz dofinansowanie pracodawcy do składek przez 1 rok. Podkreślić trzeba, że L. B. (1) posiada odpowiednie wykształcenie i doświadczenie zawodowe. Dowodem potwierdzającym faktyczne wykonywanie obowiązków pracowniczych przez L. B. (1) są zeznania świadków: M. K., J. L., D. K., zeznania zainteresowanej, screeny rozmów z pracodawcą oraz współpracownicami, zdjęcia efektów pracy.
Uznając materiał dowodowy za wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia, na podstawie art. 235 2§1 pkt 3 k.p.c., Sąd pominął dowód z akt osobowych J. L. i D. K. jako zbędny w sprawie. Sąd Okręgowy zważył: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podnieść, że w ocenie Sądu, biorąc pod uwagę zeznania wnioskodawczyni, z których wynika że uchybienie terminu do złożenia odwołania było przez nią niezawinione i nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącej, a ponadto przekroczenie terminu do złożenia odwołania nie jest nadmierne, Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia odwołania, o co wnosił pełnomocnik ZUS.
Charakter zatrudnienia w ramach umowy o pracę ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia uprawnień osoby świadczącej pracę. Uprawnienia pracownicze, takie jak szczególna ochrona wynagrodzenia, płatny urlop, świadczenia ubezpieczeniowe w przypadku niezdolności do pracy i inne, z mocy przepisów prawa pracy przysługują bowiem tylko osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę i nie znajdują zastosowania do osób świadczących pracę na podstawie innych umów. Zgodnie z art. 22 k.p., umowa o pracę stanowi dwustronną czynność prawną, w ramach której pracodawca zobowiązuje się do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem, pracownik zaś do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem.
Umowa o pracę dochodzi do skutku, gdy strony złożą zgodne oświadczenie co do jej istotnych postanowień (por. postanowienie SN z 22.11.1979r., III PZ 7/79). W rozpoznawanej sprawie organ rentowy wskazywał, że stosunek pracy został wykreowany wyłącznie celem uzyskania przez wnioskodawczynię korzyści z ubezpieczeń społecznych i temu celowi podporządkowały skonstruowanie określonej sytuacji prawnej, a umowa o pracę miała stanowić przede wszystkim narzędzie realizacji tego celu. Z takim twierdzeniem organu rentowego Sąd Okręgowy nie zgodził się.
Oceniając, że umowa nie była pozorna, Sąd Okręgowy wiązł pod uwagę, że za taką nie można uznać umowy, która w rzeczywistości była wykonywana, tj. takiej, w ramach której pracownik faktycznie świadczy na rzecz pracodawcy pracę podporządkowaną. O fikcyjności umowy o pracę świadczy zamiar nawiązania stosunku ubezpieczenia społecznego, bez rzeczywistego wykonywania tej umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28.02.2001r., sygn. akt UK 244/00 , wyrok z 13.06.2006r ., sygn. akt II UK 202/05). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że cel zawarcia umowy o pracę w postaci uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą (wyrok SN z 4.08.2005r., II UK 320/04).
Kreacja stosunku pracy powoduje zawsze konsekwencje prawne nie tylko bezpośrednio w sferze jego treści, ale także w wielu innych dziedzinach. Jednym z takich skutków jest prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego na wypadek spełnienia się przewidzianych przez ustawy przesłanek. Strony mogą kierować się takim celem i nie można czynić im zarzutu dążenia do celu sprzecznego z ustawą. Skoro osiągnięcie celu uzyskania prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczne z ustawą, strony zmierzające do takiego celu nie dokonują obejścia ustawy.
Zawarcie umowy o pracę, choćby zmierzało wyłącznie do uzyskania świadczeń ubezpieczeniowych, nie jest powiązane z zamiarem obejścia ustawy. Stwierdzenie, że umowa zmierza do obejścia ustawy wymaga zatem poczynienia konkretnych ustaleń faktycznych, dotyczących okoliczności jej zawarcia i celu, jaki strony zamierzały osiągnąć (por. uchwała SN z 8.03.1995r., I PZP 7/95, wyrok z 23.09.1997r., I PKN 276/97). Nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował.
Stronom umowy o pracę, na podstawie której rzeczywiście były wykonywane obowiązki i prawa płynące z tej umowy, nie można przypisać działania w celu obejścia ustawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 14.03.2001r., II UKN 258/00, wyrok z 25.01.2005r., II UK 141/04, wyrok z 5.10.2005r., I UK 32/05). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu Okręgowego całokształt zgromadzonych w sprawie dowodów prowadzi do przekonania, że strony faktycznie realizowały zawartą od 1.08.2022r. umowę o pracę, bowiem wnioskodawczyni faktycznie wykonywała obowiązki jako podolog, otrzymując w zamian umówione wynagrodzenie, co zostało wykazane wskazanymi na wstępie dowodami.
W związku z tym brak podstaw do przyjęcia cech pozorności stosunku pracy w rozumieniu art. 58§1 i §2 k.c. Mając na uwadze podniesione okoliczności, na podstawie art. 477 14§2 k.p.c., Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że L. B. (1) jako pracownik u płatnika składek K. K. (1) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1.08.2022r.