Social Security Court dismisses appeal to deny pension recalculation due to Constitutional Court ruling not yet published. Appeal rejected as Constitutional ruling lacks legal effect. Court upholds original pension calculation based on loyalty principle.

Sygn. akt III U 368/24

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Łomży III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodnicząca - sędzia Jolanta Pardo po rozpoznaniu 31 października 2024 r. w Ł., na posiedzeniu niejawnym sprawy I. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o przeliczenie emerytury na skutek odwołania I. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z 27 sierpnia 2024 r. nr (...) oddala odwołanie. Sygn. akt III U 368/24

UZASADNIENIE

Decyzją z 27 sierpnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił I. K. wznowienia postępowania w sprawie przeliczenia emerytury. Argumentował, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw i nie wszedł w życie a zatem brak jest podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 10.04.2013 r. Z decyzją nie zgodziła się I. K.. W odwołaniu wniosła o zmianę decyzji i nakazanie organowi rentowemu przeliczenia emerytury, wypłaty wyrównania wraz z odsetkami.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i zacytował ar 145 a § 2 KPA oraz art. 190 ust 3 Konstytucji. Sąd Okręgowy ustalił co następuje. I. K. urodziła się (...), powszechny wiek emerytalny osiągnęła 29 czerwca 2012 r. Decyzją z 25.05.2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. przyznał I. K. emeryturę w wieku obniżonym od 22.05.2009 r. 27 lutego 2013 r. I. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa do emerytury w wieku powszechnym.

Decyzją z 10.04.2013 r. – znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. uwzględnił wniosek i przyznał wnioskodawczyni emeryturę od 1.02.2013 r. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek i kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji tj. 141703,23 zł. – składki i 437006,79 zł. - kapitał. Podstawa obliczenia emerytury została pomniejszona o 48833,57 zł. z tytułu sumy kwot wypłaconej dotychczas emerytury o symbolu – E. Wypłata emerytury o symbolu (...) (w wieku powszechnym) została zawieszona, gdyż jest świadczeniem mniej korzystnym niż emerytura o symbolu E. Decyzją z 27 sierpnia 2024 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił I. K. wznowienia postępowania w sprawie przeliczenia emerytury. Argumentował, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw i nie wszedł w życie a zatem brak jest podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 10.04.2013 r.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 25 ust 1 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1251) podstawę obliczenia emerytury w wieku powszechnym (art.

24) stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185. Art. 25 ust 1 b ustawy stanowi, że jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisów art. 46, 50, 50a, 50e lub 184, a także art. 88 lub art. 88a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ustaloną zgodnie z ust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Wyrokiem z 4 czerwca 2024 r. sygn. akt SK 140/20 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw. Nie wdając się jednak w rozważania odnoszące się do skuteczności i mocy nieopublikowanego wyroku należy stwierdzić jednoznacznie, że nie ma on zastosowania do kobiet urodzonych przed 1 stycznia 1953 r., które osiągnęły powszechny wiek emerytalny przez 1 stycznia 2013 r.

Wynika to jednoznacznie z treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. w punkcie 5 – „skutki wyroku”. Trybunał podkreślił, że wyrok wpłynie wyłącznie na sytuację osób, które nie nabyły prawa do emerytury wynikającej z osiągnięcia wieku emerytalnego przed 1 stycznia 2013 r. Tylko w ich wypadku doszło bowiem do niekonstytucyjnego zastosowania skarżonej normy prawnej, co było związane z ich nieświadomością co do skutku podjętej decyzji. W pozostałych wypadkach zaś uposażeni mieli świadomość zmian oraz możliwość uniknięcia ich konsekwencji, co słusznie zauważył Sąd Najwyższy w uchwale o sygn. akt III UZP 5/19, i co przekłada się na brak stosowalności wyroku w stosunku do tych osób.

Odwołująca się wiek emerytalny osiągnęła 26 czerwca 2012 r. co wynika z jednoznacznego brzmienia art. 24 ust.1 ustawy emerytalnej w brzmieniu obowiązującym do końca 2012 r. - ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego, wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a i 50e i 184. Zresztą ustawa z 11.05.2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw wprowadzająca odmienne regulacje odnoszące się do powszechnego wieku emerytalnego od 1 stycznia 2013 r. nie podwyższyła wieku emerytalnego kobiet urodzonych do 31.12.1952 r.

– art. 24 ust 1 a, utrzymując nadal poziom 60 lat. I. K. mimo osiągniecia wieku emerytalnego w 2012 r. wniosek o emeryturę złożyła dopiero 27 lutego 2013 r. Nie oznacza to, że art. 25 ust 1 b ustawy nie ma do niej zastosowania. Zdaniem Sądu Okręgowego art. 25 ust. 1b ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ma pełne zastosowanie do urodzonej w (...) r. ubezpieczonej, która od 2009 r. pobierała wcześniejszą emeryturę, warunki uprawniające do przyznania emerytury z powszechnego wieku emerytalnego spełniła w 2012 r., a wniosek o przyznanie jej prawa do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego złożyła w 2013 r.

Jak słusznie stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 28.11.2019 r. III UZP 5/19 kobiety z rocznika 1952 przechodząc na emeryturę wcześniejszą, z pewnością nie miały świadomości co do skutków prawnych, jakie może wywołać w sferze ich przyszłych uprawnień z tytułu emerytury powszechnej pobieranie świadczeń emerytalnych. Należy jednak wskazać, że w chwili nabycia przez nie prawa do emerytury w powszechnym wieku art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej nie obowiązywał, a zatem nie wywoływał jeszcze skutku prawnego. Kobiety urodzone w (...) r. (choćby nawet urodziły się (...)) - przy sześciomiesięcznej vacatio legis - miały, po pierwsze, czas na podjęcie decyzji zapobiegającej niekorzystnym skutkom nowelizacji oraz, po drugie, możliwość zrealizowania prawa na starych zasadach (bez potrąceń).

Z tego powodu nie można twierdzić, że przyrzeczenia złożone tym osobom przed zmianą przepisów pozostały bez pokrycia albo że wycofanie się państwa z dotychczasowych uregulowań miało nagły charakter. Należy zatem podsumować, że ustawodawca, umożliwiając kobietom z roczników 1949-52 realizację świadczenia na dotychczasowych zasadach, uczynił zadość zasadzie lojalności, a wobec nieuzasadnionego aksjologicznie dynamicznego przyrostu emerytury powszechnej mógł ex nunc dokonać dezaktywacji owego emerytalnego "perpetuum mobile".

Kobiety z rocznika 1952 nie znalazły się "w pułapce" decyzji podjętych przed wejściem w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Miały bowiem możliwość skorzystania z uprawień w kształcie, jaki istniał przed nowelizacją. W rezultacie należy przyjąć, że w odniesieniu do I. K. nie ma żadnych podstaw do ingerencji w obliczenie emerytury w wieku powszechnym czy to na podstawie art. 145 a § 2 KPA czy też przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z tych wszystkich względów, na zasadzie art. 477 14 § 1 KPC odwołanie oddalono.

Wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 148 1 § 1 i 3 KPC.