Consumer loan assignment dismissed due to bank's prior right to sell without debtor consent. Court ruled assignment invalid under contract terms. Partial costs awarded based on successful claim portion.

Sygn. akt I C 3828/21 Uzasadnienie wyroku z dnia 24 października 2022 r. W pozwie skierowanym przeciwko pozwanemu (...) Bank Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. żądał zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego kwoty 7.552,79 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty, na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, wobec spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie nr (...) z dnia 13 marca 2017 r., które to roszczenie powód nabył na podstawie umowy cesji.

Żądanie pozwu obejmowało również zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym powództwo zostało uwzględnione w całości. W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany, zaskarżając nakaz w zakresie żądania zapłaty kwoty 2.424,04 zł należności głównej oraz kosztów procesu, żądał oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych. Za podstawę wyroku Sąd Rejonowy przyjął następujące ustalenia i wnioski: Powództwo w zakresie żądania zasądzenia kwoty 2.424,04 zł należności głównej nie zasługiwało na uwzględnienie.

Powodowi nie przysługiwała bowiem legitymacja względem roszczenia o zapłatę kwoty 2.424,04 zł ze względu na spłatę całości kredytu przed terminem określonym w umowie nr (...) z dnia 13 marca 2017 r., przyjmującego za podstawę art. 410 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 246). Zgodnie z art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

Stosownie zaś do treści § 2 tego przepisu wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. W myśl art. 514 Kodeksu cywilnego jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, zastrzeżenie umowne, iż przelew nie może nastąpić bez zgody dłużnika, jest skuteczne względem nabywcy tylko wtedy, gdy pismo zawiera wzmiankę o tym zastrzeżeniu, chyba że nabywca w chwili przelewu o zastrzeżeniu wiedział. Zawarta przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. (z którym następnie powód zawarł umowę cesji) z cedentem - kredytobiorcą w dniu 29 października 2020 r. umowa przelewu wierzytelności wynikających z umowy kredytu nr (...) okazała się bezskuteczna ze względu na zastrzeżenie w umowie kredytu zezwalające na zbycie przysługujących z jej tytułu wierzytelności jedynie za zgodą drugiej strony.

Punkt III.9.14. umowy nr (...) o udzielenie N. kredytu gotówkowego, zawartej w dniu 13 marca 2017 r. pomiędzy (...) Bank Spółką Akcyjną z siedzibą w W. a A. O. stanowił, że z zastrzeżeniem uprawnienia Banku do dokonania przelewu wierzytelności z Umowy Kredytu zgodnie z punktem III.5.3. Umowy Kredytu, żadna ze Stron nie może przelać żadnego ze swoich praw lub obowiązków wynikających z Umowy Kredytu bez uprzedniej pisemnej zgody drugiej Strony. W myśl punktu III.5.3. Umowy Kredytu w przypadku braku spłaty należności z tytułu Umowy Kredytu w terminie ich wymagalności, Bank mógł bez zgody Klienta: (i) skorzystać z pośrednictwa wyspecjalizowanych firm windykacyjnych, które mogą podejmować wszelkie działania dopuszczalne prawem, służące zaspokojeniu roszczeń Banku, w szczególności ustalać sytuację majątkową Klienta, prowadzić negocjacje w zakresie warunków dobrowolnej spłaty zadłużenia; lub (ii) po rozwiązaniu Umowy Kredytu z Klientem na zasadach określonych w punkcie III.9.2.1. (po upływie okresu wypowiedzenia) Umowy Kredytu przelać wierzytelności z Umowy Kredytu osobie trzeciej specjalizującej się w nabywaniu tego rodzaju wierzytelności.

W sprawie niniejszej zachodziła podstawa do stwierdzenia bezskuteczności umowy przelewu zawartej przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. z kredytobiorcą, a następnie przez tę spółkę z powodem, ze względu na niewyrażenie przez pozwanego zgody na zbycie przez kredytobiorcę wierzytelności mu przysługujących z tytułu umowy kredytu. Umowa kredytu została stwierdzona pismem, a ponadto zastrzeżenie umowne ograniczające prawo zbywania wierzytelności z niej wynikających stanowiło integralną część tej umowy, wobec czego należało uznać umowne ograniczenie zbycia wierzytelności za wiążące.

Podkreślić należy, iż brak było podstaw, aby uznać zastrzeżenie z punktu III.9.14 umowy o kredyt nr (...) za niedozwolone postanowienie umowne. Zgodnie z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

W myśl art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, uznaje się za nieuczciwe, jeśli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem Nie można było uznać, aby postanowienie z punktu III.9.14. umowy o kredyt nr (...) kształtowało prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, powodując znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.

Podkreślić trzeba, iż przedmiotowe postanowienie umowne ustanawia ograniczenie prawa zbycia wierzytelności wynikających z tej umowy dla obu jej stron, stąd zasadniczo nie narusza równorzędnej pozycji stron. Zastrzeżenie takie, jak wspomniano, znajduje podstawę prawną w przytoczonym art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego. Umowa kredytu zastrzega wprawdzie uprawnienie banku do zbycia wierzytelności z niej wynikających bez zgody kredytobiorcy tylko w jednym ściśle określonym przypadku – w razie rozwiązania umowy po upływie okresu wypowiedzenia ze względu na niewywiązanie się przez kredytobiorcę z postanowień umowy i brak spłaty należności z tytułu umowy kredytu w terminie ich wymagalności.

Trudno jednak upatrywać w tym rażącego naruszenia interesów kredytobiorcy. Nierównowaga tego rodzaju okazuje się nieznacząca jeśli do rozwiązania umowy kredytu nie dochodzi, tak jak to miało miejsce w sprawie niniejszej. Co więcej, rozwiązanie takie jest odzwierciedleniem art. 41 ustawy z dnia 3 lutego 1993 r. o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2018, poz. 1439), który zezwala bankowi na przelew wymagalnych wierzytelności bez zgody dłużnika. Wobec tego zarzut dotyczący ukształtowania zastrzeżenia umownego zakazującego przelewu z naruszeniem art. 385 1§ 1 Kodeksu cywilnego, bliżej zresztą nieumotywowany, okazał się nietrafny.

Skoro zawarta przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W., jako cesjonariuszem, z kredytobiorcą, jako cedentem, w dniu 29 października 2020 r. umowa przelewu wierzytelności wynikających z umowy kredytu nr (...) okazała się bezskuteczna, nie mogło dojść do skutecznego nabycia tych wierzytelności przez powoda na podstawie umowy przelewu wierzytelności zawartej przez powoda z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. także w dniu 29 października 2020 r. Podstawę orzeczenia w przedmiocie kosztów procesu stanowił art. 100 zd. 1 Kodeksu postępowania cywilnego przy przyjęciu reguły stosunkowego rozdzielenia ze względu na częściowe tylko uwzględnienie żądań stron.

Pozwany zaskarżył wydany w postępowaniu upominawczym nakaz zapłaty jedynie w zakresie zawartego w nim żądania zapłaty kwoty 2.424,04 zł należności głównej oraz kosztów procesu. Ostatecznie poza sporem pozostawała zatem kwestia zasądzenia kwoty 5.128,75 zł należności głównej i w tym zakresie pozwanego należało uznać za stronę przegrywającą sprawę. Kwota 5.128,75 zł odpowiadała zaś 68% należności głównej objętej żądaniem pozwu. Powództwo zostało natomiast oddalone w zakresie żądania zapłaty kwoty 2.424,04 zł, odpowiadającej 32% należności głównej objętej żądaniem pozwu.

W tym zakresie za stronę przegrywającą sprawę należało więc uznać powoda. Wobec tego zasądzeniu od pozwanego na rzecz powoda tytułem kosztów procesu podlegała kwota 944,12 zł różnicy między 68% celowych kosztów poniesionych przez powoda (1.575,56 zł) a 32% celowych kosztów poniesionych przez pozwanego (581,44 zł). Z powyższych względów Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji. Sędzia Robert Bełczącki ZARZĄDZENIE (...) Sędzia Robert Bełczącki