Civil court dismisses consumer credit claim against foreign branch due to lack of legal capacity. Foreign branch lacks independent legal personality and judicial capacity. Claim rejected under Civil Procedure Code. Foreign branch lacks independent legal personality and judicial capacity. Claim rejected under Civil Procedure Code.
Legislator summary
AI generatedThe Financial Ombudsman's representative filed a group action to annul consumer credit contracts against a Polish branch of a foreign credit institution. The court ruled that the branch lacks independent legal personality and judicial capacity under the Civil Procedure Code. Consequently, the lawsuit was dismissed because the branch cannot act as a defendant in its own name.
Legislator headnote
AI generatedArt. 64 § 1, 2 k.p.c.; Art. 48i Prawa bankowego: A foreign branch of a legal person lacks independent legal personality and judicial capacity, rendering a lawsuit against the branch inadmissible unless the parent entity is properly named.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt I C 31/24 POSTANOWIENIE Dnia 16 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Piotr Królikowski (spr.) Sędziowie: Sędzia Ewa Ligoń-Krawczyk Sędzia Agnieszka Onichimowska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Rzecznika Finansowego reprezentanta grupy, w skład której wchodzą: A. W., W. S., M. W., M. M., S. K., M. P., P. K., A. P., A. K., W. W., M. E., A. S. i K. U. przeciwko (...) Oddział w Polsce z siedzibą w G. o ustalenie postanawia: odrzucić pozew Piotr Królikowski Ewa Ligoń-Krawczyk Agnieszka Onichimowska Sygn. akt I C 31/24
UZASADNIENIE
postanowienia z dnia 16 stycznia 2024 r. W dniu 3 stycznia 2024 r. w postępowaniu grupowym Rzecznik Finansowy, działający jako reprezentant grupy w skład której wchodzą: A. W., W. S., M. W., M. M., S. K., M. P., P. K., A. P., A. K., W. W. i M. E. wniósł o unieważnienie zawartych na podstawie wzorca umowy, umów o kredyt konsumencki na wniosek, przeznaczonych na zakup pomp ciepła, zawartych przez (...) Oddział w Polsce z siedzibą w G. z członkami grupy, z powodu stosowania przez pozwanego nieuczciwych praktyk rynkowych wobec nich jako konsumentów. Jako pozwanego wskazał (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w G.. ( pozew – k. 3-46).
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:
Zgodnie z treścią przepisu art. 64 § 1 i 2 k.p.c. zdolność sądową posiada każda osoba fizyczna i prawna, a także jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną. Natomiast art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. stanowi, że sąd odrzuci pozew, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli powód nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie.
Stosownie do § 2 przywoływanego przepisu z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej powoda i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem, uniemożliwiającego jej działanie, sąd odrzuci pozew dopiero wówczas, gdy brak nie będzie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu. Zgodnie z art. 48i prawa bankowego, instytucja kredytowa może prowadzić działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez oddział lub w ramach działalności transgranicznej.
Wskazany przez reprezentanta grupy pozwany Oddział w Polsce jest oddziałem instytucji kredytowej w rozumieniu wyżej wskazanego art. 48i Prawa bankowego, wobec czego pozwany jako oddział spółki zagranicznej może wykonywać na podstawie art. 48j Prawa bankowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej czynności określone w art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1-4 i 6-8 Prawa bankowego, w zakresie wynikającym z zezwolenia udzielonego przez właściwe władze nadzorcze państwa macierzystego. Przepisy te nie nadają jednak Oddziałowi osobowości prawnej ani zdolności sądowej.
Podkreślić wypadnie, iż w treści pozwu reprezentant grupy wielokrotnie wskazuje na samodzielne działanie w niniejszej sprawie Oddziału Banku w Polsce, tak też sformułował żądanie pozwu, które wprost odnosi się do unieważnienia umów zawartych przez powodów z (...) Oddział w Polsce z siedzibą w G.. Także w części uzasadnienia wskazującej na legitymację bierną pozwanego (k.
37) jednoznacznie Rzecznik Finansowy wskazuje na wolę pozwania Oddziału w Polsce, a nie spółki zarejestrowanej w Szwecji działającej przez swój Oddział w Polsce – nie sposób więc przyjąć iż doszło do omyłki czy oczywistej niedokładności ze strony pozwanej która mogłaby zostać usunięta w trybie sprostowania czy wskazanym w art. 130 § 1 k.p.c. – zwłaszcza biorąc pod uwagę, iż pozew wniósł profesjonalny podmiot mogący samodzielnie być reprezentantem grupy w postępowaniu grupowym, w którym co do zasady obowiązuje przymus adwokacko – radcowski.
W doktrynie wskazuje się, że zdolność sądowa jest kwalifikacją podmiotu do występowania w sądowym postępowaniu cywilnym w charakterze strony, interwenienta ubocznego lub uczestnika postępowania nieprocesowego oraz podmiotów postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego, albo zdolnością do zajmowania pozycji podmiotu postępowania cywilnego. Oddział zagranicznej osoby prawnej nie ma zdolności sądowej. Oddział przedsiębiorcy zagranicznego, podobnie jak oddziały innych przedsiębiorców, mimo że jest wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie (poprzez wyodrębnienie składników majątkowych, personelu pracowniczego, kierownictwa, księgowości itp.) częścią działalności gospodarczej wykonywanej przez przedsiębiorcę poza jego główną siedzibą, nie posiada odrębnej od przedsiębiorcy podmiotowości w sferze prawa cywilnego.
Zdolność sądowa przysługuje jedynie zagranicznej osobie prawnej jako całości, choć ta działa przez swój oddział w Polsce (vide - postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2010 r., V CSK 96/10 oraz z dnia 9 lipca 2015 r., I CSK 669/14; wyrok Sądu Najwyższego z 28 października 2021 r., V CSKP 94/21). Ponadto w KRS ujawniono pozwanego jako oddział zagranicznej instytucji kredytowej, odrębnie oznaczono samą nazwę oddziału tej instytucji, wskazano także osobę „reprezentującą zagranicznego przedsiębiorcę w oddziale” (wpisy w dziale 1 i 2 KRS), niemniej jednak samodzielność oddziału instytucji kredytowej w aspekcie organizacyjnym i funkcjonalnym (udzielanie kredytów konsumpcyjnych) nie oznacza, przyznania przedmiotowemu oddziałowi osobowości prawnej, a tym samym także zdolności sądowej w rozumieniu art. 64 k.p.c. Zarówno wskazanie tzw. firmy oddziału zagranicznej instytucji kredytowej (art. 43 6 k.c.), jak i pozostałe wpisy KRS wskazują bowiem nie na samodzielność jurydyczną oddziału, ale na jego powiązania organizacyjno-prawne z taką instytucją jako całością.
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego korzysta więc z osobowości prawnej przedsiębiorcy zagranicznego przy podejmowaniu czynności prawnych związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Wobec braku zdolności prawnej oddział przedsiębiorcy, w tym także przedsiębiorcy zagranicznego, nie posiada odrębnej od tego przedsiębiorcy zdolności sądowej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1994 r., III CZP 21/94). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić trzeba, że powództwo nie może zostać wytoczone przeciwko oddziałowi spółki zagranicznej jakim jest (...) Oddział w Polsce z siedzibą w G., który nie posiada samodzielnej zdolności sądowej do występowania jako strona pozwana w niniejszym procesie.
Przedmiotowy brak zdolności sądowej nie może być uzupełniony, ponieważ przesłanką warunkującą uzupełnienie braków w zakresie zdolności sądowej (art. 70 k.p.c.) jest zachowanie tożsamości strony dotkniętej tym brakiem. Podsumowując, w postępowaniu sądowym wskazana w pozwie strona pozwana nie ma zdolności sądowej, a skoro ponadto nie było podstaw do zastosowania art. 70 k.p.c., to wobec braku zdolności sądowej pozwanej w niniejszej sprawie, pozew należało odrzucić z przytoczonych wyżej względów na podstawie powołanych przepisów, o czym Sąd orzekł jak w sentencji.
Piotr Królikowski Ewa Ligoń-Krawczyk Agnieszka Onichimowska