Social security court dismissed appeal against ZUS decision regarding mandatory insurance for sole shareholder. Court upheld ZUS finding that tax treaty does not exempt sole shareholder from mandatory social insurance obligations.

Sygn. akt VIII U 2734/21

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 września 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. stwierdził, że S. K. jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu w okresie od 5 lutego 2016 r. oraz określił miesięczne podstawy wymiaru składek w okresie od lutego 2016 r. do sierpnia 2021 r. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, że S. K. od dnia 5 lutego 2016 r. jest wspólnikiem (...) Sp. z o.o. i nie posiada innego tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego.

W ocenie organu rentowego umowa z dnia 31 stycznia 1993 r. zawarta między rządem Rzeczypospolitej Polskiej a rządem Zjednoczonych Emiratów Arabskich w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodów dotyczy podatków od dochodu, a tym samym nie daje ona podstaw do wyłączenia z ubezpieczenia z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. /decyzja k.69 - 73 akt ZUS/ Odwołanie od ww. decyzji złożył pełnomocnik S. K.. Skarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów procesowych, tj.:

a) art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez nie doręczenie Skarżącemu jako stronie postępowania zawiadomienia o wszczęciu postępowania, b) art. 42 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych : przez doręczanie Skarżącemu pism w sprawie na adres spółki (...) lmpex” Sp z o.o., mimo, iż nie jest i nie było to miejsce pracy Skarżącego, a tym bardziej nie jest i nie było to jego miejsce zamieszkania, jak również to nie spółka była stroną postępowania c) art. 7 k.p.a w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego wobec Spółki (...) lmpex Sp. z o.o., która zakończyła swoją działalność z dniem 31 marca 2020 roku i została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 30 czerwca 2020 roku oraz niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego prowadzące do błędnego rozstrzygnięcia.

d) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez zaniechanie zawiadomienia Skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego, co skutkowało niemożnością wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów oraz uniemożliwieniem zgłoszenia wniosków dowodowych.

e) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego skutkujące błędnym rozstrzygnięciem. - naruszenie prawa materialnego, jako zarzut samoistny tj.: - art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez uznanie, że skarżący podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym; Pełnomocnik S. K. wniósł o uchylenie decyzji, ewentualnie o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że S. K. w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. /odwołanie k.3 – 12 , odwołanie k.35 – 43/ W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. /odpowiedź na odwołanie k.61 – 61 odwrót/ Spółka nie przystąpiła do postępowania w charakterze zainteresowanego.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. została zawiązana na podstawie umowy z dnia 28 lutego 2014 r. i w dniu 30 kwietnia 2014 r. została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS (...). Począwszy od dnia 5 lutego 2016 r. jedynym wspólnikiem spółki jest S. K.. Przedmiotem działalności spółki jest sprzedaż hurtowa wyrobów włókienniczych. Spółka funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Bieżące decyzje co do funkcjonowania spółki podejmuje H. um Z., pełniący w spółce funkcję prokurenta. /okoliczności bezsporne , zeznania świadka Hasana um Z. min.00:09:24 – 00:14:41 rozprawy z dnia 13 lipca 2022 r. , płyta CD k.119/ Wnioskodawca S. K. jest obywatelem Indii.

Na stałe zamieszkuje w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. W latach 2016 – 2019 r. wnioskodawca kilkukrotnie przyjeżdżał do Polski. Począwszy od 2020 r. wnioskodawca nie przyjeżdża do Polski. Na terytorium RP nie posiada innego tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego rentowego i wypadkowego. /okoliczności bezsporne , dokumentacja k.77 – 79 , zeznania świadka Hasana um Z. min.00:09:24 – 00:14:41 , zeznania wnioskodawcy min.00:19:26 – 00:25:02 rozprawy z dnia 13 lipca 2022 r. , płyta CD k.119/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane dokumenty oraz zeznania , których prawdziwości żadna ze stron nie kwestionowała.

Podkreślić również należy ,że pełnomocnik skarżącego nie kwestionował matematycznych wyliczeń organu rentowego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz poczynionych na jego podstawie ustaleń odwołanie nie jest zasadne i jako takie podlega oddaleniu. W myśl art. 13 ust. 4a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – w brzmieniu obowiązującym od 18.09.2021 roku, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Wcześniej przepisy ustawy traktowały jednoosobowego wspólnika spółki z o.o. jak osobę prowadzącą działalność gospodarczą, również w zakresie daty powstania i ustania obowiązku ubezpieczeniowego. Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy.

Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. Jak stanowi art. 20 ust. 1 w/w ustawy, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust.2 i ust.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy do S. K. tj. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ma zastosowanie czy też nie - norma przewidziana w art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , a zatem , czy stanowisko organu rentowego w przedmiocie podlegania przez niego obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, oraz wypadkowemu od 5 lutego 2016 r. jest prawidłowe.

W przedmiotowej sprawie nie ulegało wątpliwości, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją S. K. kilkukrotnie przebywał na terytorium Polski, a co istotne, w Polsce mieści się spółka z o.o. , której jest jedynym wspólnikiem. Ponadto na terytorium RP nie posiada on innego tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego rentowego i wypadkowego. Niesporne także jest, że od momentu ogłoszenia pandemii (marzec 2020) wnioskodawca nie przyjechał ani raz do Polski. Wszystkie sprawy załatwia poprzez prokurenta samoistnego, z którym pozostaje w kontakcie telefonicznym bądź online.

Punktem wyjścia w niniejszej sprawie jest fakt, że wnioskodawca jest jednoosobowym wspólnikiem spółki z o.o. zarejestrowanej w Polsce. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lipca 2020 r. w sprawie I UK 20/19: „Obywatel innego państwa, który jest wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zarejestrowanej w Polsce, podlega z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym niezależnie od długotrwałości lub stałości pobytu na terytorium Polski (art. 8 ust. 6 pkt 4 w związku z art. 13 pkt 4 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, t.j.

Dz.U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 ustawy systemowej nie podlegają ubezpieczeniom społecznym określonym w ustawie obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej. W tym miejscu wskazać należy , że pojęcie "pobytu o charakterze stałym" z art. 5 ust. 2 ustawy systemowej nie zostało zdefiniowane.

W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że należy je dekodować w powiązaniu z systemem ubezpieczenia społecznego, a nie przez odwoływanie się do przepisów o charakterze meldunkowym i ustaleń ilościowych (ile razy dana osoba wjeżdża do Polski i jak długo tu pozostaje) (zob. wyrok z dnia 17 września 2009 r., II UK 11/09, OSNP 2011 nr 9-10, poz. 134). Warto zatem zauważyć, że punktem odniesienia dla wyjaśnienia kwestii, czy pobyt cudzoziemca nie ma charakteru stałego, jest wymieniony w tym przepisie obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Skoro ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, to podlegają im także obywatele państw obcych, którzy podejmują działalność stanowiącą podstawę objęcia ich obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. W żadnej mierze art. 5 ust. 2 ustawy systemowej nie zmienia podstawowej reguły stanowiącej, że obowiązek ubezpieczenia społecznego - również wobec obywateli państw obcych - powstaje między innymi z chwilą rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności (art. 13 pkt 4 ustawy).

Dlatego charakter pobytu (stały albo niestały) należy odnosić w relacji do powszechnego obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, czyli do podstawy ubezpieczenia. Ten charakter nie zależy natomiast od tego, jaki zamiar, co do okresu przebywania w Polsce, przejawia cudzoziemiec (zob. także wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 września 2009 r., II UK 11/09, OSNP 2011 nr 9-10, poz. 134; z dnia 23 maja 2008 r., I UK 303/07, LEX nr 516772; z dnia 17 stycznia 2006 r., I UK 225/06, LEX nr 351984 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2010 r., II UK 297/09, LEX nr 960479).

Stały pobyt w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podlega zatem ocenie w zależności od realizowanej działalności, z której wynika ustawowy obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym. Stały pobyt to pobyt niezmienny w danym okresie, czyli w okresie realizacji podstawy ubezpieczenia, przy czym nie ma większego znaczenia okoliczność dotycząca tego, jaką administracyjną gwarancję prowadzenia działalności lub zapewnienie pobytu miał w Polsce obywatel państwa obcego. Liczy się to, czy obywatel państwa obcego, przebywając na terytorium RP w stałym charakterze, prowadził działalność pozarolniczą.

O tym, czy dany pobyt ma charakter stały, nie decyduje więc stały pobyt w sensie "długotrwałości i stałości pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej", albowiem w takim wypadku wyłączeniu z ubezpieczeń społecznych podlegaliby ci cudzoziemcy, których pobyt nie ma "takich cech", choć spełnialiby warunki podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Uwagi te mają szczególne znaczenie w przypadku osób ubezpieczonych w ramach art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej.

Jednoosobowi wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlegają ubezpieczeniom społecznym z racji posiadanych udziałów, a nie z uwagi na realizowaną pracę zarobkową. (...) ich pobytu warunkowana jest zatem przez tego rodzaju zmienną (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2017 r., II UK 295/16, LEX nr 2347776). Odnośnie zaś podnoszonego przez skarżącego zarzutu naruszenia przez organ rentowy przepisów kpa to wskazać trzeba, że Sąd Okręgowy podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu do postanowienia SN z dnia 11 czerwca 2013 r., II UK 74/13 zgodnie, z którym od momentu wniesienia odwołania od decyzji ZUS do sądu rozpoznawana sprawa staje się sprawą cywilną, podlegającą rozstrzygnięciu według zasad właściwych dla tej kategorii.

Odwołanie pełni rolę pozwu, a jego zasadność ocenia się na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego. Postępowanie sądowe skupia się na wadach wynikających z naruszenia przez organ rentowy prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnej, spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. Sąd ubezpieczeń społecznych - jako sąd powszechny - może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego. (vide też uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1980 r., III CZP 43/80, OSNCP 1981 nr 8, poz. 142; z dnia 21 września 1984 r., III CZP 53/84, OSNCP 1985 nr 5-6, poz. 65 i z dnia 27 listopada 1984 r., III CZP 70/84, OSNCP 1985 nr 8, poz. 108 oraz postanowienia z dnia 19 czerwca 1998 r., II UKN 105/98, OSNP 1999 nr 16, poz. 529 i z dnia 29 maja 2006 r., I UK 314/05, OSNP 2007 nr 11-12, poz. 173, a nadto wyroki z dnia 28 października 2009 r., I UK 132/09, z dnia 2 grudnia 2009 r., I UK 189/09, i z dnia 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09).

Reasumując, w związku z powyższym Sąd w punkcie pierwszym sentencji wyroku w oparciu o treść art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie uznając tym samym prawidłowość wydanej w dniu 22 września 2021 r. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Ł.. W przedmiocie kosztów procesu Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 98 k.p.c. i zasądził od S. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Ł. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.

U. z 2018 r., poz.265). ZARZĄDZENIE Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełn. wnioskodawcy S.B.