Appeal dismissed; bridge pension right excludes bridge pension compensation despite special conditions work proof.
Legislator summary
AI generatedThe Regional Court in Gliwice dismissed the insured's appeal against the Social Insurance Institution's refusal to grant bridge pension compensation. The insured successfully proved a 15-year work period in special conditions but had already acquired the right to a bridge pension. The court ruled that acquiring this right, even without exercising it, precludes the negative condition for compensation under the Bridge Pension Act.
Legislator headnote
AI generatedArt. 21 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych; Art. 477 § 14 pkt 1 k.p.c.: The right to bridge pension compensation is excluded for insured persons who have acquired the right to a bridge pension, regardless of whether they exercised that right.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt VIII U 604/21
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2021 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący sędzia Teresa Kalinka Protokolant Renata Figiel po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2021 r. w Gliwicach sprawy R. M. (M.) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o prawo do rekompensaty na skutek odwołania R. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 19 lutego 2021 r. nr (...) oddala odwołanie. (-) sędzia Teresa Kalinka Sygn. akt. VIII U 604/21
UZASADNIENIE
Decyzją z 19 lutego 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu R. M. przyznania prawa do rekompensaty z art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych argumentując, że ubezpieczony nie udowodnił wymaganego 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, a jedynie 9 miesięcy i 29 dni. W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania mu prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony podniósł, że spełnił wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie prawa do rekompensaty do emerytury, w szczególności legitymuje się 15‑letnim stażem pracy w szczególnych warunkach.
Podkreślił, że stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach, będąc zatrudnionym w Zakładzie Produkcyjnym (...) s.c. w G. w okresie od 2 listopada 1993 r. do 25 marca 1998 r. oraz w „S.I.A.P. sp. z o.o. w G. od 26 marca 1998 r. do 31 grudnia 2008 r. na stanowisku odlewnika i montera akumulatorów. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. (...) Oddział w Z. wyjaśnił, że nie uwzględnił do stażu pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia w Zakładzie Produkcyjnym (...) s.c. w G. i w (...) sp. z o.o. w G., ponieważ podane stanowiska nie figurują w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony R. M. urodził się (...) W dniu 5 lutego 2021 r. ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie emerytury oraz prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Zaskarżoną decyzją z 19 lutego 2021 r. (...) Oddział w Z. przyznał ubezpieczonemu zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od 5 lutego 2021 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego, a jednocześnie odmówił ubezpieczonemu prawa do rekompensaty, argumentując iż nie udowodnił on na dzień 1 stycznia 2009 r. wymaganego 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Organ rentowy zaliczył ubezpieczonemu do stażu pracy w szczególnych warunkach jedynie 9 miesięcy i 29 dni, tj. okresy zatrudnienia w (...) w S. od 26 września 1975 r. do 26 kwietnia 1976 r. i od 4 maja 1978 r. do 31 lipca 1978 r. na stanowisku starszego rzemieślnika. (...) Oddział w Z. nie zaliczył ubezpieczonemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w Zakładzie Produkcyjnym (...) s.c. w G. od 2 listopada 1993 r. do 25 marca 1998 r. na stanowisku montera akumulatorów, odlewnika, a także w (...) sp. z o.o. w G. od 26 marca 1998 r. do 31 grudnia 2008 r. na stanowisku odlewnika, ponieważ podane stanowiska nie figurują w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Ubezpieczony w okresie od 4 października 1984 r. do 22 lutego 1993 r. był zatrudniony w (...) sp. z o.o. w G. na stanowisku odlewnika. Był to zakład produkujący akumulatory ołowiowe. Do obowiązków ubezpieczonego należało odlewanie kratek i rdzeni potrzebnych do budowy akumulatorów. Praca ubezpieczonego polegała na stapianiu sztabek ołowianych, tzw. gąsek, a następnie ręcznym lub maszynowym odlaniu części akumulatorów. Ubezpieczony pracował w oparach ołowiu, w narażeniu na kontakt z wodorotlenkiem sodu i substancjami żrącymi.
Taką pracę wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W okresie od 2 listopada 1993 r. do 25 marca 1998 r. ubezpieczony pracował w Zakładzie Produkcyjnym (...) s.c. w G. na stanowisku odlewnika. Wykonywał wówczas identyczną pracę jak w (...) sp. z o.o. W świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 25 marca 1998 r. podano, że ubezpieczony podczas pracy w Zakładzie Produkcyjnym (...) s.c. w okresie od 2 listopada 1993 r. do 25 marca 1998 r. na stanowisku montera akumulatorów, odlewnika stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace lutowania pakietów akumulatorów, separowania płyt ołowianych, tj. wymienionych w dziale III, poz. 36, wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W okresie od 26 marca 1998 r. do 5 lutego 2021 r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) sp. z o.o. w G. na stanowisku odlewnika. Do końca grudnia 2008 r. wykonywał taką samą pracę jak u poprzednich pracodawców. W świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 5 lutego 2021 r. wskazano, że ubezpieczony podczas wykonywania pracy w (...) sp. z o.o. w okresie od 26 marca 1998 r. do 31 grudnia 2008 r. na stanowisku odlewnika stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przecinania kratki ołowianej, dynelowania, obsługi agregatów odlewniczych (tzw. odlewnia kratek i rdzeni ołowianych), tj. prace wymienione w dziale IV, poz.
II, wykazie B stanowiącym załącznik do zarządzenia Nr 6 i 7 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z 18 i 19 maja 1983 r. w sprawę prac wykonywanych w szczególnych warunkach w niektórych zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego. Razem z odwołującym pracowali: K. W. i H. G.. K. W., na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z 25 listopada 2020 r. (sygn. VIII U 43/20), ma przyznane prawo do emerytury pomostowej z tytułu pracy w szczególnych warunkach na stanowisku odlewnika – m.in. w (...) E. (1982-1992) i w Zakładzie Produkcyjnym (...) s.c. (1992-1998).
H. G., na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z 18 grudnia 2015 r. (sygn. VIII U 1147/15), ma przyznane prawo do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach – m.in. w (...) E. (1982-1992) i w Zakładzie Produkcyjnym (...) s.c. (1992-1998) na stanowisku lutownika ołowiu. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: akt organu rentowego, akt emerytalnych K. W., akt emerytalnych H. G., przesłuchania ubezpieczonego (nagranie z rozprawy z 9 listopada 2021 r. k. 45). Sąd pominął dowód z zeznań w charakterze świadka Z.
P., H. G., K. W., P. T., albowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych, zaś ww. dowody zmierzałyby jedynie do przedłużenia postepowania.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa ale z innych przyczyn niż wskazywał organ rentowy. Kwestia sporna w przedmiotowej sprawie dotyczy uprawnień ubezpieczonego do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1924) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
Zgodnie z ust. 2 rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych określa ogólne warunki nabycia prawa do rekompensaty, czyli – zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 2 pkt 5 ustawy – do odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze przez osoby, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
Prawo do rekompensaty przysługuje ubezpieczonemu, który legitymuje się co najmniej 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Chodzi w tym przypadku o pracę, o której mowa w art. 32, 33, 39, 40 i 50c ustawy (art. 21 ust. 1). Przesłankami uprawniającymi do rekompensaty są: - utrata przez ubezpieczonego możliwości przejścia na emeryturę w związku z wygaśnięciem po dniu 31 grudnia 2008r. – w stosunku do ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., a przed dniem 1 stycznia 1969r.
– podstawy normatywnej przewidującej takie uprawnienie; - niespełnienie przez ubezpieczonego warunków uprawniających go do emerytury pomostowej; - legitymowanie się przez ubezpieczonego co najmniej 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS; - nieuzyskanie przez ubezpieczonego prawa do wcześniejszej emerytury według zasad przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Bezspornie ubezpieczony jest uprawniony do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Jednak nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia do rekompensaty. Przesłanką negatywną do uzyskania prawa do rekompensaty jest natomiast nabycie prawa do wcześniejszej emerytury, niezależnie od tego czy ubezpieczony wystąpi z takim wnioskiem czy nie. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 17 grudnia 2015 r. sygn. akt III AUa 717/15 (LEX nr 1964970), celem rekompensaty jest złagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach.
Nie polega ona jednak na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, ale na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Zauważyć także trzeba, iż skoro zgodnie z art. 23 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 u.e.r.f.u.s. kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany w art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczonej według formuły zdefiniowanego świadczenia.
Jedynie więc nabycie prawa do wcześniejszej emerytury stanowi przesłankę negatywną przyznania prawa do rekompensaty, natomiast nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia do rekompensaty. W przedmiotowej sprawie (...) Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu przyznania prawa do rekompensaty argumentując, że ubezpieczony nie udowodnił wymaganego 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, a jedynie 9 miesięcy i 29 dni. Organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w Zakładzie Produkcyjnym (...) s.c. w G. od 2 listopada 1993 r. do 25 marca 1998 r. na stanowisku montera akumulatorów, odlewnika, a także w (...) sp. z o.o. w G. od 26 marca 1998 r. do 31 grudnia 2008 r. na stanowisku odlewnika, ponieważ podane stanowiska nie figurują w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Sąd wskazuje, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego – w szczególności dokumentacji, akt emerytalnych ubezpieczonego oraz jego wyjaśnień – wynika, że ubezpieczony w spornych okresach ale również w okresie od 4 października 1984 r. do 22 lutego 1993 r. – zatrudnienie w (...) sp. z o.o. w G. na stanowisku odlewnika – stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w warunkach szczególnych wymienione w wykazie A, dziale III, poz. 36, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.
U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.), tj. produkcja, przetwórstwo ołowiu oraz powlekanie ołowiem; ołowiowanie blach ocynkowanych. Należy jednak podkreślić, że nawet po doliczeniu ww. okresów do stażu pracy w szczególnych warunkach, w wyniku czego ubezpieczony legitymuje się wymaganym 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, to jednak nie przysługuje mu prawo do rekompensaty do emerytury. W ocenie Sądu, nie było podstaw do przyznania ubezpieczonemu prawa do rekompensaty z uwagi na spełnienie przesłanek wyłączających powyższe uprawnienie.
Jak wynika z definicji ustawowej zawartej w art. 2 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych, przewidziana w niej rekompensata stanowi odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Przy czym, w myśl art. 21 ust. 1 tej ustawy, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
Równocześnie, stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy, rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie Sądu Okręgowego, przepisy te muszą być odczytywane łącznie i rozważając prawo do rekompensaty nie można tracić z pola widzenia jej odszkodowawczego charakteru określonego powołaną definicją. Z przytoczonej definicji rekompensaty jednoznacznie wynika bowiem, że ratio legis wprowadzenia tego rozwiązania było dążenie do wyrównania szkody poniesionej przez osoby legitymujące się 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych, a niespełniające innych warunków do przyznania im emerytury z tytułu takiego zatrudnienia, tj. zarówno emerytury w trybie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jak i emerytury pomostowej.
Innymi słowy, można przyjąć, że fakt wykonywania przez 15 lat pracy w warunkach szczególnych (niezależnie od innych warunków ustawowych) może skutkować uzyskaniem prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym lub zastępującej ją emerytury pomostowej lub rekompensaty, gdy nie ma się prawa do żadnego z tych świadczeń ze względu na zapisy ustawowe. Z definicji rekompensaty wynika, że jest ona kierowana do tych ubezpieczonych, którzy wskutek wejścia w życie ustawy o emeryturach pomostowych - zawężającej krąg uprawnionych do tego świadczenia w stosunku do zakresu podmiotowego poprzedniej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze – i następnie braku możliwości skutecznego ubieganie się o emeryturę w wieku obniżonym przy wykazaniu spełnienia warunku wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze zawartej w art. 32 i 46 ustawy o emeryturach i rentach z FUS - wobec wygaszania powyższego świadczenia – utracili możliwość ubiegania się o emeryturę z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, jak i dodatkowo nie nabędą uprawnień do emerytury pomostowej.
Nabycie prawa do świadczeń, w tym do emerytury pomostowej, należy wiązać ze spełnieniem ustawowych warunków nabycia tego prawa i równocześnie nie można nabycia prawa utożsamiać z przyznaniem i wypłatą świadczenia, którą to kwestię reguluje art. 129 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej, nakazujący wypłacanie świadczenia od dnia powstania prawa, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Tym samym, zdaniem Sądu Okręgowego, uzasadniony jest pogląd, że rekompensata nie przysługuje ubezpieczonemu, który nabył prawo do emerytury pomostowej niezależnie od realizacji takiego uprawnienia.
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w piśmiennictwie – rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury w niższym wieku emerytalnym, nawet jeśli tego prawa nie zrealizowała (zob. K. Jankowska oraz I. Jędrasik-Jankowska, Komentarz do ustawy o emeryturach pomostowych, (w:) Prawo do emerytury. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, LEX). Tożsame stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 19 lutego 2021 r. (sygn. I USKP 13/21), w którym stwierdził, że rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
Jeśli więc ubezpieczony ma taką możliwość (legitymując wymaganym stażem pracy - ogólnym i w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na dzień wejścia w życie ustawy emerytalnej), lecz z niej nie korzysta - po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40 u.e.r.f.u.s., rekompensata mu nie przysługuje. W podobnym tonie wypowiedział się również Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 29 grudnia 2020 r. (sygn. III AUa 1002/20), który podał, że aby ustalić prawo do rekompensaty konieczne jest wykazanie, iż ubezpieczony do dnia 1 stycznia 2009 r. udowodnił 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, przy jednoczesnym braku możliwości uzyskania prawa do emerytury pomostowej lub prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na skutek zmiany stanu prawnego wprowadzonego ustawą o emeryturach pomostowych.
W niniejszym postępowaniu ubezpieczony – po zaliczeniu mu spornych okresów do pracy w warunkach szczególnych – spełnia przesłanki do uzyskania prawo do emerytury pomostowej na podstawie art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych. Prawo do takiej emerytury nabyli jego współpracownicy. Zdaniem Sądu, powyższe oznacza, że w stosunku do ubezpieczonego można stwierdzić, że nabył on prawo do emerytury pomostowej, mimo iż nie wystąpił o powyższe świadczenie i nie zrealizował swojego uprawnienia. Fakt, że ubezpieczony nabył prawo do emerytury pomostowej, mimo nieskorzystania z tego świadczenia, powoduje wyłączenie możliwości przyznania prawa do rekompensaty.
Ubezpieczony nie poniósł bowiem szkody przez działania ustawodawcy zmieniające system emerytalny i stąd brak podstaw do przyznania mu stosowanego odszkodowania w formie rekompensaty. Reasumując ubezpieczony spełnił warunki do zastosowania przesłanki negatywnej przyznania rekompensaty wymienionej w art. 21 w związku z art. 2 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych, a tym samym odwołanie wnioskodawcy jako niezasadne podlegało oddaleniu, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., o czym orzeczono w sentencji wyroku. (-) sędzia Teresa Kalinka