Legislator Case Law & Legislation
III Ca 1994/20 AI generated

Civil appeal dismissed; failure to serve defense documents before judgment violated procedural rights under Polish Civil Procedure Code.

Case Number III Ca 1994/20
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Court of Appeal dismissed the defendant's appeal against a first-instance judgment awarding damages to the plaintiff. The defendant argued that the court violated procedural rights by failing to serve a critical defense document to their lawyer before the final hearing and judgment. The court held that this failure prevented the defendant from effectively participating in the proceedings, constituting a groundless appeal.

Legislator headnote

AI generated

Art. 379 pkt 5 k.p.c.; Art. 386 § 2 k.p.c.: Failure to serve essential procedural documents to a party's representative before the final hearing renders the proceedings void if the party was thereby deprived of the opportunity to defend their rights.

Keywords

AI generated
civil procedure void proceedings service of documents defense rights final hearing legal representation appellate review

Cited Legislation

AI generated
Art. 379 pkt 5 k.p.c.
b) nieważność postępowania z uwagi na pozbawienie pozwanego możliwości obrony swych praw, stanowiącą przesłankę nieważności określoną w art. 379 pkt.
Art. 386 § 2 k.p.c.
Z tych przyczyn konieczne było wydanie wyroku kasatoryjnego, w oparciu o dyspozycję art. 386 § 2 k.p.c. w zw.
Art. 108 § 2 k.p.c.
z art. 108 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy uznał przy tym, że nieważnością objęte jest postępowanie w zakresie wskazanym w sentencji.
Art. 206 k.p.c.
Art. 128 k.p.c.
Art. 133 § 3 k.p.c.
art. 206 k.p.c
art. 128 k.p.c
art. 133 § 3 k.p.c
art. 379 pkt 5 k.p.c
Sąd Okręgowy zważył: Analiza akt przedmiotowej sprawy, prowadzi do wniosku, że postępowanie przez Sądem I instancji dotknięte było nieważnością z uwagi na pozbawienie pozwanego możności obrony jego praw – art. 379 pkt 5 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
II CR 155/74
orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 10 czerwca 1974 r., II CR 155/74, OSPiKA 1975, z.
III CKN 34/98
66; z dnia 6 marca 1998 r., III CKN 34/98, Prok.
III CKN 416/98
41 - dodatek; z dnia 10 maja 2000 r., III CKN 416/98, OSNC 2000 Nr 12, poz.
II CKN 822/0
220; z dnia 10 lipca 2002 r., II CKN 822/0; niepublikowane; z dnia 28 listopada 2002 r., II CKN 399/01, niepublikowane i z dnia 22 maja 2014 r., IV CSK 545/13, niepublikowane).
II CKN 399/01
220; z dnia 10 lipca 2002 r., II CKN 822/0; niepublikowane; z dnia 28 listopada 2002 r., II CKN 399/01, niepublikowane i z dnia 22 maja 2014 r., IV CSK 545/13, niepublikowane).
IV CSK 545/13
Supreme Court voids appeal proceedings due to improper service of notice depriving party of defense rights.
II CR 331/74
wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 lipca 1974 r., II CR 331/74, OSNC 1975 Nr 5, poz.
II CKN 139/98
84; z dnia 15 stycznia 1999 r., II CKN 139/98, LEX nr 1214381; z dnia 6 marca 2002 r., III RN 12/01, niepublikowany).
III RN 12/01
84; z dnia 15 stycznia 1999 r., II CKN 139/98, LEX nr 1214381; z dnia 6 marca 2002 r., III RN 12/01, niepublikowany).
III CRN 236/72
wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 października 1972 r., III CRN 236/72, LEX nr 7156; z dnia 4 września 1996 r., III ARN 33/96, OSNP 1997 Nr 6, poz.
III ARN 33/96
Supreme Court voids administrative dismissal due to failure to notify legal representative, establishing procedural invalidity and individual liability.
II UKN 228/97
Appeal procedure voided due to failure to notify legal counsel, depriving the insured of defense rights under Polish law.
II UK 20/15
Supreme Court vacates appeal judgment due to procedural invalidity, requiring retrial without substantive review.
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygnatura akt III Ca 1994/20

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 września 2020 roku, wydanym w sprawie sygn. akt I C 350/20, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi zasądził od pozwanego M. B. na rzecz powoda G. (...) Bank z siedzibą w W. kwotę 60.181,87 złotych z umownymi odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 11 października 2019 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 3.027 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżyła apelacją strona pozwana zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:

a) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 206 k.p.c. w zw. z art. 128 k.p.c. w zw. z art. 133 § 3 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie polegające na niedoręczeniu pełnomocnikowi pozwanego, w terminie umożliwiającym odniesienie się do jego treści, pisma procesowego powoda stanowiącego odpowiedź na sprzeciw pozwanego i w konsekwencji pozbawienie pozwanego możliwości odniesienia się do przedstawionych dowodów stanowiących podstawę wydania rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji i w konsekwencji pozbawienie pozwanego możliwości obrony swoich praw, stanowiącą tym samym okoliczność uzasadniającą zarzut nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 5 k.p.c.;

b) nieważność postępowania z uwagi na pozbawienie pozwanego możliwości obrony swych praw, stanowiącą przesłankę nieważności określoną w art. 379 pkt. 5 k.p.c. wynikającą z okoliczności zamknięcia rozprawy w dniu 16 września 2020 r. i wydania orzeczenia w sprawie, pomimo tego, że pełnomocnikowi pozwanego nie doręczono przez Sąd pisma procesowego powoda stanowiącego odpowiedź na sprzeciw pozwanego wobec czego strona pozwana nie miała możliwości do chwili wyrokowania poznania jego treści a także nie mogła w żadnym stopniu ustosunkować się do zarzutów, twierdzeń i wniosków w nim zawartych ;

c) nieważność postępowania z uwagi na pozbawienie pozwanego możliwości obrony swych praw stanowiącą przesłankę nieważności określoną w art. 379 pkt. 5 k.p.c., wynikającą z okoliczności zamknięcia rozprawy w dniu 16 września 2020 r. i wydania orzeczenia w sprawie, pomimo tego, że pełnomocnikowi pozwanego nie doręczono zawiadomień o terminach rozpraw, co doprowadziło do uniemożliwienia pozwanemu przedstawienia swojego stanowiska i obronę swych praw. Apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego i kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, za obie instancje według norm przepisanych.

Jako wniosek ewentualny skarżący wniósł o zmianę wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego i kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, za obie instancje według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył: Analiza akt przedmiotowej sprawy, prowadzi do wniosku, że postępowanie przez Sądem I instancji dotknięte było nieważnością z uwagi na pozbawienie pozwanego możności obrony jego praw – art. 379 pkt 5 k.p.c. Ocena, czy doszło do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw, jest dokonywana na podstawie konkretnych okoliczności sprawy.

O nieważności postępowania z omawianej przyczyny można mówić tylko wówczas, gdy strona została pozbawiona uprawnień procesowych wskutek wadliwego postępowania sądu, a nie wtedy, gdy strona na skutek własnego działania z uprawnień tych nie skorzystała. Określone środki procesowe, także te, które mają na celu zagwarantowanie stronom ich praw, winny być przez strony wykorzystywane w sposób właściwy i służący rzeczywiście realizacji tych praw (por: Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 marca 2002 r., III CKN 461/99, LEX nr 54479).

Przy analizie, czy doszło do pozbawienia strony możności działania, należy najpierw rozważyć, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, a w drugiej kolejności trzeba sprawdzić, czy uchybienie to wpłynęło na możność strony do działania w postępowaniu, w końcu należy zbadać, czy pomimo realizacji tych przesłanek strona mogła bronić swych praw, mimo uchybień procesowych. Tylko w razie kumulatywnego spełnienia wszystkich tych trzech przesłanek, można odpowiedzieć twierdząco, że strona została pozbawiona możności działania.

Jak ustalono w niniejszej sprawie w dniu 10 stycznia 2020 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi - Widzewa w Łodzi na skutek wniesionego przez powoda pozwu wydał nakaz zapłaty w sprawie zawisłej za sygnaturą II Nc 2002/19. Pozwany od wydanego nakazu zapłaty dnia 10 stycznia 2020 r. złożył sprzeciw. Pełnomocnik pozwanego w sprzeciwie od nakazu zapłaty jako adres do doręczeń wskazał adres siedziby swojej kancelarii, tj. ul. (...) piętro, (...)-(...) Ł.. Jednakże Sąd Rejonowy w dniu 1 czerwca 2020 roku, przesłał pisma powoda stanowiące między innymi odpowiedź powoda na sprzeciw pozwanego, oraz kolejne pismo powoda z dnia 20.03.2020 roku, a także zawiadomienia terminach rozpraw na adres ul. (...) w Z..

Jak wynika z analizy akt przedmiotowej sprawy nie jest to adres siedziby kancelarii jego pełnomocnika i adres ten nigdy nie został wskazany przez pełnomocnika pozwanego jako adres do doręczeń. Podzielić należy pogląd Sądu Najwyższego, wyrażony min. w wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r., II PK 273/11, że niedoręczenie stronie odpisu pisma procesowego przeciwnika z reguły nie pozbawia strony możliwości obrony jej praw i nie powoduje nieważności postępowania z przyczyn określonych w art. 379 pkt 5 k.p.c. Jednak jak wynika z akt sprawy w wymienionych wyżej pismach przedstawione zostały przez powoda twierdzenia i dowody fundamentalne – jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji – dla kierunku rozstrzygnięcia sprawy, a pozwany – bez jakiegokolwiek własnego uchybienia – nie miał o nich jakiejkolwiek wiedzy.

Mając na uwadze zarzuty apelacji w tym zakresie okazały się zasadne. Niezależnie od powyższego w jedynej przeprowadzonej w niniejszej sprawie rozprawie, po zamknięciu której doszło do wydania i ogłoszenia zaskarżonego wyroku, nie uczestniczył zarówno pozwany (choć o jej terminie został zawiadomiony), lecz co istotne nie uczestniczył w niej niego profesjonalny pełnomocnik procesowy, co było konsekwencją niezawiadomienia go o terminie owej rozprawy. W świetle powyższych ustaleń należy podzielić zarzut skarżącego, że postępowanie przed Sądem pierwszej instancji po złożeniu przez pozwanego sprzeciwu od nakazu zapłaty oraz w zakresie wyrokowania jest dotknięte nieważnością postępowania z art. 379 pkt. 5 k.p.c..

Przytoczona podstawa nieważności postępowania jest spełniona, jeżeli z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, których nie można było usunąć przed wydaniem orzeczenia w danej instancji, strona nie mogła - wbrew swej woli - brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 10 czerwca 1974 r., II CR 155/74, OSPiKA 1975, z. 3, poz. 66; z dnia 6 marca 1998 r., III CKN 34/98, Prok. i Pr. 1999 Nr 5, poz. 41 - dodatek; z dnia 10 maja 2000 r., III CKN 416/98, OSNC 2000 Nr 12, poz. 220; z dnia 10 lipca 2002 r., II CKN 822/0; niepublikowane; z dnia 28 listopada 2002 r., II CKN 399/01, niepublikowane i z dnia 22 maja 2014 r., IV CSK 545/13, niepublikowane).

Sytuacja taka zachodzi m.in., gdy wady zawiadomienia o terminie rozprawy, jedynej albo bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia, uzasadniały odroczenie rozprawy, a sąd rozpoznał sprawę i wydał orzeczenie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 lipca 1974 r., II CR 331/74, OSNC 1975 Nr 5, poz. 84; z dnia 15 stycznia 1999 r., II CKN 139/98, LEX nr 1214381; z dnia 6 marca 2002 r., III RN 12/01, niepublikowany). Ten przejaw nieważności występuje też w przypadkach, gdy o rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku została zawiadomiona strona, a nie jej pełnomocnik procesowy i ani strona, ani pełnomocnik nie wzięli udziału w tej rozprawie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 października 1972 r., III CRN 236/72, LEX nr 7156; z dnia 4 września 1996 r., III ARN 33/96, OSNP 1997 Nr 6, poz. 89; z dnia 11 września 1997 r., II UKN 228/97, OSNP 1998 Nr 13, poz. 405).

Zdaniem Sądu Najwyższego, analogiczny skutek wywoła nieobecność pełnomocnika spowodowana niezawiadomieniem go o terminie rozprawy nawet wtedy, gdy sama strona została zawiadomiona o terminie o rozprawy. Sąd Najwyższy uznaje bowiem, że strona ustanawiająca sobie fachowego pełnomocnika procesowego czyni to z reguły wówczas, gdy sama nie czuje się na siłach, aby bronić swoich interesów procesowych. Chce zatem, i ma do tego prawo, aby to jej pełnomocnik, a nie ona sama, mógł zapoznać się z istotnym materiałem dowodowym oraz ze stanowiskiem strony przeciwnej i w sposób fachowy odnieść się do niego.

Oczywiste jest też, że pozbawienie pełnomocnika możliwości udziału na ostatniej (jedynej) rozprawie przed wydaniem wyroku, na której wyjaśniane są zasadnicze, z punktu widzenia zarzutów strony, okoliczności sprawy, pozbawia ją fachowej pomocy prawnej w bardzo istotnej części postępowania, czego nie da się już naprawić w toku kolejnych czynności ( por. wyrok SN Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2016 r. II UK 20/15, LEX nr 2025782). Z tych przyczyn konieczne było wydanie wyroku kasatoryjnego, w oparciu o dyspozycję art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 108 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy uznał przy tym, że nieważnością objęte jest postępowanie w zakresie wskazanym w sentencji.

Jak bowiem wyżej wskazano, nieważność postępowania jest konsekwencją braku wiedzy pozwanej o treści twierdzeń i dowodów objętych pismami przesłanymi do strony pozwanej w dniu 1 czerwca 2021 roku oraz w zakresie wyrokowania.