Court dismissed appeal against costs order, ruling financial hardship alone does not justify shifting costs to the state.

Sygnatura akt II Cz 189/14 POSTANOWIENIE K., dnia 15 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO. Janusz Roszewski Sędziowie: SSO. Barbara Mokras SSO. Wojciech Vogt – spr. po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa K. B. przeciwko B. P. o zapłatę na skutek zażalenia powódki od punktu II postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu zawartego w wyroku z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt (...) postanawia:

1. oddalić zażalenie, 2. przyznać od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kaliszu na rzecz adwokata A. D. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w K. kwotę 300 zł (trzystu zł ) powiększona o 23%,podatek od towarów i usług tytułem pokrycie kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu powódce K. B. w postępowaniu zażaleniowym

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Kaliszu zasądził od powódki K. B. na rzecz pozwanej B. P. kwotę 1.217 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że o kosztach orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Zażalenie od tego rozstrzygnięcia złożyła powódka zarzucając, że Sąd powinien nie obciążyć powódki kosztami w oparciu o art. 102 k.p.c. i to z uwagi na jej trudną sytuacje majątkową oraz okoliczności związane z charakterem dochodzonego roszczenia i subiektywnym przekonaniem powódki o krzywdzie jakiej doznała od pozwanej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Powódka została zwolniona od kosztów sądowych i został jej przydzielony pełnomocnik z urzędu. Powódka jest mężatką. Ona i maż pracują i uzyskują dochody w wysokości 1500 zł netto miesięcznie Mają na utrzymaniu pięcioletnią córkę. Sąd uznał, że nie jest ona w stanie bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny ponieść kosztów sądowych i kosztów pełnomocnika. Powódka przegrała sprawę i dlatego Sąd obciążył ją kosztami na rzecz przeciwnika. Zrobił to zgodnie z reguła zawartą w art. 98 k.p.c. Pełnomocnik powódki w zażaleniu wychodzi z zupełnie błędnego założenia, że strona zwolniona od kosztów nie powinna ponosić kosztów na rzecz przeciwnika.

Tak jednak nie jest. W wypadku zwolnienia od kosztów i ustanowienia pełnomocnika z urzędu koszty sądowe ponosi za stronę Skarb Państwa. Natomiast w wypadku zastosowania art. 102 k.p.c. strona wygrywająca sprawę musi ponieść koszty jej prowadzenia mimo, że według obowiązujących reguł powinna uzyskać ich zwrot od przeciwnika, gdyż jego roszczenie okazało się niezasadne. Decydując się na takie rozwiązanie naruszające prawa podmiotowe osoby wygrywającej proces ustawodawca wskazał, że Sąd może się na to rozwiązanie zdecydować nie w wypadkach uzasadnionych – a do takich niewątpliwie należałoby zaliczyć sytuacje powódki ( zła sytuacja majątkowa i subiektywne przekonanie o zasadności roszczenia) ale tylko i wyłącznie w wypadkach szczególnie uzasadnionych.

W orzecznictwie podaję się, że zastosowanie art. 102 ze względu na sytuacje majątkową strony może występować jedynie wówczas, gdy znajduje się ona w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej , a wytaczając powództwo, była subiektywnie przeświadczona o słuszności dochodzonego roszczenia (postanowienia SN : z dnia 3 lutego 2011 r., I CZ 171/10, z 11 sierpnia 2010 r., I CZ 51/10). Zarazem podkreśla się, że nie jest taką szczególną okolicznością sam fakt zwolnienia strony od kosztów sądowych (por. postanowienia SN: z 11 lutego 2010 r.

I CZ 112/09, z 26 stycznia 2007 r., VCSK 292/06, z dnia 23 sierpnia 2012 r., II CZ 93/12). Sąd Okręgowy ocenił, że sytuacja majątkowa powódki nie jest wyjątkowo trudna i słusznie Sąd Rejonowy rozstrzygnął o kosztach stosując ogólna regułę zawartą w art. 98 k.p.c. Normy stanowiące wyjątek od reguły nie mogą być interpretowana rozszerzająco i obowiązkiem Sądu jest czuwanie aby nie były nadużywane. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało zgodnie z art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 §2 k.p.c., orzec jak w sentencji.