Social security court dismisses pension claim for unpaid period due to continued employment. Appeal rejected as right to pension arose but payment was suspended. Court upheld lower court's factual findings and legal application.

Sygn. akt III AUa 1285/17 w brzmieniu po sprostowaniu

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2017 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Maria Małek-Bujak (spr.) Sędziowie SSA Lena Jachimowska SSA Jolanta Ansion Protokolant Sebastian Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. w Katowicach sprawy z odwołania M. W. (M. W.) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o wypłatę emerytury na skutek apelacji ubezpieczonego M. W. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt IV U 23/17 oddala apelację. /-/ SSA L. Jachimowska /-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA J. Ansion Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUa 1285/17

UZASADNIENIE

Decyzją z 12 sierpnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił ubezpieczonemu M. W. podjęcia wypłaty świadczenia od 1 kwietnia 2013r. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł, że decyzjami z 20 listopada 2012r., z 7 stycznia 2013r. oraz z 10 kwietnia 2013r. odmówił ubezpieczonemu przyznania emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Od ostatniej z tych decyzji ubezpieczony złożył odwołanie. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z 6 lutego 2014r. w sprawie sygn. akt XI U 1580/13 zmieniono zaskarżoną decyzję i przyznano ubezpieczonemu prawo do żądanego świadczenia począwszy od 1 kwietnia 2013r.

W wykonaniu powyższego wyroku wydana została decyzja z 19 marca 2014r. przyznająca ubezpieczonemu zaliczkę na poczet przysługującej emerytury. Wypłata świadczenia została zawieszona, z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia. Następnie decyzją z 9 kwietnia 2014r. Zakład podjął ubezpieczonemu wypłatę emerytury od 1 kwietnia 2014r., tj. od rozwiązania stosunku pracy. Odwołanie od decyzji wniósł ubezpieczony domagając się wypłaty od organu rentowego nienależnie wstrzymanych świadczeń za okres od 1 kwietnia 2013r. do 31 marca 2014r. w łącznej wysokości 43.077,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami od wniesienia odwołania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenia art. 103a ustawy o emeryturach i rentach przez odmowę podjęcia wypłaty świadczenia od 1 kwietnia 2013r. mimo spełnienia wymogów ustawowych do wypłaty emerytury, albowiem wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z 6 lutego 2013r. przyznano mu prawo do świadczenia od 1 kwietnia 2013r. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Wyrokiem z 11 kwietnia 2017r., sygn. akt IV U 23/17 Sąd Okręgowy w Częstochowie oddalił odwołanie. Sąd Okręgowy ustalił, że na skutek odwołania ubezpieczonego od decyzji ZUS z 6 maja 2013r. odmawiającej przyznania mu prawa do emerytury Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z 6 lutego 2014r. w sprawie sygn. akt XI U 1580/13 zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od 1 kwietnia 2013r.

W wykonaniu powyższego wyroku wydana została decyzja z 19 marca 2014r., którą przyznano ubezpieczonemu zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od 1 kwietnia 2013r. Wypłata świadczenia została zawieszona w związku z kontynuacją zatrudnienia przez ubezpieczonego. Jednocześnie wskazano, że w celu podjęcia wypłaty emerytury należy przedłożyć w Oddziale ZUS świadectwo pracy lub zaświadczenie pracodawcy potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego praca ta była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.

W dniu 31 marca 2014r. ubezpieczony przedłożył świadectwo pracy potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z dniem 31 marca 2014r. W związku z powyższym decyzją z 9 kwietnia 2014r. organ rentowy podjął ubezpieczonemu od 1 kwietnia 2014r. wypłatę zaliczki na poczet przysługującej emerytury. W niniejszej sprawie niekwestionowanym jest, że ubezpieczony od 1 kwietnia 2013r. nabył prawo do wcześniejszej emerytury. Zawieszeniu podlegała jedynie wypłata tego świadczenia w związku z kontynuowaniem przez ubezpieczonego zatrudnienia bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.

W ocenie Sądu Okręgowego podjęcie wypłaty emerytury nastąpiło prawidłowo od 1 kwietnia 2014r. Sąd Okręgowy wskazał, że sformułowane przez ubezpieczonego żądanie wypłaty świadczeń za okres ich zawieszenia wynika z faktu, że myli on prawo do emerytury z prawem do jego wypłaty. Jak natomiast wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 22 listopada 2006r. w sprawie sygn. akt III UK 95/06 (LEX nr 950628) ustalenie prawa do świadczenia przez stwierdzenie spełnienia jego warunków nie odpowiada przyznaniu świadczenia. Powyższe doprecyzował Sąd Apelacyjny w Szczecinie, który w wyroku z 17 listopada 2015r. w sprawie sygn. akt III AUa 156/15 (LEX nr 1940539) wyjaśnił, iż istnienia prawa do świadczenia, związanego ze spełnieniem ustawowych warunków nabycia tego prawa, nie można utożsamiać z przyznaniem, a tym bardziej z wypłatą świadczenia.

Przyznanie prawa, a nawet rozpoczęcie wypłaty świadczenia z tego tytułu nie oznacza, że świadczenie będzie wypłacane w przypadku wystąpienia okoliczności powodujących zawieszenie wypłaty. Wówczas następuje wstrzymanie wypłaty świadczenia. Spełnienie warunków do wypłaty świadczenia (np. w razie ustania dotychczasowego zatrudnienia) i złożenie wniosku o jego wypłatę, nie powoduje jednak wznowienia wypłaty świadczenia za okres wstrzymania. Analogicznie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Gdańsku, który w wyroku z 22 września 2014r. w sprawie sygn. akt III AUa 573/15 wskazał, że należy odróżnić nabycie prawa do świadczeń od uzyskania świadczeń wynikających z tego prawa.

O nabyciu prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego stanowi art. 100 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS, przewidujący powstanie prawa do świadczeń z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, natomiast o wypłacie - art. 129 ust. 1 tejże ustawy, nakazujący wypłacanie świadczenia od powstania prawa, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Wynika stąd, że istnienia prawa do świadczeń, wiążące się ze spełnieniem warunków jego nabycia, nie można utożsamiać z przyznaniem świadczenia.

W dniu 11 kwietnia 2014r. ubezpieczony wniósł o przeliczenie świadczenia w oparciu o przedłożone zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzenia, co dokonane zostało decyzją z 28 kwietnia 2014r. Decyzją z 14 października 2014r. organ rentowy ustalił ubezpieczonemu od 1 kwietnia 2014r. wysokość emerytury. W dniu 5 maja 2016r. M. W. wniósł o przyznanie mu emerytury od 1 kwietnia 2013r. zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z 6 lutego 2014r. W odpowiedzi na powyższy wniosek organ rentowy pismem z 23 maja 2016r. poinformował ubezpieczonego o braku możliwości podjęcia wypłaty świadczenia począwszy od 1 kwietnia 2013r.

W dniu 28 czerwca 2016r. ubezpieczony, w związku z pismem z 23 maja 2016r., wniósł o wydanie decyzji w zakresie wynikającym z pisma z 5 maja 2016r. W oparciu o dokonane ustalenia Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Apelację od wyroku wniósł ubezpieczony, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając w całości wyrok Sądu I instancji zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 100 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 2 Konstytucji, tj. ochroną praw słusznie nabytych przez oddalenie odwołania ubezpieczonego pomimo braku podstaw do takiego orzekania.

W oparciu o podniesione zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie o wypłacie ubezpieczonemu świadczeń od 1 kwietnia 2013r. względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu apelacji podniósł, że zaskarżony wyrok należy uznać za błędny bowiem powołane przepisy stanowią oksymoron i wzajemnie się wykluczają, a dodatkowo art. 103a jest sprzeczny z art. 2 Konstytucji w zakresie w jakim przepis ten chroni prawo słusznie nabyte i w ten sposób stanowi antywartość dla porządku prawnego.

Porządek prawny bazuje na wartościach i służy ich realizacji. W przypadku ustawy o FUS wartością tą jest m.in. zapewnienie prawa do emerytury, które jest zrealizowane po spełnieniu dwóch warunków: osiągnięciu określonego wieku i posiadania odpowiedniego stażu pracy. Ubezpieczony, który spełnia te warunki ma zagwarantowane prawo do świadczenia emerytalnego, które dodatkowo jest chronione przez art. 2 Konstytucji w zakresie prawa słusznie nabytego. Zasada ochrony praw słusznie nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczenia praw podmiotowych przysługujących jednostce lub innym podmiotom prywatnym występującym w obrocie prawnym (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 5/99).

Zasada poszanowania praw nabytych nie ma wprawdzie absolutnego charakteru i możliwe jest dokonywanie od niego pewnych odstępstw, ale tylko w sytuacjach szczególnych, gdy przemawia za tym konieczność ochrony innych konstytucyjnych wartości czy interesów i pod warunkiem zastosowania procedur umożliwiających zainteresowanemu dostosowania się do zmienionej sytuacji i odpowiednie rozporządzenie swoim prawem (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 36/98). Zasada ochrony praw nabytych chroni wyłącznie prawa usprawiedliwione i racjonalne, a do takich bez żadnych wątpliwości należy przyznane ubezpieczonemu zresztą przez Sąd Okręgowy w Katowicach prawo, którego zaspokojenia on oczekuje.

Oceniając roszczenie ubezpieczonego Sąd I instancji winien najpierw zdefiniować pojęcie „prawo” użyte w wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach. Ubezpieczony pojęcie takie zdefiniował w piśmie z 12 listopada 2016r., a skoro Sąd Orzekający nie podał innej definicji, ani też nie wskazał innych konstytucyjnych wartości, które mogą pozbawić ubezpieczonego przysługującego mu prawa zgodnie z wyżej wskazaną zasadą ochrony praw nabytych, to należy uznać, że odmowa wypłaty świadczenia jest sprzeczna z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi, wręcz przeciwnie fakt, że ubezpieczony, który pomimo uzyskania prawa do emerytury jeszcze pracuje winien zasługiwać na pochwałę, a nie na karę jaką niewątpliwie jest pozbawienie go wypracowanego świadczenia.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo uznał Sąd I instancji, że zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, z zastrzeżeniem ust.

2. W myśl art. 103a ustawy prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Jak natomiast stanowi art. 129 ust. 1 powyższej ustawy świadczenia wypłaca się poczynając od powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust.

2. W niniejszej sprawie niewątpliwym jest, że ubezpieczony warunki nabycia prawa spełnił z dniem 1 kwietnia 2013r., natomiast warunki jego wypłaty spełnił dopiero z 1 kwietnia 2014r., w związku z rozwiązaniem stosunku pracy. Z tego też względu brak jest podstaw do wypłaty ubezpieczonemu zaległych świadczeń emerytalnych za okres od 1 kwietnia 2013r. do 31 marca 2014r. Pozostaje dodać, że zgodnie z art. 387 § 2 1 k.p.c. jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego ani nie zmienił ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, a w apelacji nie zgłoszono zarzutów dotyczących tych ustaleń, uzasadnienie wyroku może zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd drugiej instancji nie przeprowadził zatem postępowania dowodowego ani nie zmienił ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji z uwagi na brak podstaw ku temu, dokonując jedynie oceny stanu faktycznego ustalonego przed Sądem I instancji oraz prawidłowości subsumpcji, albowiem apelujący nie kwestionował ustaleń. Stąd kwestią sporną była jedynie ocena zgromadzonego i niekwestionowanego przez strony materiału dowodowego. W tym zakresie Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia oraz stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, a to wobec trafności ustaleń oraz oceny dokonanych przez Sąd I instancji, zawartych w obszernym i precyzyjnym pisemnym uzasadnieniu.

Przedstawione przez apelującego argumenty nie wnoszą do sprawy żadnych nowych okoliczności faktycznych ani prawnych, mogących stanowić podstawę zmiany zaskarżonego orzeczenia, a stanowią wyłącznie polemikę z dokonaną przez Sąd I instancji w ramach swobodnej oceny dowodów interpretacją przepisów ustawy. Zarzut naruszenia ochrony praw nabytych jest całkowicie bezzasadny, bowiem nabytego przez ubezpieczonego prawa do emerytury nikt nie kwestionuje, zaś prawo do wypłaty wynika z powołanych przepisów które nie naruszają Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny, na mocy art. 385 k.p.c. orzekł o oddaleniu apelacji jako bezzasadnej. /-/ SSA L. Jachimowska /-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA J. Ansion Sędzia Przewodniczący Sędzia MP