Appeal dismissed due to mandatory defense failure; court voided verdict for lack of appointed counsel during psychiatric evaluation.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal dismissed the defendant's appeal and remanded the case for retrial because the lower court failed to appoint a defense attorney when psychiatric evidence raised doubts about mental capacity. Although the defendant argued factual errors regarding his identity and false alarm, the court ruled that the absence of mandatory counsel during the psychiatric evaluation constituted a fatal procedural defect. Consequently, the original conviction was voided, and the case was sent back to the district court to conduct a new trial with proper legal representation.
Legislator headnote
AI generatedArt. 21 § 1 pkt 2 k.p.s.w.; Art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k.; The failure to appoint a defense attorney when psychiatric evidence creates reasonable doubt regarding criminal responsibility constitutes an absolute ground for appeal that cannot be cured by later appointment or subsequent findings of sanity.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Warszawa, dnia 29 września 2021 r. Sygn. akt VI Ka 863/21
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Wojciechowska-Langda protokolant: protokolant sądowy Monika Zarzycka po rozpoznaniu dnia 29 września 2021 r. sprawy A. K., syna A. i B., ur. (...) w Ł. obwinionego o wykroczenia z art. 65 § 2 kw, art. 66 § 1 pkt 1 kw na skutek apelacji wniesionej przez obwinionego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III W 1589/19 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie do ponownego rozpoznania. Sygn. akt VI Ka 863/21
UZASADNIENIE
A. K. został obwiniony o to, że:
1) w dniu 29 sierpnia 2019 r. w W. na ulicy (...) wbrew obowiązkowi nie udzielił informacji co do tożsamości własnej legitymującym go funkcjonariuszom Policji, tj. o wykroczenie z art. 65 § 2 k.w., 2) w tym samym miejscu i czasie wywołał niepotrzebną czynność policji alarmem poprzez wprowadzenie w błąd instytucji ochrony bezpieczeństwa, tj. o wykroczenie z art. 66 § 1 k.w. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie, wyrokiem zaocznym z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt III W 1589/19, obwinionego A. K. uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu wykroczeń, z tym że czyn opisany w pkt. 2 wniosku o ukaranie zakwalifikował z art. 66 § 1 pkt 1 k.w.i za to na podstawie art. 66 § 1 pkt 1 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 800 złotych.
Zasądził od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 291,83 złotych tytułem kosztów postępowania, w tym 100 zł tytułem opłaty. Od powyższego wyroku apelację wniósł obwiniony, który zaskarżył wyrok w całości i orzeczeniu temu zarzucił (wnioskując z treści apelacji) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na treść wyroku, a polegający na wadliwym ustaleniu istotnych dla postępowania faktów, które z kolei przesądziły o uznaniu winy obwinionego w zakresie zarzucanych mu czynów.
Stawiając powyższy zarzut obwiniony nie przedstawił żadnych wniosków. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Niezależnie od argumentów podniesionych w apelacji przez obwinionego, zaskarżony wyrok musiał zostać uchylony z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 104 § 1 pkt. 6 k.p.s.w. Z uwagi na treść wniesionego przez obwinionego sprzeciwu od wyroku nakazowego oraz dołączonego do niego zaświadczenia lekarskiego, Sąd Rejonowy działając z urzędu - postanowieniem z dnia 4 września 2020 roku - postanowił dopuścić dowód z opinii biegłego lekarza psychiatry w celu ustalenia stanu zdrowia psychicznego obwinionego, przy czym nie wyznaczył obwinionemu obrońcy z urzędu do czego był zobligowany zgodnie z dyspozycją art. 21 § 1 pkt 2 k.p.s.w.
Bacząc na treść obowiązującej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego - znajdującej zastosowanie także w przypadku postępowania w sprawach o wykroczenie - dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego jest równoznaczne z istnieniem „uzasadnionej wątpliwości” co do jego poczytalności i powoduje obligatoryjną obronę (uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 16 czerwca 1977r/, sygn. akt VII KZP 11/77, OSNKW 1988/7-8/68) . Skoro zatem Sąd Rejonowy uznał, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do poczytalności obwinionego to powinien wyznaczyć mu obrońcę z urzędu.
Początkowym etapem procesowym, kiedy obwiniony powinien mieć obrońcę, jest etap powzięcia uzasadnionej wątpliwości przez organ procesowy, w wyniku czego dopuszczony zostaje - właśnie dla wyjaśnienia tej okoliczności - dowód wymagający wiadomości specjalnych. Tymczasem na gruncie rozpoznawanej sprawy, Sąd Rejonowy po wpłynięciu opinii biegłego psychiatry i na podstawie zawartych tam wniosków, postanowieniem z dnia 2 grudnia 2020 roku zaniechał wyznaczenia obwinionemu obrońcy z urzędu. Jednakże fakt, że w niniejszym postępowaniu sądowym obwiniony nie miał obrońcy od chwili dopuszczenia dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry, co najmniej do momentu wpłynięcia do sądu opinii sporządzonej przez tego biegłego powoduje, że mamy do czynienia z bezwzględną przesłanką odwoławczą.
W postanowieniu z dnia 20 lipca 2005 r. w sprawie o sygn. akt I KZP 25/05 Sąd Najwyższy stwierdził, że bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. ( art. 104 § 1 pkt 6 k.p.s.w.) zachodzi zawsze, gdy sąd zignoruje powinność wynikającą z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. (art. 21 § 1 pkt 2 k.p.s.w.) , w konsekwencji czego oskarżony przez pewien czas trwania postępowania sądowego nie będzie miał obrońcy, gdy jest to obowiązkowe. Uchybienie to nie ulega konwalidacji wskutek pojawienia się obrońcy w późniejszej fazie procesu i stwierdzenia przez biegłych lekarzy psychiatrów, że poczytalność oskarżonego zarówno w chwili popełniania zarzucanego mu czynu (lub czynów), jak i w czasie procedowania nie budzi wątpliwości.
Zatem mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić że obwiniony A. K. w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w sytuacji, gdy jego ustanowienie, przynajmniej w pewnym okresie trwania tego postępowania, było obowiązkiem sądu. Powyższe skutkowało uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I Instancji. Zarzuty podniesione przez obwinionego w apelacji w chwili obecnej nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, dlatego ustosunkowywanie się do argumentów zawartych w środku odwoławczym jest przedwczesne.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Rejonowy winien konwalidować wskazane uchybienie i przeprowadzić postępowanie dowodowe od początku.