Legislator Case Law & Legislation
V U 1483/13 AI generated

Court grants early retirement pension by confirming pre-1999 special work period excludes later sick leave deductions.

Case Number V U 1483/13
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Allowed / Granted

Legislator summary

AI generated

The court granted the applicant's request for an early retirement pension, overturning the Social Insurance Institution's refusal. The applicant argued that a specific employment period from 1974 to 1976 should count as special work conditions, while the insurer rejected it, citing subsequent sick leave deductions. The court ruled that once the special work period was established before January 1, 1999, it cannot be recalculated under new rules, thereby preserving the applicant's right to the pension.

Legislator headnote

AI generated

Art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; Art. 32 ust. 1a pkt 1 i ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS: The period of special work conditions established before January 1, 1999, cannot be recalculated under new rules after reaching retirement age, thereby protecting the applicant's vested expectation of the pension right.

Keywords

AI generated
early retirement pension special work conditions social insurance statute vested rights protection statutory period calculation sick leave deduction retirement age requirements

Cited Legislation

AI generated
Art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS
Stosownie do art. 184 ust.
Art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS
przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj.
Art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS
przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj.
§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach
był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na kolei, który to okres pracy zalicza się do pracy w szczególnych warunkach na podstawie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.
art. 477 14 § 2 k.p.c.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt VU 1483/13

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSR del. Urszula Sipińska-Sęk Protokolant st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku M. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT. o emeryturę na skutek odwołania M. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 9 października 2013 r. sygn.(...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy M. K. prawo do emerytury z dniem (...) roku. Sygn. akt VU 1483/13

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 października 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówił wnioskodawcy M. K. prawa do emerytury z uwagi na brak wymaganego stażu pracy w warunkach szczególnych. Od powyższej decyzji wnioskodawca odwołał się w dniu 14 października 2013r. Wnioskodawca zarzucił organowi rentowemu, iż bezzasadnie wyłączył ze stażu pracy w szczególnych warunkach okres zatrudnienia na (...) od 3 lipca 1974r. do 19 czerwca 1976r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o oddalenie odwołania podnosząc, iż w spornym okresie wnioskodawca pracował jako junak (...), co wyklucza zaliczenie tego okresu jako okresu nauki zawodu do pacy w szczególnych warunkach.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: M. K., urodzony w dniu (...), złożył w dniu 14 sierpnia 2013r. wniosek o przyznanie emerytury. Wnioskodawca nie przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego (dowód: wniosek o emeryturę k. 1-3 akt emerytalnych) Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący 25 lat, w tym: 14 lat , 9 miesięcy i 11 dni stażu pracy w szczególnych warunkach w okresie od 22 kwietnia 1983r. do 31 grudnia 1998r. na stanowisku spawacz gazowy i elektryczny, pomniejszony o okresy zasiłków chorobowych w wymiarze 1 roku, 1 miesiąca i 1 dnia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. nie zaliczył wnioskodawcy do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach okresu pracy: - od 3 lipca 1974r. do 19 czerwca 1976r. na stanowisku junak (...); - od 3 czerwca 1979r. do 24 maja 1980r. na stanowisku monter instalacji sanitarnych; - od 18 sierpnia 1980r. do 31 marca 1983r. na stanowisku ślusarz remontowy; (dowód: decyzja ZUS z dnia 9 października 2013r. – k. 44 akt emerytalnych, odpowiedź na odwołanie – k. 4-5 akt) M. K. w okresie od 3 lipca 1974r. do 19 czerwca 1976r. był zatrudniony w (...) w T., w pełnym wymiarze czasu pracy , jako junak (...).

W zaświadczeniu z dnia 21 maja 2013r. wystawionym przez (...) Państwowe Spółkę Akcyjną stwierdzono, że wnioskodawca w okresie od 3 lipca 1974r. do 19 czerwca 1976r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na kolei, który to okres pracy zalicza się do pracy w szczególnych warunkach na podstawie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.) (dowód: zaświadczenie z dnia 21 maja 2013r.

– w aktach osobowych) W dniu 3 lipca 1974r. wnioskodawca jako uczestnik Ochotniczego Hufca Pracy podpisał z (...) Oddziałem (...) umowę o pracę nauki zawodu na czas nieokreślony, nie krótszy jednak niż 2 lata . Za wykonywaną pracę wnioskodawca otrzymywał wynagrodzenie zasadnicze oraz dodatek służbowy. Wnioskodawca od dnia 15 lipca 1974r. pracował w (...)-Oddziale Drogowym w T.-S.. Wnioskodawca pracował tam aż do dnia 19 czerwca 1976r. w pełnym wymiarze czasu pracy, od poniedziałku do piątku od godziny 7 do 15 oraz pracujące soboty.

Nauka w szkole odbywała się po pracy od poniedziałku do piątku od godziny 16-17 do godziny 20-21. Uczestnicy mieli dwumiesięczną przerwę w nauce w okresie wakacyjnym. W tym czasie wykorzystywali przysługujący im urlop od pracy, a przez pozostały okres przerwy wakacyjnej pracowali. Wnioskodawca pracował cały czas w charakterze ślusarza, zajmował się wymianą szyn i podkładów kolejowych oraz załadunkiem i rozładunkiem wagonów kolejowych. (dowód: umowa o naukę zawodu z dnia 3 lipca 1974r., pismo z 17.08.1984r. – akta osobowe, zeznania świadka P. K.

– protokół rozprawy z dnia 27 lutego 2014r. od minuty 3:21 do minuty10.12, zeznania świadka W. K. - protokół rozprawy z dnia 27 lutego 2014r. od minuty 10:13 do minuty13:50, zeznania wnioskodawcy - protokół rozprawy z dnia 27 lutego 2014r. od minuty 13:55 do minuty17:53 )

Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:

1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.

27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2). Do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach zalicza się także okresy pracy górniczej w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz okresy zatrudnienia na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin, a także okresy pracy lub służby, o których mowa w § 5-10 (ust 3).

Ustawa z dnia 28 kwietnia 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin została uchylona przepisem art. 195 pkt 7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z dniem 1 stycznia 1999 r. Jednakże niektóre regulacje z ustawy o zaopatrzeniu pracowników kolejowych zostały, na okres przejściowy, przejęte do nowej ustawy emerytalno-rentowej. I tak, art. 42 ustawy o emeryturach i rentach z FUS zawiera powtórzenie treści art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych, określającego pojęcie "zatrudnienia na kolei".

Z treści tego przepisu wynika, że do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach, ustalanych na podstawie obowiązującego nadal rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalne go pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, należy nadal zaliczać zatrudnienie we wszystkich kolejowych jednostkach (komórkach) organizacyjnych, określonych w art. 42 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej, niezależnie od rodzaju pracy i zajmowanego stanowiska, z wyjątkiem zatrudnienia w biurach projektów kolejowych.

Jak z tego wynika, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze określa rodzaje prac uznanych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dwoma sposobami: za pomocą wykazu tych prac (wykaz A i B) i dodatkowo w odniesieniu do osób wyjątkowo korzystających z uprawnień emerytalnych na podstawie ustawy zaopatrzeniowej z dnia 14 grudnia 1982 r. - za pomocą ogólnego określenia rodzaju zatrudnienia, połączonego z odesłaniem do przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (§ 4 ust. 3 rozporządzenia).

W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1. osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2. ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia) lub praca górnicza w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz okres zatrudnienia na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin, a także okresy pracy lub służby, o których mowa w § 5-10 (ust 3 § 4 rozporządzenia).

W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, ukończył 60 lat i nie przystąpił do OFE. Niesporny między stronami był także sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy w (...) w okresie od 3 lipca 1974r. do 19 czerwca 1976r. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.

Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).

Odnośnie oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu zważyć należy, iż okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach.

Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. W będącej przedmiotem osądu sprawie wnioskodawca dysponował zaświadczeniem wystawionym przez (...) S.A. o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach w okresie od 3 lipca 1974r. do 19 czerwca 1976r., które jednak zostało zakwestionowane przez organ rentowy. Organ rentowy podniósł bowiem, że w tym czasie wnioskodawca jednocześnie odbywał naukę zawodu, a zatem nie mógł pracować stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych.

Zakwestionowanie przedłożonego przez ubezpieczonego dokumentu prywatnego oznacza, że to na nim, jako osobie która z tego dokumentu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, spoczywał ciężar wykazania jego prawdziwości. Wnioskodawca sprostał temu obowiązkowi. Przeprowadzone postępowanie dowodowe w postaci zeznań świadków: P. K. i W. K., którzy razem z wnioskodawcą pracowali w spornym okresie, wykazało bowiem że wnioskodawca był zatrudniony na kolei w pełnym wymiarze czasu pracy, tak jak to wynika z zaświadczenia z dnia 21 maja 2013r.

Skoro zatem wnioskodawca w spornym okresie był zatrudniony na kolei w rozumieniu art. 42 i 43 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, to okres jego pracy należy uznać za pracę w szczególnych warunkach na podstawie §4 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów. Jak bowiem wyżej wyjaśniono za pracę w szczególnych warunkach należy uznać prace stanowiące zatrudnienie na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin, niezależnie od rodzaju tej pracy i zajmowanego stanowiska. Okoliczności tej nie zmienia fakt, iż w okresie zatrudnienia w (...) wnioskodawca pobierał naukę zawodu w ramach (...).

W momencie zawarcia umowy o naukę zawodu wnioskodawca nie był osobą młodocianą, miał ukończone 18 lat, zatem w stosunku do niego nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczeniu do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodocianych w zakładach pracy oraz wstępnym stażu pracy. Zawarta przez niego umowa do tych przepisów się zresztą nie odwołuje. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż okres nauki zawodu odbywanej przez dniem 1 stycznia 1975r., w ramach umowy zwartej na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 lipca 1958r., o nauce zawodu, przyuczeniu do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodocianych w zakładach pracy oraz wstępnym stażu pracy (Dz.

U. nr 45, poz. 226 z późn. zm.), co do zasady nie jest wliczany do pracy w warunkach szczególnych, jednak orzeczenia te dotyczyły pracowników młodocianych i opierały się na nakazie wynikającym z cytowanej ustawy wliczania do czasu pracy czasu dokształcania w wymiarze nie większym niż 18 godzin tygodniowo, co nie pozwalało na uznanie, iż praca była wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy (wyrok SN z dnia z 20 stycznia 2011r., sygn. akt II UK 169\10). Bezspornym jest, iż w okresie od 1 września 1974r. do 19 czerwca 1976r. wnioskodawca uczęszczał do szkoły (...) dla pracujących w (...) w trybie wieczorowym, jednak nie miał w tym okresie statusu pracownika młodocianego.

Nic nie stało zatem na przeszkodzie, aby mógł świadczyć pracę w wymiarze 8 godzin dziennie i 46 godzin tygodniowo, tak jak to faktycznie czynił. Nauka w szkole nie kolidowała z tak świadczoną przez ubezpieczonego pracą. A to dlatego, że nauka odbywała się wieczorowo od godziny 16-17 do godziny 20-21 od poniedziałku do piątku. Praca natomiast była wykonywana w te same dni w godzinach od 7 rano do 15 po południu, a dodatkowo także w pracujące soboty po 6 godzin. 46 godzinny tydzień pracy wnioskodawcy nie obejmował zatem nauki teoretycznej, gdyż z tej korzystał on po wykonaniu pracy we wskazanym wyżej wymiarze.

Czas nauki nie był doliczany ubezpieczonemu do czasu wykonywanej przez niego pracy. Wnioskodawca otrzymywał od pracodawcy wynagrodzenie za świadczoną pracę, a nie za naukę. Wykonywanie przez odwołującego w całym spornym okresie pracy na kolei w rozmiarze 46 godzin tygodniowo, przy niezaliczeniu do czasu pracy godzin nauki teoretycznej, pozwala zdaniem Sądu na uznanie, że w całym spornym okresie wnioskodawca pracował jako pracownik stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach. Z uwagi na powyższe ustalenia zasadne jest przyjęcie, że wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach przez łączny czas przekraczający 15 lat.

Dodatkowo należy podnieść, że organ rentowy niezasadnie odliczył wnioskodawcy z okresu pracy w szczególnych warunkach przypadające w trakcie wykonywania tej pracy po 14 listopada 1991r. okresy niewykonywania pracy, za które wnioskodawca otrzymał wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w wymiarze łącznym 5 miesięcy i 12 dni. Podstawą prawną przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury jest bowiem art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym ubezpieczonemu przysługuje prawo do emerytury pod warunkiem spełnienia przesłanek do jej nabycia, za wyjątkiem wieku emerytalnego, w dniu 1 stycznia 1999r.

Oznacza to, że do obliczenia stażu pracy w warunkach szczególnych stosuje się przepisy obowiązujące w dacie 1 stycznia 1999r. , co wprost wynika z treści art. 184 ustęp 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W myśl bowiem tego przepisu ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura, jeżeli w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat dla mężczyzn.

O tym jakie okresy pracy zalicza się do pracy w szczególnych warunkach stanowi art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Brzmienie tego przepisu zmieniło się w dniu 1 lipca 2004r. Wówczas do art. 32 ustawy został dodany ustęp 1a, zgodnie z którym przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się: - okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, - okresów, w których na mocy szczególnych przepisów pracownik został zwolniony ze świadczenia pracy, z wyjątkiem okresu urlopu wypoczynkowego.

Zmiana brzmienia art. 32 ustawy z dnia 1 lipca 2004r. nie dotyczy jednak sposobu obliczania stażu pracy osób ubiegających się o emeryturę na podstawie art. 184 ustawy. W stosunku bowiem do tych osób staż pracy w szczególnych warunkach ustala się na dzień 1 stycznia 1999r według przepisów dotychczasowych., a zatem w ich brzmieniu w dniu 1 stycznia 1999r. W tej dacie art. 32 ustawy nie zawierał zapisu o nie uwzględnianiu do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Z tych względów okresy niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego przypadające w trakcie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub charakterze, podlegają zaliczeniu do stażu pracy w warunkach szczególnych ubezpieczonym ubiegającym się o emeryturę na podstawie art. 184 ustawy także, gdy przypadają one po dniu 14 listopada 1991r. Wzajemny stosunek art. 184 i 32 ust 1 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS był wielokrotnie badany przez Sąd Najwyższy, który orzekł że wykazanie w dniu 1 stycznia 1999r. okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach określonego w art. 184 ustawy wyklucza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a ustawy.

Sąd Najwyższy uznał, że sytuacja osób wymienionych w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS opisywana w doktrynie jako ekspektatywa prawa podmiotowego, polega właśnie na spełnieniu się tylko części stanu faktycznego koniecznego do nabycia prawa, które poprzedza i zabezpiecza przyszłe prawo podmiotowe. Uwzględniając, że ochrona ekspektatywy może wynikać z jej istoty, lecz także zyskiwać wzmocnienie w prawie , Sąd Najwyższy stwierdził, że funkcję takiego wzmocnienia spełnił art. 184 ustawy wobec pozostających w toku stosunków nabywania prawa do emerytury z tytułu wykonywania zatrudnienia w warunkach szczególnych przed 1 stycznia 1999r.

W przepisie tym ustawodawca utrwalił sytuację osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu szczególnego i ogólnego i zadeklarował ich przyszłe prawo do emerytury w wieku wcześniejszym; przez wydanie tego przepisu nastąpił stan związania, tj. zobowiązania się przez Państwo do powstrzymania się od jakiejkolwiek ingerencji w istniejące prawo tymczasowe. Wobec tego przewidziana w ustawie ekspektatywa prawa do emerytury nie mogła wygasnąć na skutek nowej regulacji ustalania stażu zatrudnienia. Gwarancji przyszłego prawa do emerytury złożonej wobec osób, o których mowa w art. 184 ustawy, ustawodawca nie mógł już naruszyć przez ustalenie innego sposobu wyliczenia ich stażu ubezpieczenia.

Stąd ocena, że wykazanie w dniu 1 stycznia 1999 r. określonego w art. 184 ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 obowiązujących po dniu 1 lipca 2004 r. Pogląd ten – zdaniem Sądu Najwyższego - wzmacnia treść art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej, odsyłająca w zakresie warunków emerytalnych do przepisów dotychczasowych (obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1999 r.) (tak por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2010r., II UK 313/09, OSNP 2011, nr 19-20 poz. 260, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011r. , I UK 12/11, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2012r. , I UK 367/11).

Samo zaliczenie przypadających po 14 listopada 1991r. okresów niewykonywania pracy ( 1rok 1 miesiąc i 1 dzień ) do uwzględnionego już przez organ rentowy stażu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 14 lat 9 miesięcy i 11 dni, skutkuje tym że wnioskodawca spełnia przesłankę 15 – letniego stażu pracy w szczególnych warunkach. Biorąc pod uwagę, iż wnioskodawca spełnił jednocześnie pozostałe wymagane przepisami rozporządzenia warunki, to jest ukończył 60 lat, jego łączny okres zatrudnienia składkowy i nieskładkowy wyniósł 25 lat, należy uznać, że wydana przez organ rentowy decyzja jest błędna, a żądanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie.

Sąd przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury z pierwszym dniem miesiąca, w którym wystąpił on z ponownym wnioskiem o emeryturę, bo wówczas została spełniona ostatnia przesłanka, od której zależało jego prawo do emerytury. Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.