Legislator Case Law & Legislation
III AUa 38/18 AI generated

Appeal court reversed lower court, ruling tractorist work does not qualify as special conditions for pension compensation.

Case Number III AUa 38/18
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The Social Insurance Institution appealed a first-instance judgment that granted pension compensation to a tractorist based on special working conditions. The court found that the lower court incorrectly classified the tractorist's work as occurring in the transport sector, which is required for the compensation. Consequently, the appeal court reversed the first-instance decision and denied the claim.

Legislator headnote

AI generated

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Ustawa o emeryturach pomostowych: Work performed by a tractorist in agricultural settings does not constitute work in the transport sector for the purpose of pension compensation under special conditions.

Keywords

AI generated
tractorist employment classification pension compensation eligibility special working conditions transport sector requirement agricultural work distinction

Cited Legislation

AI generated
art. 21 of the Act on Bridge Pensions
43 ze zm.) Na podstawie art. 21 ust.
art. 32 of the Act on Pensions and Allowances from the Social Insurance Fund
46 w związku z art. 32 lub 39, art.
art. 386 § 1 of the Code of Civil Procedure
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd Apelacyjny, uznając apelację organu rentowego za zasadną, na mocy art. 386 § 1 k.p.c.
art. 386 § 1 k.p.c
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd Apelacyjny, uznając apelację organu rentowego za zasadną, na mocy art. 386 § 1 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III AUa 38/18

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2018 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Gabriela Pietrzyk - Cyrbus (spr.) Sędziowie SSA Lena Jachimowska SSA Witold Nowakowski Protokolant Dawid Krasowski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. w Katowicach sprawy z odwołania W. K. (W. K.) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o rekompensatę na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 2 listopada 2017 r. sygn. akt XI U 881/17 zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie. /-/SSA L.Jachimowska /-/SSA G.Pietrzyk-Cyrbus /-/SSA W.Nowakowski Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUa 38/18

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 maja 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił ubezpieczonemu W. K. prawa do rekompensaty podnosząc, że przysługuje ona ubezpieczonym, jeżeli mają okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. W. K. w odwołaniu od decyzji domagał się jej zmiany i przyznania prawa do rekompensaty wskazując, że pracował w warunkach szczególnych jako traktorzysta od 1 kwietnia 1968r. do 31 stycznia 1991r.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 2 listopada 2017r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał W. K. do emerytury rekompensatę z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, poczynając od 1 maja 2017r. Sąd I instancji ustalił, iż W. K., urodzony dnia (...), wniosek o emeryturę złożył w dniu 10 marca 2017r., a więc po ukończeniu wieku powszechnego, nie składając również wniosku o rekompensatę do emerytury.

We wniosku z 8 maja 2017r. ubezpieczony domagał się przyznania rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych i również na tę okoliczność powołał dwóch świadków. Prawo do emerytury organ rentowy przyznał ubezpieczonemu po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek, tj. od 1 marca 2017r. Kontrolowaną decyzją organ rentowy dokonał przeliczenia świadczenia, uwzględniając do stażu pracy okresy zatrudnienia od 1 kwietnia 1968r. do 29 kwietnia 1970r. i od 14 kwietnia 1972r. do 31 grudnia 1974r. w Kółku Rolniczym w W. i od 2 stycznia 1975r. do 30 kwietnia 1977r. w Spółdzielni Kółek Rolniczych w W., natomiast nie uwzględnił okresu pracy w Spółdzielni Kółek Rolniczych w M. w okresie od 1 maja 1977r. do 30 czerwca 1981r. oraz w Spółdzielni Kółek Rolniczych w S. od 1 lipca 1981r. do 31 stycznia 1991r.

Sąd Okręgowy zauważył, iż sporna kwestia sprowadzała się do ustalenia przesłanek niezbędnych do nabycia prawa do rekompensaty do emerytury określonej w przepisach ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych. Dalej Sąd ten wskazał, iż rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli przed 1 stycznia 2009r. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego określone są wykazem A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.) Na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237, poz. 1656) rekompensata nie przysługuje osobie która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Sąd I instancji zauważył, iż ustawodawca w ten sposób określił nabycie prawa do emerytury w niższym wieku na podstawie art. 46 w związku z art. 32 lub 39, art. 50, 50a albo art. 184 lub na podstawie Karty Nauczyciela. W świetle cytowanego przepisu, stanowisko organu rentowego o niemożliwości przyznania rekompensaty ubezpieczonemu z powodu nabycia prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o FUS jest nieuzasadnione, albowiem ubezpieczony nie nabył prawa do emerytury przy obniżonym wieku emerytalnym lecz z tytułu powszechnego wieku emerytalnego.

Na podstawie zeznań świadków H. S. i L. M. oraz z wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej, dowodzie osobistym i prawie jazdy ubezpieczonego, Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony od 30 maja 1969r. do 31 grudnia 1974r. pracował w Kółku Rolniczym w W. w charakterze traktorzysty, w tym przez okres 2 lat odbywał służbę wojskową (1972-1974). Od 2 stycznia 1975r. pracował w SKR w W., a po reorganizacji w Spółdzielni Kółek Rolniczych (...) i następnie w Spółdzielni Kółek Rolniczych w D. w charakterze traktorzysty - kierowcy ciągnika.

Sporny okres pracy od 1 maja 1977r. do 30 czerwca 1981r. przypadał w Spółdzielni Kółek Rolniczych (...), a po reorganizacji od 1 lipca 1981r. do 31 stycznia 1991r. w SKR. Świadkowie - dyspozytor Kółka Rolniczego w W. L. M. i traktorzysta H. S. jednoznacznie potwierdzili fakt wykonywania pracy przez odwołującego w charakterze traktorzysty wykonującego prace polowe u rolników, usługi transportowe ciągnikiem U. C-330 zarówno dla rolników, jak również na podstawie umowy z Zarządem Zieleni Miejskiej w S., prace w sezonie zimowym przy odśnieżaniu dróg.

Ubezpieczony ponadto po zdobyciu uprawnień do obsługi kombajnu zbożowego V. od 14 maja 1975r. pracował przy pracach polowych, a od 19 maja 1984r. wykonywał te same czynności przy pomocy kombajnu zbożowego B.. Brak jest akt osobowych ubezpieczonego w SKR w M., albowiem spłonęły w wyniku pożaru w Sp. z o.o. (...) w S., jak również brak jest akt osobowych z SKR w S., ponieważ po likwidacji w 1991r. nie przekazano akt byłych pracowników do Wojewódzkiego Związku (...) w K., jak również do innego archiwum. Sąd I instancji, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy uznał, że ubezpieczony w okresie od 30 maja 1969r. do 31 stycznia 1991r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy ciągnika kołowego - traktorzysty wymienioną w dziale VIII poz. 3 pkt 1 Zarządzenia Nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 31 marca 1988r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w wykazie A dział VIII poz. 3 zalicza do prac wykonywanych w warunkach szczególnych - pracę kierowców ciągników i kombajnów, uprawniającą do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku. Wobec wyżej poczynionych ustaleń oraz faktu, iż odwołujący nie nabył prawa do emerytury w niższym wieku mimo, iż udowodnił co najmniej 15-letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, to przysługuje mu z tego tytułu rekompensata do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego.

Spełnił on łącznie wszystkie przesłanki wymienione w art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych niezbędne do nabycia prawa do rekompensaty, poczynając od 1 maja 2017r. Sąd Okręgowy orzekł na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. Apelację od wyroku wniósł organ rentowy. Organ rentowy zaskarżył wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz art. 21-23 ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegającą na przyjęciu, że ubezpieczonemu przysługuje rekompensata z tytułu pracy w warunkach szczególnych.

Apelujący wniósł o zmianę wyroku i oddalenie odwołania. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy podniósł, iż wobec niewątpliwego zatrudnienia ubezpieczonego na stanowisku traktorzysty w rolnictwie jego praca nie może być zaliczona o prac wykonywanych w warunkach szczególnych. W odpowiedzi na apelację ubezpieczony wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Rozpoznając apelację organu rentowego, Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje.

Apelacja organu rentowego, zmierzająca do zmiany zaskarżonego wyroku, okazała się zasadna. Sąd I instancji dokonał bowiem błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób nieuprawniony przyjął, że zatrudnienie ubezpieczonego w całym spornym okresie od 30 maja 1969r. do 31 stycznia 1991r. stanowi pracę w szczególnych warunkach, opisaną w wykazie A dział VIII poz. 3 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, co w konsekwencji spowodowało, iż nieprawidłowo ustalił spełnienie warunków pozwalających na przyznanie mu prawa do rekompensaty w trybie art. 21 ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych.

Przepis powołanego artykułu przewiduje przyznanie prawa do rekompensaty ubezpieczonemu, jeżeli ma on okres pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Sąd I instancji przyjął ten warunek za spełniony, wskazując, iż praca W. K. w charakterze traktorzysty predestynowała go do ubiegania się o taką rekompensatę. Sąd Apelacyjny nie może podzielić tego stanowiska. Przyporządkowanie przez Sąd I instancji pracy ubezpieczonego, jako pracy kierowcy ciągników i kombajnów, do wykazu A dział VIII poz. 3 cytowanego rozporządzenia, oznaczałoby wykonywanie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w transporcie i łączności.

Tymczasem ubezpieczony w całym spornym okresie nie wykonywał wyłącznie takiej pracy, na co wskazywali przesłuchani w sprawie świadkowie, zeznając, iż wykonywał on co prawda usługi transportowe, ale nadto prace polowe, polegające na orce, koszeniu, sianiu, nawożeniu, a w okresie zimowym na odśnieżaniu dróg. Wypada tutaj wskazać, iż specyfika poszczególnych gałęzi przemysłu determinuje przy tym charakter świadczonych w nim prac i warunki, w jakich są one wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia. Sąd Najwyższy w tezie do wyroku z dnia 19 marca 2012r., wydanym do sprawy II UK 166/11, zam.

Lex nr 11711002, wskazywał, iż przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach. Usystematyzowanie prac o znacznej szkodliwości i uciążliwości do oddzielnych działów oraz poszczególnych stanowisk w ramach gałęzi gospodarki nie jest przypadkowe, gdyż należy przyjąć, że konkretne stanowisko narażone jest na ekspozycję na czynniki szkodliwe w stopniu mniejszym lub większym, w zależności od tego, w którym dziale przemysłu jest umiejscowione.

Konieczny jest bezpośredni związek wykonywanej pracy z procesem technologicznym właściwym dla danego działu gospodarki. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, iż ustawodawca musiał kierować się racjonalnymi względami, umieszczając tego typu prace tylko w dziale transportu i łączności, tworząc w tym celu osobny dział załącznika. Wskazane prace nie znalazły się w dziale X „w rolnictwie i przemyśle rolno-spożywczym”, jak również w dziale XIV „prace różne”. Umieszczenie prac wykonywanych przez traktorzystę i kombajnistę w dziale transportu i łączności łączy szkodliwość pracy nie z faktem prowadzenia tych pojazdów, ale z faktem istnienia obciążeń psychofizycznych związanych z uczestnictwem w publicznym ruchu drogowym.

Aktualnym pozostaje stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w uzasadnieniu do wyroku z dnia 3 grudnia 2013r., wydanego do sprawy I UK 172/13, zam. Lex nr 1467147, wydanego na gruncie podobnego stanu faktycznego, a stwierdzające, iż „(…) nie można uznać, że praca kierującego ciągnikiem jest zawsze pracą „w transporcie”, nawet jeżeli kierujący niczego nie transportuje, lecz wykonuje przy pomocy ciągnika prace polowe (…)”. Sąd Apelacyjny w Katowicach wyraził swoje stanowisko w zakresie umieszczenia przez ustawodawcę prac traktorzysty w dziale VIII w wyroku z dnia 25 listopada 2015r., wydanego do sprawy III AUa 2635/14, gdzie wskazał, iż umieszczenie stanowisk traktorzysty w dziale VIII w transporcie i łączności, mimo ujęcia ich odrębnie od pracy kierowców samochodów ciężarowych, autobusów i pojazdów specjalistycznych, łączy szkodliwość tejże pracy nie z faktem prowadzenia tychże pojazdów, lecz z faktem prowadzenia tych pojazdów przy uwzględnieniu specyfiki pracy w transporcie i łączności i obciążeń psychofizycznych związanych z uczestniczeniem takich pojazdów w ruchu publicznym.

Pogląd ten pozostaje aktualny; nadto Sąd Apelacyjny zgadza się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wyrażonym w wyroku z dnia 23 lutego 2017r., wydanego do sprawy I UK 43/16, że nie można uznać, że praca traktorzysty jest zawsze pracą „w transporcie” także, gdy kierujący niczego nie transportuje, lecz wykonuje przy pomocy ciągnika rolniczego prace polowe, bądź zajmuje się w czasie zimy odśnieżaniem. Z przytoczonych wyżej względów trzeba wskazać, iż ubezpieczony nie może uzyskać prawa do rekompensaty w trybie art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych w związku z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy nie dokonał prawidłowej analizy materiału dowodowego i błędnie przyjął, że ubezpieczony legitymuje się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych, świadczonej stale i w pełnym wymiarze. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd Apelacyjny, uznając apelację organu rentowego za zasadną, na mocy art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i orzekł, jak w sentencji. /-/SSA L.Jachimowska /-/SSA G.Pietrzyk-Cyrbus /-/SSA W.Nowakowski Sędzia Przewodniczący Sędzia JR