Legislator Case Law & Legislation
IV U 727/15 AI generated

Social security court dismisses appeal where prior final ruling excluded farmer from social insurance coverage.

Case Number IV U 727/15
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Social Security Court in Siedlce dismissed the appellant's appeal against the President of the Farmers' Social Insurance Fund. The appellant argued for inclusion in social insurance for a specific period, but the court noted that a final judgment from 2004 had already excluded him based on his non-agricultural business activity. The court ruled that the new 2014 law allowing retroactive inclusion only applies where the previous decision found no liability, which was not the case here. Consequently, the appeal was rejected as it contradicted the binding force of the prior final judgment.

Legislator headnote

AI generated

Art. 365 § 1 k.p.c.; Art. 477 § 14 k.p.c.: A final judgment is binding on all parties and authorities; if a prior final decision excluded a farmer from social insurance, a new law cannot retroactively include them if the appellant does not contest the factual basis of that prior decision.

Keywords

AI generated
binding force of final judgment social insurance for farmers retroactive inclusion non-agricultural activity administrative reconsideration

Cited Legislation

AI generated
Art. 365 § 1 k.p.c.
Art. 477 § 14 k.p.c.
Art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Art. 5b ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Art. 4 ustawy z 23 października 2014r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Cited Case Law

AI generated
Sąd Apelacyjny w Lublinie, wyrok z dnia 2 września 2004 r.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt IV U 727/15

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2016r. Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Katarzyna Antoniak Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Malewicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2016r. w S. odwołania K. K. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 15 kwietnia 2015 r. Nr (...) w sprawie K. K. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym rolników oddala odwołanie. Sygn. akt: IV U 727/15

UZASADNIENIE

Decyzją z 15 kwietnia 2015r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art.36 ust.1 pkt 1 oraz art.5b ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art.4 ustawy z 23 października 2014r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, po rozpoznaniu wniosku Krzysztofa Krakowskiego z 16 marca 2015r. o objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników w okresie od 1 kwietnia 2000r. do 30 września 2000r., stwierdził że K. K. nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w powyższym okresie.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że decyzją z 13 stycznia 2003r. K. K. został wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników w okresie 1 kwietnia 2000r. do 30 września 2000r. z uwagi na wznowienie prowadzenia od 4 stycznia 2000r. pozarolniczej działalności gospodarczej i niespełnienia warunków z art.5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ,tj. brak wymaganego 1 roku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników bezpośrednio przed wznowieniem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Wprowadzony mocą ustawy z 23 października 2014r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw przepis art.5b ust.1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi, że rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy, został objęty innym ubezpieczeniem z tytułu wykonywania umowy, o której mowa w art.6 ust.1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (praca na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia) lub powołania do rady nadzorczej, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie wykonywania umowy, o której mowa w art.6 ust.1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych lub pełnienia funkcji w radzie nadzorczej, pomimo objęcia go z tego tytułu innym ubezpieczeniem społecznym, jeżeli przychód osiągany z tego tytułu w rozliczeniu miesięcznym nie przekracza kwoty równej połowie minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie odbrębnych przepisów.

Jednocześnie przepis art.4 ust.1 i 2 w/w ustawy z 23 października 2014r. przewidział, że rolnicy i domownicy, którym przed dniem wejścia w życie powyższej ustawy wydano decyzję o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników w związku z podleganiem ubezpieczeniu społecznemu w ZUS z tytułu wykonywania umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia mogą złożyć w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniosek o objęcie ich tym ubezpieczeniem, w okresie którego dotyczy decyzja, o ile spełniali w okresie objętym wnioskiem warunki określone w art.5b ustawy, przy czym wniosek ten może być złożony w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie w/w ustawy nowelizacyjnej.

Odnosząc powyższe uregulowania do okoliczności sprawy organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 kwietnia 2000r. do 30 września 2000r., gdyż w tym okresie nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu w ZUS z tytułu wykonywania umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, ale prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą (decyzja z 15 kwietnia 2015r. k.406 akt organu rentowego).

Odwołanie od w/w decyzji złożył K. K. wnosząc o jej zmianę i ustalenie, że w okresie od 1 kwietnia 2000r. do 30 września 2000r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. W uzasadnieniu stanowiska wskazał, że został bezprawnie wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników za II i III kwartał 2000r., gdyż w okresie tym nie podlegał innemu ubezpieczeniu społecznemu, nie prowadził również działalności gospodarczej w sensie faktycznym, rzeczywistym, ciągłym i zorganizowanym. Z mocy ustawy, jako właściciel użytków rolnych o powierzchni 3,4 ha, podlegał wówczas ubezpieczeniu społecznemu rolników (odwołanie k.1 akt sprawy).

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.2-3 akt sprawy). Sąd ustalił, co następuje: W dniu 23 października 1998r. ubezpieczony K. K. i jego żona B. K. nabyli własność nieruchomości rolnej i w decyzji z 30 października 1998r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (...) stwierdził, że od 23 października 1998r. K. K. i B. K. podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego (akty notarialne nabycia nieruchomości rolnych k.3-6 akt organu rentowego i decyzja z 30 października 1998r. k.7 akt organu rentowego).

W okresie od 9 grudnia 1998r. do 8 czerwca 1999r. ubezpieczony posiadał status osoby bezrobotnej i był uprawniony do zasiłku dla bezrobotnych (informacja Powiatowego Urzędu Pracy w S. k.14 akt organu rentowego). Wobec powyższego decyzją z 11 lutego 1999r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (...) stwierdził, że od 1 stycznia 1999r. ubezpieczony nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego (decyzja z 11 lutego 1999r. k.11 akt organu rentowego).

Następnie, wobec utraty przez ubezpieczonego od 9 czerwca 1999r. statusu osoby bezrobotnej, decyzją z 26 lipca 1999r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (...) stwierdził, że od 9 czerwca 1999r. ubezpieczony podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego (decyzja z 26 lipca 1999r. k.17 akt organu rentowego). Następnie decyzją z 13 stycznia 2003r. działając na podstawie art.36 oraz art.3a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdził, że w okresie od 1 kwietnia 2000r. do 30 września 2000r. ubezpieczony nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego z powodu wznowienia działalności gospodarczej od 4 stycznia 2000r. i braku rocznego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przed wznowieniem tej działalności – ubezpieczeniu temu podlegał od 9 czerwca 1999r. (decyzja z 13 stycznia 2003r. k.75 akt organu rentowego).

Odwołanie ubezpieczonego od powyższej decyzji, w którym podnosił, że w okresie wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników nie osiągnął żadnego przychodu ze zgłoszonej pozarolniczej działalności gospodarczej, zostało oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 2 września 2004r. w sprawie III AUa 773/03. Uprzednio Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 29 maja 2003r. wydanym w sprawie IV U 274/03 zmienił powyższą decyzję z 13 stycznia 2003r. wobec ustalenia, że ubezpieczony wznowił prowadzenie działalności gospodarczej od lipca 2000r., a nie od 4 stycznia 2000r. i dlatego w chwili wznowienia tej działalności legitymował się rocznym okresem podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników - licząc od 9 czerwca 1999r. (wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z 29 maja 2003r. w sprawie IV U 274/03 wraz z uzasadnieniem k.105-107 akt organu rentowego).

U podstaw wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 2 września 2004r. w sprawie III AUa 773/03 zmieniającego w/w wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach i oddalającego odwołanie ubezpieczonego od decyzji z 13 stycznia 2003r. leżało stwierdzenie, że wbrew ustaleniom Sądu pierwszej instancji ubezpieczony wznowił prowadzenie działalności gospodarczej od 4 stycznia 2000r. (pismo Urzędu Skarbowego w S. z 15 listopada 2002r. k.65 akt organu rentowego). Sąd Apelacyjny wyraził ponadto pogląd, że niewykonywanie bezpośrednio usług wchodzących w zakres działalności gospodarczej (w przypadku ubezpieczonego była to działalność w zakresie usług elektrycznych) nie oznacza, że działalność gospodarcza nie była prowadzona.

Prowadzenie działalności gospodarczej występuje bowiem zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak i w czasie podejmowania innych czynności związanych z działalnością (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 2 września 2004r. w sprawie III AUa 773/03 wraz z uzasadnieniem k.125-127 akt organu rentowego). Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji ubezpieczonego od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 2 września 2004r. (postanowienie Sądu Najwyższego z 22 marca 2005r. wraz z uzasadnieniem k.147 akt organu rentowego).

W dniu 16 marca 2015r. wpłynął do organu rentowego wniosek ubezpieczonego o objęcie go ubezpieczeniem społecznym rolników w okresie od 1 kwietnia 2000r. do 30 września 2000r. ,tj. w okresie, w jakim w/w decyzja z 13 stycznia 2003r. stwierdzała, że nie podlega ubezpieczeniu społecznym rolników. Wniosek zgłoszony został w trybie art.4 ustawy z 23 października 2014r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014r., poz.1831 ze zm.) - wniosek z 16 marca 2015r. wraz z załącznikiem k.404-405 akt organu rentowego).

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, zaskarżoną decyzją z 15 kwietnia 2015r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art.36 ust.1 pkt 1 oraz art.5b ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art.4 ustawy z 23 października 2014r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, stwierdził że K. K. nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 kwietnia 2000r. do 30 września 2000r. z uwagi na niewykonywanie w tym okresie umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (decyzja z 15 kwietnia 2015r. k.406 akt organu rentowego).

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie K. K. podlegało oddaleniu. Od 1 stycznia 2015r. obowiązuje przepis art.5b ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, wprowadzony na mocy art.2 ustawy z 23 października 2014r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014r., poz.1831 ze zm.), który w ustępie 1 stanowi, że rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy, został objęty innym ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania umowy, o której mowa w art.6 ust.1 pkt 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (praca na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia), lub powołania do rady nadzorczej, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie wykonywania umowy, o której mowa w art.6 ust.1 pkt 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, lub pełnienia funkcji w radzie nadzorczej, pomimo objęcia go z tego tytułu innym ubezpieczeniem społecznym, jeżeli przychód osiągany z tego tytułu w rozliczeniu miesięcznym nie przekracza kwoty równej połowie minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów.

Uregulowanie to ma zastosowanie do stanów nowych ,tj. istniejących w dniu jego wejścia w życie (1 stycznia 2015r.) oraz tych, które zaistnieją w przyszłości. Jednocześnie ustawodawca postanowił uregulować sytuację tych rolników lub domowników, którzy w poprzednim stanie prawnym, w związku z objęciem ich innym ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania umowy agencyjnej, umowy zlecenie lub innej umowy o świadczenie usług zostali wyłączeni z ubezpieczenia społecznego rolników. I tak, w przepisie art.4 ust.1 w/w ustawy z 23 października 2014r. przewidziano, że rolnicy i domownicy, którym przed dniem wejścia w życie powyższej ustawy wydano decyzję o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników w związku z objęciem ich ubezpieczeniami na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, mogą złożyć w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniosek o objęcie ich tym ubezpieczeniem w okresie, którego dotyczy decyzja, o ile spełniali w okresie objętym wnioskiem warunki określone w art.5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przy czym zgodnie z ust.2 tego przepisu, wniosek taki mogą zgłosić w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie w/w ustawy zmieniającej ,tj. do 30 czerwca 2015r.

Z powyższego uregulowania, odwołującego się do art.5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że przewidziana w nim możliwość objęcia społecznym rolników dotyczy tylko tych sytuacji, w których w poprzednim stanie prawnym stwierdzono, że rolnik lub domownik nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w związku z podleganiem ubezpieczeniu społecznemu z tytułu wykonywania umów, o których mowa w art.6 ust.1 pkt 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznym, przy spełnieniu dodatkowych warunków, o których mowa w art.5b ust.1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Okoliczności niniejszej sprawy pokazują, że regulacja zawarta w art.4 ust.1 ustawy z 23 października 2014r. w przypadku ubezpieczonego nie ma zastosowania. Przepis art.6 ust.1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczy ubezpieczenia osób wykonujących umowę agencyjną lub umowę zlecenia albo inną umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. W sprawie niesporne jest (przyznane przez ubezpieczonego), że w okresie od 1 kwietnia 2000r. do 30 września 2000r. nie wykonywał on żadnej umowy agencyjnej, umowy zlecenia, ani innej umowy o świadczenie usług – czy to w ramach przedmiotu działalności gospodarczej, czy to poza przedmiotem tej działalności, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (wyjaśnienia ubezpieczonego k.7-7v – nagranie od minuty 1 do 10).

Z uzasadnienia odwołania (k.1 akt sprawy) i argumentów podnoszonych przez ubezpieczonego w toku rozprawy w dniu 19 lutego 2016r. (k.7-7v akt sprawy) wynika, że ubezpieczony nie kwestionuje ustalenia organu rentowego zawartego w zaskarżonej decyzji, iż w spornym okresie nie wykonywał w/w umów, ale w istocie nadal nie zgadza się z decyzją organu rentowego z 13 stycznia 2003r. stwierdzającą, że w okresie od 1 kwietnia 2000r. do 30 września 2000r. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Należy jednak podkreślić, że w/w decyzja była przedmiotem odwołania ubezpieczonego i prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 2 września 2004r. odwołanie to podlegało oddaleniu, a w uzasadnieniu tego wyroku Sąd Apelacyjny wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia (vide: ustalenia faktyczne). Prawomocny wyrok sądu jest zaś wiążący dla stron, sądu, który go wydał oraz innych sądów, a także innych organów państwa i organów administracji publicznej – art.365§1 kpc. Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności Sąd uznał, że odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego na podstawie art.477 14§1 kpc odwołanie to oddalił.