Court dismisses alimentary claim against children due to breach of good faith and lack of need.
Legislator summary
AI generatedThe plaintiff, a divorced mother, sued her two adult children for monthly alimony, citing her financial hardship and health issues. The defendants argued that the claim violated social norms because the plaintiff had previously received support under a life-tenancy agreement and had damaged relationships with them through litigation and misconduct. The court ruled that the plaintiff could meet her legitimate needs from her own assets and that the request was contrary to social principles due to the deteriorating family dynamics.
Legislator headnote
AI generatedArt. 144 § 1 k.r.s.; Art. 141 § 1 k.r.s.: A claim for alimony may be refused if it contradicts social principles, particularly when the claimant has previously received support from the obligor or has acted in bad faith towards the obligor.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
UZASADNIENIE Wyroku z dnia 21 stycznia 2019r,. sygn.. akr III RC 94/18 Pozwem z dnia 7 września 2018r. D. T. wniosła przeciwko swoim dzieciom S. T. i M. T. pozew o alimenty w wysokości po 750 zł miesięcznie od każdego z nich. W uzasadnieniu przedstawiła swoje dochody i sytuację zdrowotną, wydatki które ponosi i które planuje ( np. na remonty). Ponadto podała, że według jej informacji pozwani są bardzo dobrze sytuowani, oraz że nie utrzymują kontaktu z powódką i odmówili jej jakiejkolwiek pomocy pomimo tego, że powódka znajduje się w niedostatku.
W odpowiedzi na pozew pozwana M. T. wniosła o oddalenie powództwa.W uzasadnieniu podała swoja sytuacje rodzinną, wydatki i potrzeby.Przedstawiła również relacje między powódką a nią, oraz, że przyczyną tego jest zachowanie matki w przeszłości. Podała, że przeciwko matce toczyła się sprawa w sądzie , oraz ze matka już wnosiła o alimenty ale sąd nie przyznał matce alimentów. Pozwany S. T. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu opisał jak przebiegały relacje między nim a matką. Między innymi podał, że otrzymał od matki gospodarstwo rolne w zamian za umowę dożywocia.
Potem doszło do pogorszenia się stosunków między nimi w wyniku eskalacji roszczeń powódki. Powódka wniosła o rozwiązanie umowy dożywocia, którą przegrała, a następnie w wyniku postępowania o unieważnienie umowy – odzyskała nieruchomość.Pozwany podał, że jego zdaniem matka nie znajduje się w niedostatku. Przedstawił również swoją sytuację zarobkową i majątkową, w tym problemy w prowadzonej działalności gospodarczej , zobowiązania, kredyty, wydatki na dalsze kształcenie . Sąd ustalił: Powódka D. T. ma 64 lata.
Jest rozwiedziona od 2002 roku, ma dwoje dzieci : M. T. i S. T.. Mieszka sama . Powódka otrzymuje emeryturę w wysokości 878 zł miesięcznie. Leczy się na serce i nadciśnienie u lekarza rodzinnego, korzysta w rehabilitacji, leczyła się na depresję. W szpitalu na oddziale kardiologicznym przebywała 2 dni w 2015r. W okresie od 2015 do 2018 roku 4 razy korzystała z pomocy medycznej na Pogotowiu. Jest właścicielką zbudowanej nieruchomości o powierzchni ok 2 ha, na której stoi dom w którym powódka mieszka. Podatek płaci z 1.8299 ha ( 1, (...) przeliczeniowych).Nie hoduje zwierząt .
P. nie uprawia sama tylko ktoś inny. Z tytułu dopłat unijnych otrzymuje 1150 zł rocznie. Miała więcej pola ale sprzedała (ok 10 – 12 lat temu sprzedała ok. 1,1 ha a za pieniądze ze sprzedaży kupiła samochód, remontowała stodołę a część dała synowi S. T., natomiast w 2015 r sprzedała 0.14ha za kwotę 1400zł i kupiła za te pieniądze kredens i odnowiła ściany ). Na wyżywienie wydaje ok. 200 zł miesięcznie, na środki czystości wydaje bardzo mało ( mydło, szampon, papier toaletowy i płyn L.). Na leki wydaje 80-100 zł miesięcznie.
Na ubrania i buty wydaje ok. 100-200 zł rocznie ( co średniomiesięcznie daje ok. 20 zł). Na prąd , gaz kanalizację łącznie ok. 1250 zł rocznie ( co średnio miesięcznie daje ok. 105 zł) . Na opał wydaje ok. 3000 zł rocznie ( co średnio miesięcznie daje ok. 250 zł). Łącznie jest to kwota ok. 680 zł miesięcznie. Powódka chce wymienić piec na gazowy, chce też kupić łóżko lub wersalkę bo dotychczasowe są stare . Chce wyczyścić dywany i meble bo są stare lub wyrzucić. Chce też naprawić podłogę w domu bo jest zniszczona, podobnie schody.
Pozwana M. T. ma 43 lata. Mieszka z synem K. w wieku 13 lat. Syn chodzi do VI klasy szkoły podstawowej, ma zaburzenia ze spektrum autyzmu. Koszty utrzymania jej i syna miesięcznie to : na wyżywienie ok. 1100 zł , na środki czystości ok. 50 zł, na czynsz 640 zł, na gaz i prąd ok. 95 zł.Ponadto na dojazdy do pracy wydaje ok. 100 zł miesięcznie, na telefon 30zł. Dodatkowo wydatki związane z synem to miesięcznie : leczenie ok. 60 zł, (alergia, ortodonta ), korepetycje ok. 200 zł, stołówka ok. 70zł. Wydatki szkolne to ok. 700 zł rocznie.
Na ubrania i buty trzeba ok. 2.000 rocznie ( konieczne są buty ortopedyczne i wkładki).Również dla siebie pozwana na ubrania i buty wydaje ok. 2.000 zł rocznie. Na wypoczynek wakacyjny wydaje średnio po ok. 1.500 zł dla syna i siebie. Pozwana wyjeżdża na wycieczki bo z uwagi na pracę i mieszkanie w bloku potrzebuje takiego wypoczynku. Koszty wycieczek wahają się w zależności od miejsca ( od 1200 do 4000 zł).Ponadto okresowo pozwana M. T. wymaga leczenia lub rehabilitacji ( obecnie rocznie ok. 450 zł ). Łącznie na utrzymanie syna i siebie wydaje ok. 3000 zł.
Na syna otrzymuje 600 zł alimentów. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 3.600 zł miesięcznie , pracuje jako operator urządzeń pakujących.Jest właścicielką mieszkania w którym mieszka oraz drugiego mieszkania o pow. 28 m 2 , które darował jej ojciec i ojciec nadal w nim mieszka. Pozwany S. T. prowadzi działalność gospodarczą, jest właścicielem spółki (...) , zajmuje się elektryką i automatyką w budownictwie. Zatrudnia 4 osoby. Utrzymuje się z wynagrodzenia jako prezes spółki w wysokości 2.200 zł. Jest właścicielem domu o niewysokim standardzie ( bez kuchni, bez TV ) z działką o pow 11a.
Spłaca kredyt hipoteczny w banku (...), w ratach po 1050 zł oraz spłaca drugi kredyt w (...) Bank (...), w ratach po ok. 620 zł miesięcznie. Wydatki związane z domem ( prąd, gaz, ubezpieczenie, woda, śmiecie, podatek ) to ok. 490 miesięcznie . Na wyżywienie wydaje ok. 500 zł miesięcznie. Na ubrania i buty wydaje ok. 1200 zł rocznie . Pozwany S. T. podjął studia za które płaci 460 zł miesięcznie, musi też wydawać na dojazdy na zajęcia ( ok. 30 km, 4 razy w miesiącu). Na podręczniki rocznie wydaje ok.300 zł. Studia podjął z powodu trudności spółki, żeby zdobyć wiedzę do zarządzania spółką, lub mieć możliwość znalezienia pracy w razie upadłości spółki.
W utrzymaniu pomaga mu ojciec. Ojciec ma emeryturę. Spółka (...) sp.zoo była w bardzo dobrej sytuacji finansowej w 2013. Przychody wyniosły wtedy 816 026 zł, dochód – 263 913zł, a przychody po zmniejszeniu o wydatki - 212 755zł. W późniejszych latach sytuacja się pogorszyła i tak w 2014 roku przychody wyniosły 627 981 zł, dochód – 54 575zł, a przychody po zmniejszeniu o wydatki - 35 946zł. W 2015 roku przychody wyniosły 637 179 zł, dochód – 63 816zł, a przychody po zmniejszeniu o wydatki - 38 405zł. W 2016 roku sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu i przychody wyniosły 306 400 zł, dochód – minus 41 805 zł, a przychody po zmniejszeniu o wydatki - minus 34 539zł.W 2017 roku przychody wyniosły 152 822 zł, dochód – 19 649zł, a przychody po zmniejszeniu o wydatki - 19 649zł.
Spółka jest zadłużona w bankach ( kredyt obrotowy łącznie w wys.150.000 zł , od którego opłata roczna wynosi ok. 10 % wysokości kredytu - w Idea i S. oraz spłaca raty w (...) po 4190 ), oraz jest zadłużona u kontrahentów ( w wysokości ponad 100 000 zł). Spółka ma też wierzytelności ( zasądzone wyrokiem) ale nie może ich wyegzekwować bo dłużnik już nie istnieje. Powódka D. T. nie ma dobrych relacji z pozwanymi, ani z córką ani z synem. Jeszcze jak córka miała ok 20 lat, mieszkała u matki i się uczyła, to matka nie akceptowała związku córki z J.
M. . Z tego powodu pozwana zmuszona była zamieszkać z ojcem i bratem. Później utrzymywały kontakt, a jak powódka miała problemy zdrowotne ( operację, pobyt w szpitalu, powikłania) to pozwana M. T. interesowała się matką, odwiedzała ją , wspierała finansowo, gościła matkę w swoim mieszkaniu. Jednak z powodu postawy matki ( kłótnie, pretensje, roszczeniowa postawa, wszczynanie awantur, nachodzenie w mieszkaniu ) relacje uległy pogorszeniu. Doszło nawet do postępowania o wykroczenie i powódka D. T. została obwiniona o to że w okresie od miesiąca stycznia 2013 roku do dnia 24 października 2013 roku w R. z chęci dokuczenia, poprzez zachowanie polegające na: - wielokrotnym nachodzeniu z różną częstotliwością w miejscu zamieszkania przy ul. (...) i wszczynaniu awantur - złośliwie niepokoiła M.
T. i uznana za winną dokonania zarzucanego jej czynu stanowiącego wykroczenie z art. 107 kw i za ten czyn na podstawie art. 107 kw Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem nakazowym z dnia 10 marca 2014 roku, w sprawie o sygn. II W 376/14 wymierzył jej karę grzywny w wymiarze 200 zł.Dopiero po skazaniu powódka zaprzestała takich zachowań.Natomiast w niniejszym postępowaniu powódka zarzucała córce, że „ to jaką matką jest córka, jest przyczyną choroby wnuka” W czasie choroby matki i pobytu w szpitalu również syn, choć w mniejszym zakresie niż córka (z powodu odległości ) interesował się sytuacją matki.
W Sądzie Rejonowym w Rzeszowie już raz toczyła się sprawa z powództwa D. T. przeciwko M. T. o alimenty. Wyrokiem z dnia 28 maja 2013 roku( syg. III RC 168/13) powództwo zostało oddalone. Pozwany S. T. w wieku 19 lat , w1997 roku, otrzymał od matki nieruchomość z domem w zamian za świadczenia wynikające z prawa dożywocia ( art. 908 KC). Pozwany pomagał matce w pracach związanych z domem jak przyjeżdżał na weekend, pomagał również finansowo. Z czasem żądania finansowe matki się zwiększyły i jak pozwany nie chciał tych żądań spełnić doszło do konfliktu.
Dn. 3 sierpnia 2019 roku powódka złożyła do sądu pozew o rozwiązanie umowy dożywocia, pozew został oddalony. Ustalono, że pozwany w wystarczającym stopniu wykonuje obowiązki wynikające z umowy ( zapewniał mieszkanie, wspierał finansowo) . W trakcie postępowania o rozwiązanie umowy dożywocia, powódka kierowała wobec syna zarzuty , że ją pobił, groził jej, narażał na uszczerbek na zdrowiu poprzez zatrucie studni, które to zarzuty okazały się całkowicie bezpodstawne. Powódka nie dążyła do porozumienia z synem. Wniosła kolejną sprawę (11 września 2011 roku )o stwierdzenie nieważności umowy dożywocia.
To postępowanie skończyło się unieważnieniem umowy o dożywocie i przedmiot umowy o dożywocie wrócił do powódki. Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie : - dokumentacji lekarskiej k. 3-8,- odcinka emerytury powódki k. 175, -zaświadczenia o stanie majątkowym powódki k.16- zaświadczeń o stanie majątkowym pozwanych k. 18,38- dokumentacji medycznej pozwanej M. T. i jej syna K. T. k. 27,29,132-134- zaświadczenia dotyczącego wydatków M. T. związanych z mieszkaniem k.28,- wydatków dotyczących wynagrodzeń pozwanej M. T. k. 30-36- aktów notarialnych k. 51-54, 148-151,- wydruków (...) i (...) k. 55-64,166-162, - umów kredytowych i pożyczek pozwanego S. T. k. 65-70, 74-84, 96-100, 103-117, - umów kredytowych i pożyczek firmy pozwanego S. T. k. 96-100, 103-117, - dokumentów bankowych pozwanego S. T. dot. stanu konta i kredytów k. 71-73, 85, 101-102,-zaświadczeń o zatrudnieniu pozwanego S. T. k. 86-88- faktur za prąd i gaz dla pozwanego S. T. k. 86-90- dokumentów związanych ze studiami pozwanego S. T. k. 91-95- umowy leasingowej k.118-121- dokumentów dotyczących zobowiązań pozwanego S. T. wobec kontrahentów związanych z działalnością gospodarczą k. 122-130,- zaświadczenia Urzędu Skarbowego w P. i sprawozdań finansowych koperta – 166- faktur związanych z działalnością pozwanego k. 170-171- akt tut.
Sądu I C 59/09 oraz IC 106/ 11- akt Sądu Rejonowego w Rzeszowie, syg. III RC 168/13 i (...) 376/14 - zeznań stron k. 179 - 190 Dowody te Sąd uznał za wiarygodne jako wzajemnie uzupełniające się, logiczne. Przy czym zeznania stron co do istotnych faktów są zgodne, różnią się w przede wszystkim oceną aktualnej sytuacji stron, szczególnie czy powódka jest w niedostatku , a także ustalenia przyczyn obecnych relacji między powódką a pozwanymi. Sąd uznał za wiarygodne dowody z dokumentów jako pochodzące od uprawnionych organów w zakresie ich kompetencji, sporządzone w przepisanej formie.
Sąd zważył : Zgodnie z art. 133 § 2 kro i art. 128 kro obowiązek dostarczenia środków utrzymania obciąża krewnych w linii prostej i rodzeństwo, a uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest ten kto znajduje się w niedostatku. Zakres świadczeń alimentacyjnych zgodnie z art. 135 § 1 kro zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, oraz możliwości majątkowych i zarobkowych osób zobowiązanych do alimentacji. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie zawiera definicji niedostatku.Natomiast Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 grudnia 1987r. ( III CZP 91/86 OSANCP 1988/88 poz.
42) wskazał, że za znajdujące się w niedostatku należy uznać osoby, które nie mogą własnymi siłami zaspokoić usprawiedliwionych potrzeb, nie posiadają własnych środków, w postaci wynagrodzenia za pracę , emerytury czy renty, ani też dochodów z własnego majątku. Tak więc niedostatek można tłumaczyć jako brak środków na pokrycie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, a więc brak możliwości zapewnienia sobie zwykłych warunków bytowych, pomimo wykorzystania wszystkich dostępnych możliwości w celu uzyskania dochodu.
Jak wynika ze zgromadzonego materiału na swoje bieżące utrzymanie powódka wydaje ok. 680 zł miesięcznie. Natomiast emerytura którą otrzymuje wynosi 878 zł, a także z dopłat unijnych otrzymuje średnio 95 zł miesięcznie (przy czym nie ponosi kosztów związanych z uprawa roli, bo pole uprawia ktoś inny). Tak więc łącznie powódka miesięcznie ma do dyspozycji ok. 970 zł. A więc po wydatkach na swoje utrzymanie w wysokości 680 zł miesięcznie powódce pozostaje jeszcze ok. 290 zł. Kwotę tę zdaniem, Sądu może przeznaczyć na inne potrzeby niż wskazane w niniejszym postępowaniu, np. wyżywienie odpowiednie do jej stanu zdrowia.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, powódka D. T. z własnych środków może zaspokoić swoje usprawiedliwione potrzeby, a więc nie znajduje się w niedostatku. Z przeprowadzonego postępowania wynika, że powódka wniosła o alimenty bo chciałaby przeprowadzić remont domu w którym mieszka (wymiana pieca na gazowy, remont podłóg, schodów, wymiana mebli). Zdaniem Sądu powódka faktycznie chciałaby pieniądze z tytułu alimentów przeznaczyć na poprawę standardu domu w którym mieszka i który jest jej własnością, a nie na swoje usprawiedliwione potrzeby.
Na taki cel powódka może przeznaczyć część majątku którego jest właścicielką ( np. może sprzedać cześć pola, jak to już w przeszłości robiła). Może też – zgodnie z propozycją pozwanego sprzedać całość i kupić nieduże mieszkanie, tak aby koszty utrzymania mieszkania nie były duże , a pieniądze które zostaną przeznaczyć na ewentualne zwiększające się ewentualnie z czasem koszty utrzymania. Pozwani M. T. i S. T. wnosząc o oddalenie powództwa D. T. wskazali, że żądanie to jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art 144 1 kro zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W niniejszej sprawie między powódką a poznanymi są złe relacje. Zdaniem Sądu przyczyna tego leży głównie po stronie powódki. Powódka miała już zapewnioną pomoc pozwanego S. T. w ramach umowy o dożywocie. Swoje obowiązki z tej umowy syn S. T. spełniał- co zostało stwierdzone w postępowaniu toczącym się w tut. Sądzie, syg akt I C 59/09.
Powódka sama się tej pomocy syna pozbawiła, żądając stwierdzenia nieważności umowy o dożywocie. Ponadto powódka kierowała pod adresem syna S. T. wiele zarzutów o nieprawidłowe zachowanie względem niej i niewykonywanie obowiązków z tytułu umowy o dożywocie , a które okazały się nieprawdziwe. Podobnie wobec córki M. T., powódka wykazywała niewłaściwe zachowania, nie wspierała córki, została skazana za wykroczenie (złośliwe niepokojenie) na szkodę córki, nie okazywała wdzięczności za pomoc – a nawet zgłaszała pretensje i domagała się coraz więcej.
Nawet obecnie zarzuca córce , że jest złą matką, (np. że przez działania córki wnuk ma autyzm). Takie zachowania powódki nie mogą zasługiwać na aprobatę i zdaniem Sądu w tej sytuacji żądanie przez powódkę D. T. alimentów od S. T. i M. T., jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i pozwani mogą się uchylić od wykonywania obowiązku alimentacyjnego, niezależnie od tego ,że zdaniem Sądu powódka nie znajduje się w niedostatku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 kpc, uznając, że powódka nie jest w stanie zwrócić pozwanemu S. T. kosztów zastępstwa adwokackiego, natomiast wynagrodzenie dla adwokata powódki działającego z urzędu przyznano na podstawie § 10 ust 1 pkt 9 i § 4 ust 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3. 10.2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.