Court dismisses appeal allowing ZUS to deny pension restitutions based on statute of limitations despite constitutional property rights.
Poland (PL)
Legislator summary
AI generatedThe court dismissed the appeal against the Social Insurance Institution's (ZUS) refusal to restore a pension based on the statute of limitations. The applicant argued that the literal application of the limitation period violated constitutional property rights and the principle of trust in the rule of law. The court held that while the Constitution is paramount, the specific administrative statute of limitations provision must be applied to ensure legal certainty, overriding the claim for restitution.
Legislator headnote
AI generatedArt. 146 § 1 KPA; Art. 178 Konstytucji: The court ruled that the statutory limitation period for administrative claims, including pension disputes, must be applied to ensure legal certainty, even if it restricts property rights, as the Constitution does not automatically invalidate specific statutory provisions in this context.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
A. Sądy mają obowiązek (wyrażony w art. 178 Konstytucji w związku z art. 8 Konstytucji) stosowania Konstytucji (obok ustaw regulujących bezpośrednio materię sporu). Tym samym w ramach rozstrzygnięcia każdej sprawy „liczy się” nie tylko „przepis” stanowiący bezpośrednią podstawę rozstrzygnięcia konkretnego sporu, ale i Konstytucja jako zwornik konstrukcyjny i aksjologiczny systemu prawa. B. Za artykułem 146 §1 KPA kryje się wartość konstytucyjna jaką jest pewności prawa. Jednak pewność prawa niekonstytucyjnego w tej przestrzeni prawa chroni jedynie ZUS od odpowiedzialności finansowej za delikt konstytucyjny państwa.
Pewność prawa jako wartość narusza zasadę zaufania do państwa prawa, gdyż deroguje Konstytucję in concreto w stosunku do ubezpieczonych, odmawiając wznowienia postępowania ogranicza prawo własności (emeryturę). Z kolei pominięcie przedawnienia nie uderza w interesy osób trzecich a w istocie stanowi przywrócenia stanu prawnego zgodnego z Konstytucją. C. Artykuł 2 Konstytucji wyklucza wykładnie ustaw jak i stosowanie ustaw tworzące swoiste pułapki dla obywateli. Skutki literalnej wykładni art.146 §1 KPA w niniejszym stanie faktycznym są tego dowodem.
Powstaje wtórna niekonstytucyjność praktyk ZUS odmawiających restytucji wysokości emerytury dla ubezpieczonej z rocznika 1953 do stanu zgodnego z Konstytucją. D. Zasada demokratycznego państwa prawa, ochrona własności, prawo do zabezpieczenia społecznego czy sprawiedliwość rozstrzygnięcia nie może zostać unicestwiona dla ratowania ZUS pod pozorem pewności obrotu prawnego. Jednolity termin przedawnienia dla wszelkich spraw administracyjnych obejmujący także sprawy emerytalne ogranicza prawa ubezpieczonych do uzyskania świadczenia zgodnego z Konstytucją.
Przepis ten deroguje w/w zasady konstytucyjne i ogranicza prawo własności ubezpieczonych. E. W kategoriach ważenia wartości konstytucyjnych, jeśli na jednej szali położy się zasadę rządów prawa i sprawiedliwość, a na drugiej pewność obrotu rozumianą jako związanie obywatela jakimkolwiek prawem to wraca zasada L. L. Fullera, która stanowi, iż: Jeśli mówimy o konieczności związania prawem niekonstytucyjnym w imię jego pewności to w istocie patrzymy z perspektywy obywatela który dochował mu wierności a nie tego który żąda wierności konstytucji.
W tym znaczeniu odwoływanie się do pewności prawa jako wartości nie ma większego sensu. Pewność prawa niekonstytucyjnego musi ulec przed konstytucją (Lon Luvois Fuller, Moralność prawa)