Legislator Case Law & Legislation
II S 518/19 AI generated

Civil court decision declaring proceedings protracted due to unjustified delays in expert witness summoning.

Case Number II S 518/19
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The court declared the civil proceedings protracted and dismissed the complaint regarding the remaining procedural delays. The plaintiff argued that the case, involving estate division, had dragged on for nearly six years without resolution despite the court's duty to act without unjustified delay. The appellate court found that while the complexity of the case and witness testimony justified some time, specific delays in summoning expert witnesses were objectively unjustified and violated the principle of procedural speed.

Legislator headnote

AI generated

Ustawa o skardze na przewlekłość postępowania sądowego; Art. 2 ust. 1; Art. 12 ust. 2: Proceedings are considered protracted when they last significantly longer than necessary given the circumstances, and the court must actively prevent delays by ensuring timely procedural actions.

Keywords

AI generated
protracted proceedings civil procedure unjustified delay estate division expert witness summons procedural speed court duty

Cited Legislation

AI generated
art. 2 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania sądowego
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.
art. 12 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania sądowego
art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania sądowego
O zwrocie uiszczonej przez skarżących opłaty od skargi orzeczono stosownie do treści art. 17 ust.
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt II S 518/19 POSTANOWIENIE Dnia 9 grudnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Joanna Czernecka Sędziowie: Renata Stępińska Beata Kurdziel po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2019 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Krakowa- Nowej Huty w Krakowie na naruszenie prawa strony do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy w postępowaniu sądowym prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie pod sygn. I Ns 2462/13/N postanawia:

1. stwierdzić przewlekłość postępowania w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie pod sygn. I Ns 2462/13/N;

2. oddalić skargę w pozostałej części;

3. zwrócić skarżącemu kwotę 200 zł (dwieście złotych) uiszczoną tytułem opłaty od skargi. SSO Beata Kurdziel SSO Joanna Czernecka SSO Renata Stępińska

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 25 października 2019 r. W. K. wniósł skargę na naruszenie jego prawa do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy w postępowaniu sądowym prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie pod sygn. I Ns 2462/13/N w przedmiocie działu spadku i podział majątku wspólnego po zmarłych Z. K. i S. K., żądając stwierdzenia przewlekłości postępowania oraz wydania Sądowi Rejonowemu zaleceń co do podjęcia odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie. Na poparcie swojego stanowiska skarżący podniósł, że wraz z bratem J.

K. jest spadkobiercą po zmarłych rodzicach, a w skład spadku wchodzi nieruchomość i zabudowania przy ul. (...) w K.. Wolą spadkodawców było zaś sprawiedliwe zabezpieczenie obu synów (spadkobierców). W ocenie skarżącego, niniejsza sprawa nie charakteryzuje się zawiłością pod względem prawnym, a mimo to nie zmierza ku końcowi. Na ostatniej rozprawie w dniu 11 października 2019 r. Sąd Rejonowy dostrzegł potrzebę powołania biegłego na okoliczność możności podziału fizycznego nieruchomości. Wcześniej zaś przeprowadzono dowód z opinii biegłego- rzeczoznawcy majątkowego z dnia 17 października 2018 r. na okoliczność ustalenia wartości rynkowej nieruchomości.

Spadkobiercy wnieśli zarzuty do tej opinii w wyznaczonym, dwutygodniowym terminie. Tymczasem po upływie roku Sąd Rejonowy uwzględnił wniosek o wezwanie biegłej sądowej na rozprawę. Skarżący wskazał, że nie przyczyniał się do wydłużania postępowania i wyrażał gotowość do daleko idących ustępstw. W odpowiedzi na skargę Skarb Państwa - Prezes Sądu Rejonowego dla Krakowa- Nowej Huty w Krakowie, zgłaszając swój udział w sprawie, wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podejmowane w jego toku kolejne czynności, podkreślając, że poszczególne działania były dokonywane terminowo i adekwatnie do stanu sprawy, a ogólny czas trwania postępowania wynika z konieczności przesłuchania znacznej ilości świadków oraz sporządzenia opinii kolejnych biegłych, która wynikała również ze zmieniających się stanowisk stron.

Ponadto, odroczenie rozprawy w dniu 26 lipca 2019 r. do 11 października 2019 r. nastąpiło na zgodny wniosek stron, które chciały prowadzić rozmowy ugodowe. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 20 grudnia 2013 r. do Sądu Rejonowego wpłynął wniosek J. K. o dział spadku i podział majątku wspólnego po zmarłych Z. K. i S. K.. Zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2014 r. wyznaczono termin rozprawy na 20 maja 2014 r., o czym zawiadomiono pełnomocnika wnioskodawcy oraz uczestnika W. K.. Na tym terminie rozprawy wydano postanowienie o skierowaniu sprawy do mediacji.

Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r. skierowano wnioskodawcę i uczestnika do mediacji, wyznaczono mediatora oraz czas mediacji na miesiąc. W dniu 6 sierpnia 2014 r. do Sądu Rejonowego wpłynął wniosek pełnomocnika wnioskodawcy o przedłużenie terminu mediacji. W dniu 9 września 2014 r. do Sądu Rejonowego wpłynął protokół z postępowania mediacyjnego. W dniu 24 października 2014 r. zarządzono zmianę sędziego referenta. Z kolei zarządzeniem z dnia 20 stycznia 2015 r. wyznaczono termin rozprawy na 25 lutego 2015 r. Na tym posiedzeniu przesłuchano świadka i wyznaczono termin oględzin na dzień 29 kwietnia 2015 r.

W dniu 29 kwietnia 2015 r. odbyły się oględziny nieruchomości. Następnie zarządzeniem z dnia 13 sierpnia 2015 r. wyznaczono termin rozprawy na 9 grudnia 2015 r. Na tym posiedzeniu przesłuchano świadków i celem kontynuowania postępowania dowodowego odroczono rozprawę na 6 kwietnia 2016 r., a następnie na 20 maja 2016 r. i 20 lipca 2016 r., kiedy to przesłuchano kolejnych świadków oraz wnioskodawcę i uczestnika. Z kolei w dniu 19 października 2016 r. podjęto próbę przesłuchania świadka w miejscu jego zamieszkania oraz przesłuchano uczestnika.

Postępowanie dowodowe było kontynuowane na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. W dniu 20 kwietnia 2017 r. wpłynęło pismo uczestnika, w którym ponowiono wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność wyceny składników majątku spadkowego i darowizn poczynionych na rzecz spadkobierców oraz biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność ustalenia możliwości podziału nieruchomości i wyodrębnienia dwóch samodzielnych lokali mieszkalnych. W dniu 3 lipca 2017 r. wpłynęło pismo wnioskodawcy obejmujące wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy i wydanie postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego.

Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2017 r. Sąd Rejonowy dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości i ruchomości. W dniach 11 i 12 września 2017 r. skierowano do wnioskodawcy i uczestnika wezwanie do wskazania wartości składników majątkowych wchodzących w skład spadku albo będących przedmiotem darowizn, które są niesporne w terminie 2 tygodni pod rygorem skierowania do biegłego odezwy obejmującej wszystkie wymienione w postanowieniu elementy oraz do uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego pod rygorem rozliczenia w orzeczeniu kończącym postępowanie.

Pismo wnioskodawcy wpłynęło do Sądu w dniu 29 września 2017 r., zaś pismo uczestnika w dniu 6 października 2017 r. W dniu 1 marca 2018 r. zarządzono skierowanie odezwy do biegłej A. K.. W dniu 26 kwietnia 2018 r. skierowano do biegłej zlecenie sporządzenia opinii w terminie 3 miesięcy. Sporządzenie opinii zostało poprzedzone wizjami w dniach 11-12 czerwca 2018 r. Zarządzeniem z dnia 25 lipca 2018 r. uwzględniono wniosek biegłej o przedłużenie terminu sporządzenia opinii do końca września 2018 r. W dniu 19 października 2018 r. wpłynęła opinia biegłego.

W dniu 19 listopada 2018 r. skierowano do wnioskodawcy i uczestnika wezwanie do wskazania, czy domagają się wyznaczenia kolejnego terminu rozprawy czy dopuszczenia opinii budowlanej na okoliczność możliwości podziału fizycznego nieruchomości. W dniu 30 listopada 2018 r. pełnomocnik uczestnika wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii architektoniczno-budowlanej celem ustalenia, czy istnieje możliwość dokonania fizycznego podziału nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2019 r. wyznaczono termin rozprawy na 6 marca 2019 r. i zobowiązano biegłą do udzielenia pisemnej odpowiedzi na złożone zarzuty do opinii, która wpłynęła do Sądu Rejonowego w dniu 8 lutego 2019 r. i w dniu 28 lutego 2019 r.

Na rozprawie w dniu 6 marca 2019 r. wnioskodawca i uczestnik podtrzymali swe dotychczasowe stanowiska w sprawie: uczestnik wniósł o dokonanie podziału fizycznego budynku mieszkalnego, a wnioskodawca sprzeciwił się temu, a ponadto przesłuchano kolejnych świadków i dopuszczono dowód z opinii biegłego geodety na okoliczność ustalenia możliwości podziału działki nr (...), odraczając rozprawę na dzień 29 maja 2019 r., na którym doszło do uzupełniającego przesłuchania stron i złożenia przez wnioskodawcę wniosku o zabezpieczenie.

Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2019 r. udzielił zabezpieczenia roszczenia, uwzględniając wniosek wnioskodawcy. W dniu 10 czerwca 2019 r. zwrócono się do biegłego z zakresu budownictwa o sporządzenie opinii w przedmiocie możliwości dokonania podziału nieruchomości. Opinia biegłego wpłynęła w dniu 17 lipca 2019 r. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2019 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek uczestnika o udzielenie zabezpieczenia. Na rozprawie w dniu 26 lipca 2019 r. wnioskodawca i uczestnik wnieśli o odroczenie rozprawy do końca września 2019 r.

W dniu 1 sierpnia 2019 r. wpłynęło zażalenie uczestnika na postanowienie z dnia 4 czerwca 2019 r. Po usunięciu przez skarżącego braków formalnych zażalenia akta sprawy zostały w dniu 4 października 2019 r. przesłane do Sądu Okręgowego. Na rozprawie w dniu 11 października 2019 r. wnioskodawca i uczestnik podtrzymali swe dotychczasowe stanowiska w sprawie i zarządzono wezwanie biegłej - rzeczoznawcy majątkowego na rozprawę wyznaczoną na dzień 19 grudnia 2019 r. celem złożenia ustnej opinii uzupełniającej. Po rozpoznaniu zażalenia akta zostały zwrócone Sądowi Rejonowemu w dniu 24 października 2019 r.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie w części. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (j.t. Dz.U.2018.75.-„ustawa o skardze”), strona (odpowiednio - uczestnik postępowania nieprocesowego) może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Stwierdzenie, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, wymaga oceny terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy przy uwzględnieniu jej charakteru, stopnia faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenia dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowania się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Godzi się jednocześnie zaznaczyć, że przewlekłość postępowania zachodzi zarówno wtedy, gdy Sąd nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy wprawdzie je podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy.

Wprowadzenie do polskiego porządku prawnego instrumentu w postaci skargi na przewlekłość postępowania było skutkiem przyjętych przez państwo polskie zobowiązań międzynarodowych i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Rozpoznając niniejszą skargę i dokonując oceny naruszenia prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, zobowiązany jest brać pod rozwagę standardy wypracowane w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (art. 1 ust. 3 ustawy o skardze). Opierając się na przywołanych powyżej kryteriach oceny terminowości i prawidłowości prowadzenia postępowania, Sąd Okręgowy uznał, iż objęte skargą postępowanie toczyło się z właściwą dynamiką na jego początkowym etapie.

Godzi się jednak zauważyć, że protokół postępowania mediacyjnego wpłynął do Sądu Rejonowego w dniu 9 września 2014 r., lecz kolejna czynność zmierzająca do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, tj. wyznaczenie rozprawy, nastąpiła przeszło 4 miesiące później, co niewątpliwie wykraczało poza przyjęte ramy i nie znajdowało uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach rozpatrywanej sprawy. Podobna sytuacja miała miejsce w okresie późniejszym: w dniu 29 kwietnia 2015 r. odbyły się oględziny nieruchomości, a kolejna czynność w postaci zarządzenia o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 9 grudnia 2015 r. podjęta została w dniu 13 sierpnia 2015 r. tj. po upływie 3,5 miesięcy.

Na przestrzeni kolejnych 2 lat Sąd Rejonowy prawidłowo i w akceptowalnych odstępach czasowych podejmował kolejne czynności i reagował na wnoszone przez uczestników środki prawne, prowadząc rozbudowane postępowanie dowodowe z osobowych źródeł dowodowych. Na dalszych stadiach postępowania dochodziło jednak do nadmiernego wydłużania okresów dzielących kolejne czynności zmierzające do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a także do wadliwej organizacji toku postępowania. Należy zauważyć, iż pomiędzy wnioskodawcą a uczestnikiem zachodziła rozbieżność stanowisk co do wartości składników majątku spadkowego oraz oczekiwanego sposobu działu spadku i pomimo podejmowanych prób ugodowych nie udało się osiągnąć w tym zakresie porozumienia.

W dniu 20 kwietnia 2017 r. wpłynęło pismo uczestnika, w którym ponowiono wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność wyceny składników majątku spadkowego i darowizn poczynionych na rzecz spadkobierców. Wniosek ten został rozpoznany i uwzględniony dopiero niemal 4 miesiące później postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2017 r. W dniach 11 i 12 września 2017 r. skierowano do wnioskodawcy i uczestnika wezwanie do wskazania wartości składników majątkowych wchodzących w skład spadku albo będących przedmiotem darowizn, które są niesporne w terminie 2 tygodni pod rygorem skierowania do biegłego odezwy obejmującej wszystkie wymienione w postanowieniu elementy oraz do uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego pod rygorem rozliczenia w orzeczeniu kończącym postępowanie.

Pismo wnioskodawcy wpłynęło do Sądu w dniu 29 września 2017 r., zaś pismo uczestnika w dniu 6 października 2017 r., jednak dopiero w dniu 1 marca 2018 r. tj. po upływie 6 miesięcy od wydania postanowienia, zarządzono skierowanie odezwy do biegłej. Podobna sytuacja miała miejsca także w okresie późniejszym: na rozprawie w dniu 6 marca 2019 r. dopuszczono dowód z opinii biegłego geodety na okoliczność ustalenia możliwości podziału działki nr (...), lecz zarządzenie o skierowaniu odezwy do biegłego zostało wydane niemal 3 miesiące później, z akt zaś nie wynika, aby istniały jakiekolwiek obiektywne okoliczności stojące temu na przeszkodzie.

Godzi się zarazem podkreślić, że skuteczność i efektywność ochrony sądowej udzielanej w postępowaniu cywilnym wymaga nie tylko tego, by konkretyzacja uprawnień i obowiązkach podmiotów prawa w rozstrzygnięciu sądowym była merytorycznie prawidłowa, lecz także tego, by orzeczenie to było wydane możliwie jak najszybciej. Im dłużej bowiem postępowanie, tym niższa jest dla stron (uczestników) realna wartość osiągniętego w nim rezultatu. Sąd zobligowany jest dążyć do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i aktywnie przeciwdziałać przewlekłości postępowania.

Urzeczywistnieniu zasady szybkości postępowania służy szereg procesowych środków dyscyplinujących, w tym instrumentów proceduralnych nakazujących sprawne zebranie (koncentrację) materiału procesowego. W rozpatrywanej sprawie powinność ta nie została w sposób prawidłowy zrealizowana. To z kolei przyczyniło się do stanu, w którym pomimo blisko 6 lat trwania niniejsze postępowanie nie zostało zakończone. Sąd Okręgowy dostrzega przy tym, iż na ogólną długość trwania postępowania wpływ miała również aktywność i stanowiska uczestników oraz złożoność rozpatrywanej sprawy pod względem faktycznym, rodząca konieczność prowadzenia rozbudowanego postępowania dowodowego.

Okoliczności te nie mogły jednak stanowić dostatecznego usprawiedliwienia dla stwierdzonych powyżej uchybień w zakresie terminowości i organizacji toku postępowania. W świetle powyższych uwag objęte skargą postępowanie trwało niewątpliwie dłużej, aniżeli powinno w okolicznościach rozpatrywanej w nim sprawy i jako takie dotknięte było przewlekłością w rozumieniu art. 2 ustawy o skardze, której zaistnienie Sąd Okręgowy stwierdził, orzekając jak w punkcie 1. sentencji niniejszego postanowienia na podstawie 12 ust. 2 ustawy o skardze.

Żądanie skargi obejmowało również zalecenie Sądowi rozpoznającemu sprawę podjęcia „odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie”. Godzi się przy tym zauważyć, iż kolejny termin rozprawy został już wyznaczony na 19 grudnia 2019 r., a przebieg tego posiedzenia może uniemożliwić zamknięcie rozprawy i zakończenie postępowania. Sąd Okręgowy dostrzega zatem, iż z przyczyn obiektywnych wydanie rozstrzygnięcia w ściśle określonym terminie może okazać się niewykonalne. W konsekwencji, w aktualnym stanie rzeczy wydanie Sądowi prowadzącemu objęte skargą postępowanie zaleceń co do dokonania odpowiednich czynności w określonym terminie jawi się jako zbędne i tym zakresie skarga podlegała oddaleniu.

O zwrocie uiszczonej przez skarżących opłaty od skargi orzeczono stosownie do treści art. 17 ust. 3 ustawy o skardze. SSO Beata Kurdziel SSO Joanna Czernecka SSO Renata Stępińska