Civil claim dismissed as time-barred under Civil Code; plaintiff failed to file within one year of discovering grounds for disqualification.
Legislator summary
AI generatedThe court dismissed the plaintiff's claim to declare the defendant unworthy of inheritance due to the statute of limitations. Although the plaintiff argued the defendant's misconduct and the deceased's alcoholism justified the action, the claim was filed over 17 years after the death. The court ruled that the one-year limitation period for discovering grounds for disqualification had expired, rendering the claim inadmissible regardless of the merits.
Legislator headnote
AI generatedArt. 929 k.c.; Art. 6 k.c.: A claim to declare an heir unworthy of inheritance is subject to a one-year limitation period from the date of discovering the grounds, and failure to file within this period results in the extinction of the right.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt I C 217/18
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 października 2018 roku Sąd Okręgowy w Częstochowie Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Lidia Dudek Protokolant: Ewelina Lamik po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 roku w Częstochowie na rozprawie sprawy z powództwa M. K. przeciwko C. K. o uznanie za niegodną dziedziczenia 1. oddala powództwo w całości;
2. zasądza od powódki M. K. na rzecz pozwanej C. K. kwotę 5.417 zł ( pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 217/18
UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 4 stycznia 2018 r. powódka M. K. wniosła o uznanie pozwanej C. K. za niegodną dziedziczenia po mężu, a zarazem bracie wnioskodawczym S. K. zmarłym w dniu 27 grudnia 1999 r. w C.. W uzasadnieniu wskazała, że pozwana C. K. pozostawała w związku małżeńskim ze S. K., który był bratem powódki M. K.. Do zawarcia małżeństwa między nimi doszło na skutek inicjatywy C. K., która – jak się okazało wkrótce po ślubie – zamierzała przejąć majątek męża w postaci domu i gospodarstwa rolnego w K.. Rodziło to konflikty, które powodowały że pozwana wielokrotnie na okres kilkumiesięczne wyprowadzała się z domu męża i przebywała u swoich synów.
Niezależnie od kwestii majątkowych małżonków dzieliło również zachowanie pozwanej, która regularnie znieważała i obrażała męża także jawnie nim pogardzała. S. K. zamierzał wnieść do Sądu pozew rozwodowy. W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości zarówno jako bezzasadnego oraz jako złożonego po terminie (art. 929 k.c) oraz zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępów kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwana wskazała, że niniejsze powództwo, które wniesiono w styczniu 2018 r. zostało złożone po terminie przewidzianym w art. 929 k.c. i podlega oddaleniu, a nadto jest całkowicie bezzasadne.
Pozwana za kwestionowała twierdzenia i zarzuty strony powodowej zawarte uzasadnieniu pozwu. Podniosła, że spadkodawca był osobą nadużywającą alkoholu. Z uwagi na pogłębiające się uzależnienie miały miejsce sytuacje, w których będący pod w wpływem alkoholu nie powracał do domu, przebywając poza nim nawet kilka dni. W tym czasie wraz ze spadkodawcą i pozwaną mieszkał w gospodarstwie I. K. – wujek zmarłego – który pomagał spadkodawcy w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Tym niemniej chcąc wykorzystać nieobecność spadkodawcy I.
K. wielokrotnie składał pozwanej niemoralne propozycje, jednoznacznie dążąc do zbliżenia. Powyższe sytuacje (nieobecność i alkoholizm spadkodawcy, molestowanie) miały bezpośredni wpływ na decyzję pozwanej o czasowym opuszczeniu wspólnego miejsca zamieszkania w 1999 r. Wypadek spadkodawcy spowodowała, że pozwana –obawiając się I. K. –nigdy nie powróciła do swojego gospodarstwa. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: S. K. zmarł 27 grudnia 1999 roku w C.. Był jeden raz żonaty z C. K.. Jako spadkobierców pozostawił żonę C.
K. i siostrę M. K.. Z tego małżeństwa nie miał dzieci, nie miał też dzieci pozamałżeńskich, ani przysposobionych. Nie sporządził testamentu. Nie były zawierane żadne umowy dotyczące zrzeczenia dziedziczenia. Nikt ze spadkobierców nie składał oświadczenia o oświadczenia o odrzuceniu spadku. Nikt też nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. Postanowieniem Sądu z dnia 30 listopada 2015 roku w sprawie sygn. akt I Ns (...) stwierdzono, że spadek po S. K. s. S. i J. zmarłym w dniu 27 grudnia 1999 roku w C., ostatnie stale zamieszkałym w K. na podstawie ustaw nabyli:
żona C. K. córka S. i F. w ½ części i siostra M. K. córka S. i J. w ½ części z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne dziedziczą z mocy ustawy: żona C. K. córka S. i F. w ½ części i siostra M. K. córka S. i J. w ½ części. Dowód: kserokopia postanowienia (k. 6 akt), postanowienie wraz z uzasadnieniem (k. 62, k. 65-66 akt I Ns (...) Sądu Rejonowego w M.), postanowienie (k. 84 akt I Ns (...) Sądu Rejonowego w M.), zeznania świadka A. C. (protokół rozprawy z dnia 25.07.2018r. nagranie czas: 00:04:39-00:20:23 adnotacje), zeznania świadka Z.
S. (protokół rozprawy z dnia 17.10.2018r. nagranie czas: 00:06:22-00:13:25 adnotacje), zeznania świadka Z. K. (protokół rozprawy z dnia 17.10.2018r. nagranie czas: 00:13:51-00:20:13 adnotacje), zeznania świadka R. K. (protokół rozprawy z dnia 17.10.2018r. nagranie czas: 00:20:33-00:23:15 adnotacje), zeznania powódki (protokół rozprawy z dnia 17.10.2018r. nagranie czas: 00:24:39-00:39:57 adnotacje), zeznania pozwanej (protokół rozprawy z dnia 17.10.2018r. nagranie czas: 00:40:46-00:50:40 adnotacje).
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
W pierwszej kolejności należno podnieść, że w świetle art. 929 k.c. uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. Może więc być to każda osoba, która ma interes majątkowy lub niemajątkowy (prawny lub moralny) w uznaniu spadkobiercy za niegodnego. Z żądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku. Terminy określone w art. 929 k.c. są terminami zawitymi, a więc w razie nie zachowania terminu roszczenie wygasa.
Przepis zawiera dwa terminy, termin roczny do wystąpienia z roszczeniem biegnący od dnia dowiedzenia się o przyczynie niegodności i termin zakreślający czasową możliwość dochodzenia roszczenia niezależnie od daty dowiedzenia się o przyczynie niegodności. Innymi słowy ustawodawca zakreślił maksymalny czas dla wytoczenia powództwa nie dłuższy niż trzy lata od daty otwarcia spadku i powództwo w tym terminie zostało wytoczone, ale istotniejszy jest termin zawity wynoszący jeden rok od dowiedzenia się o przyczynie niegodności i ten termin nie został zachowany.
Terminy te określone są racjonalnie odpowiednio do terminów zawitych uregulowanych w innych przepisach. (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 31.03.2016r., I ACa 1721/15). Powódka M. K. wniosła pozew w dniu 4 stycznia 2018 roku zatem po upływie ponad 17-tu lat od daty śmierci S. K., która nastąpiła w dniu 27 grudnia 1999 roku. Zatem należało uznać, że niniejsze powództwo jest przedawnione. Niezależnie od powyższego należy podnieść, że ciężar udowodnienia faktów uzasadniających uznanie za niegodnego spoczywa na powodzie, zgodnie z ogólną regułą dowodową z art. 6 k.c., przy czym wystarczy udowodnienie jednej z przyczyn określonych w art. 928 § 1 k.c. Sąd cywilny może samodzielnie ustalać fakt popełnienia przestępstwa, jednakże jest związany prawomocnym wyrokiem karnym w granicach zakreślonych w art. 11 k.p.c. Natomiast na pozwanym spoczywa ciężar udowodnienia faktów wyłączających możliwość uznania za niegodnego, w tym też i faktu przebaczenia przez spadkodawcę (art. 930 k.c.).
Ustawodawca ściśle ustalił, w art. 928 § 1 k.c., przyczyny uznania za niegodnego. Z uwagi na skutki niegodności przyczyny te mają charakter wyczerpujący i wyłączny, stąd też niemożliwe jest żądanie uznania niegodności z innych, chociażby najbardziej uzasadnionych, powodów. Przepisu powyższego nie można stosować w drodze analogii do stanów faktycznych nim nieobjętych, w szczególności zaś art. 5 k.c. nie może stanowić podstawy do uznania za niegodnego. Przyjmuje się, że uznanie niegodności nie może znajdować uzasadnienia w zasadach współżycia społecznego.
Jednakże również w tym zakresie powódka nie wykazała takich zachowań pozwanej, które potwierdziłyby, ż dopuściła chociażby jednej z przyczyn uznania za niegodnego uregulowanych w treści art. 928 § 1 k.c. W związku z powyższym powództwo należało oddalić w oparciu o przepis art. 929 kc oraz art. 928 § 1 k.c. w zw. z art. 6 kc. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.