Legislator Case Law & Legislation
IX P 632/16 AI generated

Court dismisses lawsuit for establishing special working conditions due to lack of legal interest and non-listed job role.

Case Number IX P 632/16
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The court dismissed the plaintiff's lawsuit seeking to recognize four years of mining work as performed under special conditions. Although the plaintiff already received an emerytury, she argued that the specific role of conveyor belt operator should qualify for special conditions benefits. The court ruled that since the Social Insurance Institution independently determines such periods and the job role is not listed in the relevant regulation, the plaintiff lacks legal interest in this civil proceeding.

Legislator headnote

AI generated

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze: The court established that a civil lawsuit to establish special working conditions is inadmissible when the employee already has pension rights, as the qualification of work conditions is the exclusive domain of the social insurance authority and the specific job role must be explicitly listed in the governing regulation.

Keywords

AI generated
lack of legal interest special working conditions social insurance authority pension rights mining industry regulation conveyor operator civil procedure dismissal

Cited Legislation

AI generated
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
art. 477 k.p.c
194 § 1 w związku z art. 477 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt IX P 632/16

UZASADNIENIE

Powódka J. L. pozwem wniesionym w dniu 10 października 2016 r. wniosła o „naliczenie jej emerytury górniczej za lata pracy w Kopalniach (...) w Z. w okresie od 3 lipca 1964 r. do 4 sierpnia 1968 r.”. Podczas posiedzenia wyjaśniającego w dniu 23 listopada 2016 r. powódka sprecyzowała, że K. (...) Skalnych w Z. już nie istnieje, ale ma swojego następcę prawnego, lecz nie wie kto nim jest. Oświadczyła, że ma już przyznane prawo do emerytury, lecz chciałaby, aby ZUS uwzględnił także wymienione 4 lata, jako pracę w szczególnych warunkach.

W konsekwencji wniosła o ustalenie pracy w szczególnych warunkach we wskazanym w pozwie okresie, na stanowisku operatora przenośników w kopalni. Pismem z dnia 1 grudnia 2016 r. powódka wskazała pozwanego: (...) Spółkę Akcyjną w W.. W odpowiedzi na pozew pozwana (...) S.A. w W. wniosła o oddalenie powództwa z uwagi na fakt, że nie jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa Państwowego Kopalnia (...) w Z.. Spółka powstała w drodze prywatyzacji bezpośredniej, lecz z Przedsiębiorstwa (...) w W.. Następnie Sąd z urzędu ustalił, że następcą prawnym PP Kopani (...) Skalnych w Z. jest Kopalnia (...) Spółka akcyjna w M..

Ten podmiot został wezwany do udziału w sprawie w charakterze pozwanego postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 1 grudnia 2017 r. Na podstawie informacji Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Sąd ustalił, że Kopalnia (...) Spółka akcyjna w M. została wykreślona z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a jej zobowiązania - przejęte przez Fundusz (...) Spółek Spółkę akcyjną w W.. Na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2018 r. wezwano do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Fundusz (...) Spółek Spółkę akcyjną w W..

Tenże podmiot w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc, że dokumenty pozostałe w aktach osobowych powódki nie pozwalają na stwierdzenie pracy w szczególnych warunkach. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: J. L. była zatrudniona w Przedsiębiorstwie Państwowym Kopalnie (...) w Z. w okresie od 3 lipca 1964 r. do 4 sierpnia 1968 r., na stanowisku operatora zespołu przenośników, w pełnym wymiarze czasu pracy. Niesporne, a nadto świadectwo pracy – k. 3, kopia książeczki ubezpieczeniowej – k. 52-54 Od 2005 r.

J. L. ma przyznane prawo do emerytury, tj. od chwili osiągnięcia wieku emerytalnego. Urodziła się (...) Niesporne, a nadto decyzja ZUS z 3 czerwca 2005 r. o przyznaniu emerytury – k. 55 W okresie pracy w Przedsiębiorstwie Państwowym Kopalnie (...) w Z. istotą jej obowiązków było nadzorowanie pracy taśmociągu, który przesyłał już wydobyte odłamki skalne z kruszarki do przesiewacza. Jej zadaniem było pilnowanie, by odłamki nie spadały z taśmy lub by taśma nie zsuwała się z rolek ją napędzających. Nie zajmowała się wydobyciem, ani kruszeniem skał.

Dowód: - zeznania świadka J. C. – k. 51, - przesłuchanie powódki – k. 71 Przedsiębiorstwo Państwowe (...) w Z. zostało skomercjalizowane, w wyniku czego powstała spółka o nazwie Kopalnie (...) Spółka akcyjna z siedzibą w M.. (...) Spółka akcyjna w M. została przejęta przez spółkę Fundusz (...) Spółek Spółkę akcyjną z siedzibą w W.. Dowód: - pismo Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 31.08.2017 – k. 38 - odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców KRS dotyczący Kopalni (...) S.A. w M. – k. 39-43 - pismo Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 7.02.2018 – k. 65 - odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców KRS dotyczący Funduszu (...) Spółek S.A. w W.

– k. 66-68.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo o ustalenie pracy w szczególnych warunkach okazało się niezasadne. Zgodnie z treścią przepisu art. 189 kodeksu postępowania cywilnego powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. W pierwszej kolejności Sąd musiał ustalić podmiot legitymowany biernie, a więc ten, który powinien być pozwanym w niniejszej sprawie, jako następca prawny nie istniejącego pracodawcy powódki. Z pism Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, a także z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Przedsiębiorstwo Państwowe (...) w Z. zostało skomercjalizowane, w wyniku czego powstała spółka o nazwie Kopalnie (...) Spółka akcyjna z siedzibą w M..

Następnie ta spółka została przejęta przez spółkę Fundusz (...) Spółek Spółkę akcyjną z siedzibą w W.. Takich przekształceń podmiotowych dokonywał Sąd w tym postępowaniu z urzędu wzywając do udziału w sprawie właściwy podmiot – na podstawie art. 194 § 1 w związku z art. 477 k.p.c. Sąd ustalił, że na moment zamknięcia rozprawy następcą prawnym pracodawcy powódki był Fundusz (...) Spółek S.A. w W., a nie wskazana przez powódkę (...) S.A. w W.. Powództwo wobec tego podmiotu podlegało oddaleniu, z uwagi na brak legitymacji biernej, tj. jakichkolwiek zobowiązań wobec powódki, jako byłego pracownika PP Kopalni (...) w Z..

Natomiast powództwo skierowane przeciwko Funduszowi (...) zostało oddalone ze względu na brak interesu prawnego w ustaleniu. W trafnym postanowieniu z dnia 10 czerwca 2014 r. (III PK 15/14) Sąd Najwyższy orzekł, że żądanie pozwu jest bezzasadne gdy powód zmierza - z ominięciem przepisów regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych - do uzyskania środka dowodowego potwierdzającego fakt mogący mieć w przyszłości znaczenie dla potrzeb postępowania o ustalenie prawa do świadczeń emerytalno-rentowych.

Pracownik nie ma bowiem interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie stosunku pracy (jego treści), gdy wnosi takie powództwo wyłącznie w celu uzyskania orzeczenia, które ma służyć ustaleniu dowodów lub faktów w innym postępowaniu, w szczególności w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Następnie Sąd Najwyższy wskazał, że skoro kwalifikacja określonej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach dla celów emerytalno-rentowych może być dokonywana wyłącznie w postępowaniu przed organem rentowym w sprawie o przyznanie świadczenia z ubezpieczeń społecznych (ewentualnie w postępowaniu sądowym wywołanym wniesieniem odwołania od decyzji organu rentowego), to pracownik wytaczający w tej materii przed sądem pracy powództwo o ustalenie nie wykazuje w ogóle interesu prawnego w rozumieniu art. 189 KPC, niezależnie od tego przeciwko komu (pracodawcy, czy organowi rentowemu) skierował pozew.

W uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego powołano się na utrwalone już dotychczasowe orzecznictwo (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 1979 r., III PZP 17/78, OSNCP 1979 nr 7-8, poz. 143; z dnia 17 czerwca 1987 r., III PZP 19/87, OSNCP 1988 Nr 10, poz. 132; z dnia 3 listopada 1994 r., I PZP 45/94, OSNAPiUS 1995 Nr 6, poz. 74; z dnia 5 lipca 1995 r., I PZP 56/94, OSNAPiUS 1995 nr 24, poz. 299 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2005 r., I PZP 2/05, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 71 i wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 1971 r., I PR 344/71, OSNCP 1972 nr 5, poz. 89; z dnia 1 grudnia 1983 r., I PRN 189/83, OSNCP 1984 Nr 7, poz. 121; z dnia 17 grudnia 1997 r., I PKN 434/97, OSNAPiUS 1998 nr 21, poz. 627 i z dnia 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98, OSNAPiUS 2000 nr 8, poz. 301).

Brak interesu prawnego w rozumieniu art. 189 KPC w wytoczeniu powództwa o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach wynika z tego, że organ rentowy samodzielnie ustala okresy przebyte w ubezpieczeniu i inne przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, bowiem całokształt postępowania dotyczącego nabycia prawa do świadczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego należy do tego organu zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2005 r., I UK 245/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 57).

Decyzja odmawiająca ubezpieczonemu prawa do świadczenia emerytalnego (na przykład z powodu nieuwzględnienia okresów jego zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach) podlega weryfikacji w postępowaniu odwoławczym przed sądem powszechnym (sądem ubezpieczeń społecznych). Skoro kwalifikacja określonej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach dla celów emerytalno-rentowych może być dokonywana wyłącznie w postępowaniu przed organem rentowym w sprawie o przyznanie świadczenia z ubezpieczeń społecznych (ewentualnie w postępowaniu sądowym wywołanym wniesieniem odwołania od decyzji organu rentowego), to pracownik wytaczający w tej materii przed sądem pracy powództwo o ustalenie nie wykazuje w ogóle interesu prawnego w rozumieniu art. 189 KPC, niezależnie od tego przeciwko komu (pracodawcy, czy organowi rentowemu) skierował pozew.

Powyższej utrwalonej linii orzeczniczej nie podważa jeden odosobniony judykat w postaci powołanego przez autora skargi kasacyjnej wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2001 r. (I PKN 629/01). Zatem J. L. – mająca już przyznane prawo do emerytury – powinna realizować swój wniosek o zaliczenie okresu pracy w latach 1964-1968 jako pracy w szczególnych warunkach przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a jeżeli ten wyda decyzję odmowną – w drodze odwołania od tej decyzji. Natomiast niniejszy proces o ustalenie wytoczony przeciwko następcy prawnemu pracodawcy, który w istocie ma służyć tylko na potrzeby uzyskania dowodu w postępowaniu przed ZUS-em, jest pozbawiony interesu prawnego i jako taki podlega oddaleniu.

Na marginesie tylko można wskazać, że nawet gdyby Sąd przyjął pogląd przeciwny, to również oddaliłby powództwo, bowiem stanowisko operatora urządzeń przenośnych nie zostało wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), gdzie w wykazie A, w Dziale I pod tytułem „W górnictwie” wymieniono jedynie wydobywanie, obróbkę i przeróbkę surowców skalnych (punkt 3). Powódka natomiast nie zajmowała się żadnym z tych zajęć.

Jak zeznała nadzorowała taśmociąg, po którym przemieszczały się skały już wydobyte i poddane obróbce, czy zajmowały się inne osoby. W konsekwencji orzeczono jak w sentencji wyroku. ZARZĄDZENIE 1) (...) 2) (...) (...) S.A., 3) (...) 28.03.2019