Foreign acquisition of agricultural land voided due to lack of administrative permit under Polish law.
Legislator summary
AI generatedThe court declared the foreigner's acquisition of agricultural land void due to the failure to obtain a mandatory administrative permit. The plaintiff argued that the transfer violated Article 8 of the Foreigners' Property Act by exceeding the one-hectare threshold without approval. The court ruled that the absence of the permit rendered the transaction absolutely void and unenforceable from the outset.
Legislator headnote
AI generatedArt. 8 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców; The acquisition of agricultural land exceeding one hectare by a foreigner without a ministerial permit is absolutely void and cannot be ratified by subsequent authorization.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt I C 3342/18
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 listopada 2018r. Sąd Rejonowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym, w składzie: Przewodniczący: SSR Michał Włodarek Protokolant: sekr. sąd. Anna Dulas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2018r. sprawy z powództwa M. (...) przeciwko pozwanym A. H. (PESEL (...)) i V. H. (PESEL (...)) o stwierdzenie nieważności nabycia nieruchomości przez cudzoziemca 1. stwierdza, że nabycie przez pozwanego V. H. do majątku objętego wspólnością ustawową majątkową małżeńską od pozwanej A. H. na podstawie umowy z dnia 18 czerwca 2015r. nr Rep. A 5123/2015 sporządzonej przed notariuszem K. K. – Kancelaria Notarialna w K. udziału w wysokości 2/5 w prawie własności nieruchomości rolnej stanowiącej działkę (...) ( (...)._2. (...).125/1) o pow. 0.3550ha, położonej w miejscowości K., w obrębie nr (...), gmina Ż., w powiecie (...), województwie (...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadzi księgę wieczystą nr (...) jest nieważne, 2. nie obciąża w całości pozwanych kosztami procesu. Sygn. akt I C 3342/18
UZASADNIENIE
W dniu 30 sierpnia 2018r. powód M. (...)skierował do tut. Sądu w stosunku do pozwanych V. H. i A. H. żądanie stwierdzenia, że nabycie przez pozwanego V. H. do majątku objętego wspólnością ustawową majątkową małżeńską od pozwanej A. H. na podstawie umowy z dnia 18 czerwca 2015r. nr Rep. A 5123/2015 sporządzonej przed notariuszem K. K. – Kancelaria Notarialna w K. udziału w wysokości 2/5 w prawie własności nieruchomości rolnej stanowiącej działkę (...) o pow. 0.3550ha, położonej w miejscowości K., w obrębie nr (...), gmina Ż., w powiecie (...), województwie (...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadzi księgę wieczystą nr (...) jest nieważne oraz zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, iż pozwany V. H. dokonując opisanej wyżej czynności prawnej naruszył dyspozycję art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. 2017.2278 – j.t.), w szczególności poprzez niedopełnienie obowiązku uzyskania w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych stosownego zezwolenia, co do nabycia w drodze kolejnej umowy gruntów rolnych o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha. Na rozprawie w dniu 30 listopada 2018r. pozwana A.
H. zgodziła się z powództwem i wniosła o nieobciążanie pozwanych kosztami procesu. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny. Działka nr (...) o pow. 0.3550ha, położona w miejscowości K., w obrębie nr (...), gmina Ż., w powiecie (...), województwie (...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadzi księgę wieczystą nr (...) stanowi nieruchomość rolną – grunty orne RIIIa, RIIIb, RIVa i RV. Dla działek nr (...) obręb geodezyjny K. nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego oraz nie ustalono warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
W dniu 18 czerwca 2015r. pozwani V. H. i A. H. zawarli przed notariuszem K. K. – Kancelaria Notarialna w K. umowę nr Rep. A 5123/2015 dotyczącą zniesienia współwłasności w nieruchomości gruntowej, umowę darowizny nieruchomości gruntowej z majątku osobistego do majątku wspólnego oraz oświadczenie o ustanowieniu służebności gruntowej. W ramach przywołanej czynności prawnej pozwany V. H. m.in. nabył do majątku objętego wspólnością ustawową majątkową małżeńską od pozwanej A. H. udział w wysokości 2/5 w prawie własności nieruchomości rolnej stanowiącej działkę (...) ( (...)._2. (...).125/1) o pow. 0.3550ha, położonej w miejscowości K., w obrębie nr (...), gmina Ż., w powiecie (...), województwie (...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadzi księgę wieczystą nr (...).
Przed zawarciem tej umowy pozwani byli już na podstawie umowy darowizny z dnia 22 stycznia 2010r. nr Rep. A 1054/2010 współwłaścicielami w ramach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w udziale 1/1 nieruchomości stanowiącej grunty orne o pow. 0.5685ha położonej w miejscowości S., gmina Ż., powiat (...), województwo (...) stanowiącej działkę o nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadzi księgę wieczystą (...). Poprzez nabycie kolejnej nieruchomości pozwany V. H. stał się współwłaścicielem gruntów rolnych o powierzchni przekraczającej 1 ha.
Pozwany V. H. nabył nieruchomość rolną bez uzyskania stosownego zezwolenia w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Pozwani pomimo wezwania nie dokonali samodzielnie usunięcia wadliwości wynikających z naruszenia przepisów ustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. 2017.2278 – j.t.). ( kopia aktu notarialnego Rep. A (...) k. 8-12, inf. UG Ż. k. 13, 14, inf. starosty (...) k. 15, kopia KW nr (...) k.16-20, wydruk 21, wezwanie k. 22-25) Sąd Rejonowy zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. 2017.2278 – j.t.) nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu również nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi, natomiast na podstawie. Nabyciem nieruchomości w rozumieniu ustawy jest nabycie prawa własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, na podstawie każdego zdarzenia prawnego (art. 1 ust. 4 w/w ustawy).
Zezwolenie jest wydawane na wniosek cudzoziemca (art. 1a w/w ustawy). Nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy jest nieważne (art. 6 ust. 1 w/w ustawy). Przepis ten wprowadza rygor bezwzględnej nieważności nabycia nieruchomości przez cudzoziemca, jeżeli nabycia dokonano z naruszeniem przepisów cytowanej ustawy. Bezwzględna nieważność czynności prawnej oznacza, że czynność ta była już nieważna w momencie jej dokonywania, nie wywarła żadnych skutków prawnych i nie może zostać konwalidowana. Wyrok sądu orzekający o nieważności czynności prawnej polegającej na nabyciu nieruchomości ma jedynie charakter deklaratoryjny i jest skuteczny ex tunc, tzn. od dnia zdarzenia prawnego, gdyż sama czynność jest nieważna od samego początku i z mocy prawa – ex lege.
Oznacza to także, że nie jest możliwe późniejsze wydanie zezwolenia, które konwalidowałoby nieważne nabycie nieruchomości – por. uchwała SN z dnia 20 listopada 2015r. w sprawie o sygn. akt III CZP 80/15, opubl. L., wyrok WSA Gorzów Wlkp. z dnia 25 czerwca 2014r. w sprawie o sygn. akt I SA/Go 238/14, opubl. L., uchwała SN z dnia 25 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt III CZP 53/08, opubl. L., wyrok NSA (N) z dnia 28 października 2015r. w sprawie sygn. akt II OSK 370/14, opubl. L., wyrok WSA Warszawa z dnia 21 kwietnia 2011r. w sprawie o sygn.
VI SA/Wa 222/11, opubl. L., wyrok SN z dnia 13 grudnia 2012r. w sprawie o sygn. akt III CSK 32/13, opubl. L., wyrok WSA Warszawa z dnia 24 listopada 2009r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 806/09, opubl. L.. W art. 8 ust. 1 w/w ustawy przewidziane są wyłączenia przedmiotowe zwalniające od obowiązku uzyskania zezwolenia, natomiast na podstawie art. 8 ust. 3 w/w ustawy zwolnień, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się do nieruchomości położonych w strefie nadgranicznej oraz gruntów rolnych o powierzchni przekraczającej 1 ha. Skoro w przedstawionych powyżej okolicznościach pozwany V.
H. miał obowiązek uzyskania zezwolenia ministra spraw wewnętrznych na nabycie nieruchomości, a tego nie uczynił, to należy przyjąć, że nastąpiło to z przekroczeniem przepisów ustawy, co skutkuje stwierdzeniem nieważności umowy sprzedaży. Z podanych, co powyżej względów należało więc stwierdzić, że nabycie przez pozwanego V. H. do majątku objętego wspólnością ustawową majątkową małżeńską od pozwanej A. H. na podstawie umowy z dnia 18 czerwca 2015r. nr Rep. A 5123/2015 sporządzonej przed notariuszem K. K. – Kancelaria Notarialna w K. udziału w wysokości 2/5 w prawie własności nieruchomości rolnej stanowiącej działkę (...) ( (...)._2. (...).125/1) o pow. 0.3550ha, położonej w miejscowości K., w obrębie nr (...), gmina Ż., w powiecie (...), województwie (...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadzi księgę wieczystą nr (...) jest nieważne.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 kpc. Przepis art. 102 kpc ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Szczególnie uzasadnione wypadki, o których mowa w art. 102 kpc zaistniały w stosunku do pozwanych. Do kręgu tych wypadków należą okoliczności zarówno związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz – por. wyrok s.apel. w Katowicach z dnia 13 listopada 2014r. w sprawie o sygn. akt I ACa 596/14, opubl. LEX nr 1621084, wyrok s.apel. w Białymstoku z dnia 11 lipca 2014r. w sprawie o sygn. akt I ACa 209/14, opubl.
LEX nr 1506655. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku.