Social Security Court dismissed appeal for special conditions compensation due to insufficient proof of qualifying work duration.
Legislator summary
AI generatedThe Social Security Court dismissed the appellant's appeal regarding her right to compensation for work under special conditions. The appellant argued that her tenure as a geodete in agriculture from 1977 to 1998 should count, citing similar colleagues who received benefits. The court ruled that the specific job title did not qualify because the regulations only cover geodesists performing exploration work for minerals and water, which the appellant did not perform.
Legislator headnote
AI generatedUstawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Ustawa o emeryturach pomostowych: Compensation for work under special conditions is granted only for specific job titles and tasks defined in regulations, excluding general field work unless it involves mineral or water exploration.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt III U 490/18
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2018r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Danuta Poniatowska Protokolant: stażysta Sylwia Zarzecka Balcer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018r. w Suwałkach sprawy H. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o prawo do rekompensaty w związku z odwołaniem H. L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 3 września 2018 r. znak (...) oddala odwołanie. Sygn. akt III U 490/18
UZASADNIENIE
Decyzją z 3.09.2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., powołując się na przepisy ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1270) i ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 664 ze zm.) odmówił H. L. prawa do rekompensaty, ponieważ nie udowodniła ona 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy nie uwzględnił żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych, z uwagi na brak świadectwa pracy w warunkach szczególnych.
W uzasadnieniu decyzji wskazano też, że w przedłożonym zaświadczeniu o wykonywaniu pracy w warunkach szczególnych wystawionym przez (...)w S. nie wskazano czy wnioskodawczyni wykonywała pracę w rolnictwie zatrudniona w terenie, czy geodety-gleboznawcy zatrudnionego w terenie. W odwołaniu od tej decyzji H. L. wniosła o jej zmianę i przyznanie prawa do rekompensaty. Domagała się uwzględnienia do stażu pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia w okresie od 1.10.1977 roku do 31.12.1998 roku, gdyż w tym czasie wykonywała pracę geodety w rolnictwie zatrudnionego w terenie.
Powołała się też na to, że jej kolegom, zatrudnionym na takich samych stanowiskach, przyznano emeryturę, po uwzględnieniu stażu pracy w warunkach szczególnych. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podtrzymał podstawy skarżonej decyzji. Sąd ustalił, co następuje: H. L. (ur.(...)) wystąpiła z wnioskiem o emeryturę. Decyzją z 6.12.2017 r. przyznano jej prawo do emerytury na podstawie art. 24 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1383 ze zm.) począwszy od 1.09.2017 r.
Ponieważ odwołująca kontynuowała zatrudnienie, emerytura podlegała zawieszeniu. Następnie 13.08.2018 r. H. L. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Zaskarżoną decyzją z 3.09.2018 r. odmówiono jej prawa do rekompensaty z uwagi na brak wymaganego stażu pracy w warunkach szczególnych. Do stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy nie uwzględnił zatrudnienia wnioskodawczyni od 1.10.1977 r. do 31.12.1998 r. w (...)w S. (...) O.. Do wniosku o rekompensatę H. L. dołączyła zaświadczenie sporządzone 8 maja 2000 r. przez (...)w B. (...)w S..
Pracodawca zaświadcza, że była ona zatrudniona w (...)w S. (...) O. od 1.10.1977 r. do 31.12.1998 r. i w tym okresie w pełnym wymiarze czasu pracy była zatrudniona w bezpośrednim wykonawstwie geodezyjnym na stanowisku geodety. Jako podstawę prawną wskazano Dziennik Urzędowy Ministerstwa Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 4.11.1988 r. - B dział I poz.4 (k. 12 akt rentowych). Zakład pracy wnioskodawczyni nie istnieje od 1999 roku. Nie pozyskano jej akt osobowych, zachowały się jedynie karty wynagrodzeń z lat 1977 – 1986 r.
Ze świadectwa pracy H. L. z 30.09.1999 r. wynika, że była ona zatrudniona w (...)w S. (...) O. od 1.10.1977 r. do 30.09.1999 r. i wykonywała pracę stażysty, młodszego asystenta geodety, asystenta i starszego asystenta geodety, a następnie geodety. Korzystała z urlopu wychowawczego od 1.02.1988 r. do 31.08.1989 r. i od 5.08.1990 r. do 31.08.1991 r. Wskazano też okresy zwolnień lekarskich i sporządzono zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu za lata 1977-1998 (k.6-9 akt rentowych - o ustalenie kapitału początkowego). Przez pierwsze trzy miesiące zatrudnienia wnioskodawczyni odbywała staż, a następnie zajmowała stanowiska młodszego asystenta, asystenta i starszego asystenta geodety oraz geodety.
Zakres czynności wnioskodawczyni po odbyciu stażu pozostawał ten sam, zmiana nazwy stanowiska wiązała się z wyższa grupą zaszeregowania dla celów wynagrodzeń. Wnioskodawczyni pracowała w rolnictwie, wykonując w terenie geodezyjne pomiary gruntów dla celów ewidencji, scaleń, wznowienia granic, inwestycji, klasyfikacji gruntów i inne. Z biura geodezji pobierała jedynie dokumenty i oddawała zlecone prace. Zatrudnieni w biurze kameraliści opracowywali złożone dokumenty pomiarowe. Praca w terenie zajmowała minimum 8 godzin dziennie, geodeci zatrudnieni byli w akordzie.
Czynności związane z pobraniem i zdaniem dokumentacji zajmowały niewiele czasu. Rodzaj wykonywanych czynności ustalono na podstawie zeznań świadków: współpracowników A. K. i C. K. oraz przełożonego R. Z. (k. 29 odw.-30 akt). Ich wiarygodność nie była kwestionowana przez strony i nie budzi wątpliwości Sądu. Łączny okres zatrudnienia H. L. w (...)w S. (...) O. do 1.01.1999 r. wynosi 21 lat 3 miesiące i 20 dni. Nawet jeśli odliczymy okres stażu (3 miesiące) i w całości okresy nieskładkowe (3 lata 1 miesiąc i 16 dni), staż pracy na stanowisku geodety wyniesie ponad wymagane 15 lat.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 664 ze zm.) rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat ( art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych).
Wykonywanie pracy w warunkach szczególnych kwalifikuje się zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1383 ze zm.). Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Przepisami, do których odsyła art. 32 ust. 4 tej ustawy jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.
Nr 8, poz. 43 ze zm.). Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 tego rozporządzenia pracami w szczególnych warunkach są prace wymienione w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Wnioskodawczyni nie przedstawiła za sporny okres świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, a przedstawione zaświadczenie, potwierdzające wykonywanie pracy w warunkach szczególnych zawiera braki formalne. Świadectwo pracy nie jest jednak jedynym dowodem na okoliczność świadczenia pracy w warunkach szczególnych. Świadectwo wykonywania pracy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisu art. 244 § 1 i 2 k.p.c., gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest ani organem państwowym, ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej.
W postępowaniu sądowym traktuje się je jako dokument prywatny w rozumieniu przepisu art. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Dlatego sama treść świadectwa czy też zaświadczenia jest niewystarczająca (nie przesądza) na etapie sądowego postępowania odwoławczego czy dana praca była faktycznie pracą w szczególnych warunkach.
Wymaga ono weryfikacji i oparcia posiadanej przez zakład pracy dokumentacji z akt osobowych pracodawcy oraz w razie możliwości przy pomocy zeznań świadków i wnioskodawcy. Istotne jest faktyczne wykonywanie czynności a nie nazwa stanowiska zajmowanego przez pracownika. Praca wnioskodawczyni na stanowisku geodety w rolnictwie, wykonującej czynności w terenie winna być kwalifikowana poprzez zapisy zawarte w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze tj. w wykazie A, dział I - "W górnictwie", pozycja 4 jako "prace wiertnicze, geofizyczne, hydrogeologiczne i geodezyjne przy poszukiwaniu surowców i wody" oraz zapisy zawarte w załączniku do zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w wykazie A, dział I, pozycja 4, pkt 13 jako "geodeta w rolnictwie zatrudniony w terenie".
Przyjmując jako całkowicie niesporny fakt wykonywania przez wnioskodawczynię pracy geodety w terenie (pomiary gruntów dla potrzeb rolnictwa oraz sporządzanie dokumentacji geodezyjnej w tym zakresie) należy zauważyć, iż podane czynności nie mogą być oceniane jako praca wykonywana w szczególnych warunkach przy zastosowaniu zapisów zawartych w wykazach A stanowiących załączniki do rozporządzenia Rady Ministrów. Nie można bowiem pominąć bardzo istotnej kwestii brzmienia całości wymienianych zapisów. Wynika z nich, iż jako prace w szczególnych warunkach objęte rozporządzeniem mogą być uznawane jedynie prace geodezyjne przy poszukiwaniu surowców i wody.
Niewątpliwie czynności wykonywane przez wnioskodawczynię w ramach jej pracy dla potrzeb rolnictwa, nie były związane z poszukiwaniem surowców i wody. Tym samym nie sposób pracy wnioskodawczyni uznać jako wykonywanej w warunkach szczególnych poprzez stosowanie zapisu z załącznika do rozporządzenia zawartego w wykazie A dziale I pozycja 4. Praca taka nie została wymieniona jako świadczona w warunkach szczególnych zarówno w dziale X w którym wskazano prace w warunkach szczególnych podejmowane w rolnictwie jak i w dziale XIV w którym wymieniono prace różne.
Nie sposób także kwalifikować jako pracy w warunkach szczególnych czynności geodety w terenie wskazując na zapisy zawarte w załączniku do zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze tj. w wykazie A, dział I, pozycja 4, pkt 13. Należy w tym miejscu zauważyć, iż charakteru prawnego takiego jak zapisy w załączniku do rozporządzenia nie posiadają zapisy zawarte w zarządzeniach resortowych, które mogą być co najwyżej traktowane jako pomocnicze przy ustaleniach faktycznych dotyczących konkretnych stanowisk pracy.
Ta uwaga jest konieczna, gdyż zarządzenie nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zdaje się z jednej strony rozszerzać zakres prac geodezyjnych wymieniając między innymi geodetę w rolnictwie zatrudnionego w terenie. Z drugiej jednak prawidłowa i pełna interpretacja przedmiotowego zapisu zawartego w załączniku A dziale I pozycja 4 pkt 13 do zarządzenia nakazuje uwzględnienie również i początkowego fragmentu zapisu pozycji 4, w której wskazano na "prace wiertnicze, geofizyczne, hydrogeologiczne i geodezyjne przy poszukiwaniu surowców i wody" wymieniając następnie w poszczególnych punktach stanowiska pracy.
Takie prawidłowe odczytanie zapisu zarządzenia także wskazuje, iż nie każdy geodeta zatrudniony w terenie w rolnictwie jest zatrudniony w warunkach szczególnych, a jedynie taki, który wykonuje czynności w ramach prac poszukiwawczych surowców i wody. Należy zauważyć, iż kwestia zarówno prawnej mocy przepisów zawartych w zarządzeniach resortowych, które uszczegóławiają zapisy rozporządzenia, jak i interpretacji tego konkretnego zapisu zarządzenia resortowego, była przedmiotem szeregu rozstrzygnięć sądów powszechnych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 30.07.2015 r. sygn.. akt III AUa 305/15).
Odniósł się do nich też Sąd Najwyższy w wielu swoich orzeczeniach. W tym miejscu należy przywołać chociażby pogląd Sądu Najwyższego zawarty w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 sierpnia 2007 r. w sprawie sygn. akt III UK 50/07, w którym wskazano, iż zarządzenie resortowe nie uprawnia do uzyskania emerytury z tytułu warunków szczególnych oraz, że jedynie prace geodetów przy poszukiwaniu surowców i wody może mieć znaczenie dla tego typu świadczeń. Mając na uwadze powyższe rozważania prawne należało przyjąć, że odwołująca nie legitymuje się wymaganym 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych, mimo że wykonywała pracę geodety w rolnictwie wykonując czynności w terenie.
Zajmowane przez nią stanowisko nie jest wymienione w wykazie A dział X – W rolnictwie i przemyśle rolno-spożywczym, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), stanowisko geodety wymienione jest w dziale I – W górnictwie, ale tylko przy poszukiwaniu surowców i wody, czego wnioskodawczyni nie czyniła. Nie nabyła ona prawa do rekompensaty, przyznawanej w formie dodatku do kapitału początkowego - art. 23 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych.
Świadczenie to jest przyznawane tym ubezpieczonym, którzy nie mają możliwości skorzystania z emerytury w obniżonym wieku emerytalnym (art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), ani z emerytury pomostowej, jeśli spełnią między innymi warunek wykonywania pracy w warunkach szczególnych przez wymagany okres. Wnioskodawczyni nie spełnia tego warunku do nabycia prawa do rekompensaty. W związku z powyższym, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji.