Legislator Case Law & Legislation
I C 507/16 AI generated

Court dismisses consumer debt claim for unagreed collection fees under Civil Code good morals clause.

Case Number I C 507/16
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The court partially allowed the plaintiff's supplementary request to recover the remaining loan debt but dismissed the claim for collection costs totaling 231.40 zł. The plaintiff argued for these fees based on the loan agreement, while the defendants contended that such charges were unfair and not individually negotiated. The court ruled that unindividually agreed collection fees violate good morals under the Civil Code and do not bind the consumer.

Legislator headnote

AI generated

Art. 385 § 1, 3 k.c.; Unindividually agreed contractual clauses regarding collection costs violate good morals and do not bind the consumer, whereas principal debt amounts remain valid if clearly defined.

Keywords

AI generated
unindividually agreed clauses good morals standard collection costs validity consumer protection loan contract terms supplementary judgment civil code provisions

Cited Legislation

AI generated
Art. 385 § 1 k.c.
Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c., postanowienia umowy zawartej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
Art. 385 § 3 k.c.
Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c., postanowienia umowy zawartej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
art. 351 § 1 k.p.c
W myśl art. 351 § 1 k.p.c.
art. 481 k.c
O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c.

Cited Case Law

AI generated
VI ACa 222/15
(co do którego apelację oddalił Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 10.05.2016 r., VI ACa 222/15, opubl.
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I C 507/16

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ uzupełniający Dnia 3 sierpnia 2018 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia SR Wioletta Sychniak Protokolant: staż. Paulina Wilińska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2018 roku w Łodzi sprawy z powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im. F. S. w G. przeciwko W. O. i J. O. o zapłatę uzupełnia wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi z dnia 15 lutego 2018 roku, wydany w niniejszej sprawie, w ten sposób, że zasądza solidarnie od W. O. i J. O. na rzecz Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im. F. S. w G. kwotę 930,34 zł (dziewięćset trzydzieści złotych i trzydzieści cztery grosze) z umownymi odsetkami w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP jednak nie wyższej niż odsetki maksymalne za opóźnienie od dnia 6 kwietnia 2016 roku do dnia zapłaty, a w pozostałej części powództwo oddala. Sygn. akt I C 507/16

UZASADNIENIE

do wyroku uzupełniającego z 3 sierpnia 2018 roku W piśmie złożonym 22 lutego 2018 roku (data wpływu 28.02.2018 r.) powód wniósł o uzupełnienie wyroku z dnia 15 lutego 2018 roku, wydanego w niniejszej sprawie, poprzez rozstrzygnięcie o całości żądania zawartego w pozwie, tj. co do kwoty 1161,74 złotych. /wniosek k. 183/ Pozwany W. O., na wypadek uwzględnienia wniosku o uzupełnienie wyroku, wniósł o oddalenie powództwa. Pozwana J. O. nie zajęła żadnego stanowiska. / protokół rozprawy k. 218, znacznik czasowy: 00:01:15-00:03:38/ Sąd ustalił, co następuje:

W pozwie z 6 kwietnia 2016 r. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im. F. S. w G. wniosła o zasądzenie solidarnie od W. O. i J. O. kwoty 26 540,27 zł z umownymi odsetkami w wysokości zmiennej stopy procentowej stanowiącej czterokrotność stopy lombardowej NBP nie wyższej jednak niż dwukrotność sumy stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych liczonych od dnia 6 kwietnia 2016 roku do dnia zapłaty. Dochodzone roszczenie wynika z niewywiązania się przez pozwanego W. O. z warunków umowy pożyczki zawartej w dniu w dniu 8 kwietnia 2014 roku.

Pozwana J. O. poręczyła spłatę przedmiotowej pożyczki. Na żądaną kwotę składały się: kapitał pożyczki – 26 489,47 złotych, w tym koszt związany z przystąpieniem pozwanego do umowy ubezpieczenia na wypadek utraty pracy (2905 zł) i opłaty windykacyjne, które miały być uiszczane przez pożyczkobiorcę w przypadku powstania zaległości. Miały one obejmować: monit SMS w wysokości 1,50 zł, monit telefoniczny w wysokości 9,90 zł, wezwanie pożyczkobiorcy do zapłaty 35,00 zł, zawiadomienie poręczyciela o przeterminowaniu 35,00 zł oraz opłatę za czynności windykacji terenowej w wysokości 150 zł; - odsetki umowne i karne w wysokości 50,80 zł. /pozew k. 2-5, pismo przygotowawcze k. 92-94/ Wyrokiem z 15 lutego 2018 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi zasądził solidarnie od W.

O. i J. O. na rzecz Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. S. z siedzibą w G. kwotę 25 378,53 złotych z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP liczonymi od dnia10 marca 2016 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 3949,00 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania /wyrok z 15.02.2018 r. k. 171/ Strony łączyła umowa pożyczki, objęta ochroną ubezpieczeniową na wypadek utraty pracy przez pozwanego. Powód przekazał pobraną od pozwanego składkę na ubezpieczenie w wysokości 2905 zł na rzecz ubezpieczyciela.

Pozwany przeniósł prawa do odszkodowania na rzecz powoda. Wobec zaległości w zapłacie rat pożyczki powód pismem z 19 stycznia 2016 roku, doręczonym pozwanemu W. O. 8 lutego 2016 roku, wypowiedział powyższą umowę informując przy tym, że cała niespłacona część pożyczki wraz z należnymi odsetkami zostanie postawiona w stan natychmiastowej wymagalności z upływem 30 dni od doręczenia niniejszego wypowiedzenia. Z dniem 10 marca 2016 roku przedmiotowa pożyczka została postawiona w stan natychmiastowej wykonalności. W tym samym dniu pozwany zrezygnował z ubezpieczenia, żądając zwrotu składki ubezpieczeniowej za niewykorzystany okres ochrony i przeznaczenie go na spłatę zadłużenia.

W dniu 30 marca 2016 roku powód zwrócił pozwanemu składkę ubezpieczeniową w wysokości 1974 zł, którą wpłacił na rachunek zadłużenia powstałego z powyższej umowy pożyczki. /raport spłaty k. 23, pismo k. 111 i k. 113, umowa k. 28-32, poręczenie k. 33, deklaracja ubezpieczenia k. 110, rezygnacja k. 108, zestawienie operacji z rachunku IKS+ k. 63 / Zgodnie z pkt. 22 umowy w przypadku zaległości w spłacie pożyczki, pożyczkobiorca zobowiązał się do uiszczenia na rzecz Kasy opłat za czynności windykacyjne określonych w Tabeli, wynoszących m.in.: za monit SMS: 1,50 zł, wezwanie do zapłaty – 35 zł, za czynności terenowe – 150 zł, zawiadomienie poręczyciela o przeterminowaniu – 35 zł.

Zgodnie z uchwałą nr 1 z dnia 27 kwietnia 2004 roku Zarządu Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im. F. S. do windykacji terenowej przekazywano m.in. pożyczki między 5 a 61 dniem przeterminowania oraz gdzie kwota wymagana jest większa niż 15 zł i jednocześnie stanowi minimum 10 % raty pożyczki. Wartość poszczególnych opłat uzależniona była od wysokości udzielonej pożyczki. /uchwała k. 154, umowa k. 30, tabela k. 79-81/

Sąd zważył, co następuje:

W myśl art. 351 § 1 k.p.c. strona może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku, a gdy doręczenie wyroku następuje z urzędu – od jego doręczenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku jeżeli sąd nie orzekł o całości żądania, o natychmiastowej wykonalności albo nie zmieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Porównanie treści żądania pozwu z treścią wyroku wydanego w dniu 15.02.2018 r. prowadzi do wniosku, że Sąd nie orzekł o całości roszczenia powoda.

Zasądził bowiem od pozwanych na rzecz powoda kwotę niższą od żądanej o 1161,74 złotych nie oddalając powództwa w pozostałym zakresie. Mając to na uwadze uznać należało wniosek o uzupełnienie wyroku za uzasadniony i wydanie wyroku uzupełniającego co do tej części żądania pozwu, która nie została objęta orzeczeniem z 15.02.2018 r. Z treści uzasadnienia do wyroku z 15.02.2018 r. wynika, że Sąd nie objął tym rozstrzygnięciem kwoty 930,34 zł (stanowiącej różnicę pomiędzy składką ubezpieczeniową 2905 zł a jej częścią zaliczoną na poczet zaległości z umowy pożyczki 1974,66 zł) i kwoty 231,40 zł naliczonej przez powoda tytułem kosztów windykacji.

Sąd uznał, że część żądania nie objęta wyrokiem z 15.02.2018 r. podlega uwzględnieniu co do kwoty 930,34 zł, a w pozostałym zakresie powództwo podlega oddaleniu. Powód w sposób należyty wykazał, iż wbrew twierdzeniom pozwanego, pobrana składka na ubezpieczenie została przekazana na rzecz ubezpieczyciela – co wynika z zestawienia operacji na rachunku pozwanego w Kasie. Przy tym Sąd nie dał wiary twierdzeniom pozwanego o rzekomym przymusowym zaakceptowaniu warunków ubezpieczenia. Nie ma na to żadnego dowodu, przeciwnie z zeznań W.

O. wynika, że umowę zawarł dobrowolnie. Pozwany podniósł, że nie została przedstawiona umowa ubezpieczenia. Zauważyć więc należy, że pozwany przystąpił do ubezpieczenia grupowego (deklaracja – k. 110), więc nie była z nim zawierana indywidualna umowa. Pozwany dokonał cesji praw do odszkodowań na rzecz powoda w ramach zabezpieczenia pożyczki, ale to pozwany był ubezpieczonym i to na jego rzecz zostałoby przyznane odszkodowanie, a nie na rzecz powoda. To do pozwanego należała decyzja o rezygnacji z ubezpieczenia i z tego uprawnienia skorzystał.

Niewykorzystaną część składki w kwocie 1974,66 zł za okres, w którym ochrona nie była już świadczona, powód zaliczył na poczet zadłużenia pozwanego. Pozostała kwota – 930,34 zł stanowi część wymagalnego zobowiązania pożyczkowego pozwanych i powinna zostać zasądzona na rzecz powoda, o czym Sąd orzekł w wyroku uzupełniającym. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c. zgodnie z żądaniem pozwu. Strona powodowa dochodziła w przedmiotowej sprawie od pozwanego także kwoty 231,40 zł z tytułu opłat za prowadzenie działań windykacyjnych.

Pozwany zakwestionował roszczenie w tej części tak co do zasady, jak i wysokości. Zarzucił, że czynności windykacyjne nie były prowadzone. Powód przedstawił w sprawie dowody wzywania pozwanych do zapłaty i w tej części udowodnił podstawę do naliczenia kosztów windykacji. Nie ma natomiast dowodu, że przeprowadzono czynności windykacyjne w terenie. Z treści umowy pożyczki wynika wysokość kosztów, których naliczenie zastrzegł sobie powód. Niemniej jednak w ocenie Sądu powództwo w powyższym zakresie podlegało oddaleniu.

Nałożenie na konsumenta (tu: pożyczkobiorcę) obowiązku poniesienia wszelkich kosztów wywołanych nieterminowym wykonywaniem zobowiązań zostało uznane wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7.10.2014 r. (co do którego apelację oddalił Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 10.05.2016 r., VI ACa 222/15, opubl. Legalis nr 1546536) za klauzule abuzywną. W uzasadnieniu Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podkreślono m.in., że: „na dezaprobatę zasługuje natomiast działanie pozwanego polegające na określeniu liberalnych przesłanek weryfikacji podmiotów, które mogą zostać jego kontrahentami (np. w porównaniu do wymogów stawianych przez instytucje bankowe), zaś zwiększone w związku z tym ryzyko kompensowane jest przede wszystkim poprzez przeniesienie na konsumentów wszelkich kosztów wywołanych nieterminowym wykonywaniem zobowiązań. (…) Nie ma natomiast istotnego znaczenia na gruncie tego postępowania oraz w świetle tych okoliczności próba dokonywania oceny zachowania konsumenta, mogącego wynikać z różnorakich okoliczności.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji sam fakt nielojalnego postępowania kontrahenta, spóźniającego się z wypełnieniem ciążących na nim zobowiązań, nie uprawnia przedsiębiorcy do nakładania na niego kolejnych, dodatkowych ciężarów, które z jednej strony powiększają istniejące już zadłużenie, zaś z drugiej mogą nie doprowadzić do uregulowania długu”. W realiach rozpoznawanej sprawy wszelkie koszty związane z nieterminowym regulowaniem zobowiązania z umowy pożyczki pozostały przerzucone na pozwanych. Tymczasem koszty takie, jak koszty rozmów telefonicznych i wysyłanej korespondencji są zwykłymi kosztami działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c., postanowienia umowy zawartej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Przepis ten stanowi nadto, iż nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu.

W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (art. 385 1 § 3 k.c.). Powód nie udowodnił, by postanowienie umowne dotyczące naliczania opłat windykacyjnych było indywidualnie uzgodnione z pozwanym. Przeciwnie, zarówno sformułowanie pkt 22 umowy z odwołaniem się do Tabeli, jak i argumentacja przedstawiona w toku postępowania dla uzasadnienia naliczenia tych opłat (vide pismo złożone 2.01.2018 r. , w szczególności pkt III – k. 93v), że powód posługiwał się wzorcem umowy.

Należy zatem uznać, że postanowienia te nie wiążą pozwanego, gdyż w tym zakresie spełnione są przesłanki z art. 385 1 § 1 k.c. Powyższe rozważania dają podstawę do wniosku, że zastrzeżenie dochodzenia od pozwanego zapłaty kosztów windykacyjnych jest niedozwolonym postanowieniem umownym, a jako takie – w świetle przepisu art. 385 1 § 1 k.c. – nie wiąże pozwanego. Dodatkowo wskazać należy, że uwzględniając wysokość opłat, o których mowa, a także to, że już w samej umowie ustalono je na stałym poziomie, niezależnie od kosztów faktycznie poniesionych w związku z ich podjęciem, obciążenie nimi pożyczkobiorcy można również rozważać w kategoriach kary umownej w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego za niewykonanie w terminie świadczenia pieniężnego.

Wszelkie bowiem dodatkowe opłaty, jak opłaty za czynności windykacyjne muszą mieć uzasadnienie ekonomiczne i nie mogą być określone w sposób dowolny. W konsekwencji Sąd w omawianym zakresie - co do należności dochodzonych z tytułu kosztów wezwań do zapłaty w łącznej wysokości 231,40 zł - oddalił powództwo.