Criminal appeal dismissed; court quashed first-instance judgment for failure to inform minor victim of rights after majority.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal quashed the first-instance judgment and remanded the case for retrial due to procedural errors regarding the victim's participation. Although the victim had reached the age of majority, the lower court failed to inform him of his rights to intervene as an accessory prosecutor and to notify him of the hearing date. Consequently, the appeal was dismissed, and the case was sent back to the district court to properly address these omissions.
Legislator headnote
AI generatedArt. 54 § 1 k.p.k.; Art. 339 § 5 k.p.k.: Upon reaching the age of majority, a victim must be informed of their right to intervene as an accessory prosecutor and notified of the hearing date.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt II Ka 423/13
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Mariola Krajewska - Sińczuk Sędziowie: SO Andrzej Wach SO Teresa Zawiślak (spr.) Protokolant: st.sekr.sądowy Agata Polkowska przy udziale Prokuratora Bożeny Grochowskiej-Małek po rozpoznaniu w dniu 7 października 2013 r. sprawy Z. G. oskarżonego o przestępstwo z art. 209 § 1 kk na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 21 maja 2013 r. sygn. akt II K 219/13 wyrok uchyla i sprawę Z. G. przekazuje Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim do ponownego rozpoznania. Sygn. akt II Ka 423/13
UZASADNIENIE
Z. G. oskarżony był o to, że: w okresie od 20 stycznia 2000 roku do 8 lipca 2008 roku w S., uporczywie uchylał się od wykonywania ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku łożenia na utrzymanie swojego małoletniego syna D. G., przez co naraził go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. o czyn z art. 209 § 1 kk. Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim wyrokiem z dnia 21 maja 2013 roku oskarżonego Z. G. uznał za winnego zarzucanego mu czynu i za czyn ten z mocy art. 209 § 1 kk skazał go na karę roku pozbawienia wolności.
Na podstawie art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 4 lat. Na podstawie art. 72 § 1 pkt 3 kk w okresie próby zobowiązał oskarżonego do bieżącego łożenia na utrzymanie syna D. G.. Zwolnił oskarżonego od uiszczenia opłaty i pozostałych kosztów sądowych, przy czym te ostatnie przejął na rachunek Skarbu Państwa. Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zarzucając: - naruszenie art. 17 § 1 pkt 10 kpk polegającego na prowadzeniu postępowania i wydanie wyroku pomimo braku wniosku pochodzącego od osoby uprawnionej tj.
D. G., który w dniu (...). osiągnął pełnoletność, - wezwanie na posiedzenie odbywające się w dniu 21 maja 2013 r. A. K. jako przedstawiciela ustawowego D. G., podczas gdy A. K. nie była stroną w sprawie z uwagi na osiągnięcie przez D. G. pełnoletności, - nieprzeprowadzenie w dostatecznym zakresie postępowania dowodowego poprzez zaniechanie przesłuchania D. G. i świadków wskazanych przez Z. G., - naruszenie zasady bezpośredniości postępowania karnego w ten sposób, że w postępowaniu karnym żaden organ postępowania karnego nie skonfrontował się osobiście z osobą oskarżonego i nie zostały wyczerpane wszystkie możliwości przesłuchania oskarżonego w sposób bezpośredni, - naruszenie prawa do obrony oskarżonego w sytuacji, gdy oskarżony musiał mieć obrońcę z uwagi na okoliczności utrudniające obronę i z uwagi na niewłaściwy tryb postępowania w zakresie przedstawienia podejrzanemu zarzutów, przesłuchania w charakterze podejrzanego oraz odebrania wniosku o skazanie bez rozprawy, - niewłaściwą ocenę wyjaśnień oskarżonego i wyprowadzenie z nich niewłaściwego wniosku, że oskarżonemu można przypisać winę w trakcie czynu.
Podnosząc te zarzuty obrońca wniósł o: - uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie - zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Wniosek obrońcy oskarżonego, popierany również przez prokuratora na rozprawie odwoławczej, o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu obrazy art. 17 § 1 pkt 10 kpk Sąd Odwoławczy uznał, że zarzut ten jest oczywiście bezzasadny. Przede wszystkim należy podkreślić, że w sprawie niniejszej, wobec bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych od oskarżonego Z. G. na rzecz jego małoletniego syna, świadczenia w postaci zaliczek alimentacyjnych na dziecko – D.
G. wypłaca Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. i organ ten, jako uprawniony do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo niealimentacji, wniosek taki złożył w dniu 17 czerwca 2008 r. Niezależnie od powyższego, zgodnie z art. 209 § 3 kpk „jeżeli pokrzywdzonemu przyznano świadczenie rodzinne albo świadczenie pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie odbywa się z urzędu”. Tak więc zarówno prokurator był uprawniony do ścigania oskarżonego Z. G. za ten czyn z urzędu, jak też uprawniony organ złożył wniosek o ściganie tego oskarżonego za w/w przestępstwo.
Wobec powyższego wskazana w apelacji obraza art. 17 § 1 pkt 10 kpk nie nastąpiła. Za oczywiście bezzasadny należy uznać również zarzut naruszenia zasady bezpośredniości postępowania karnego poprzez nieprzesłuchanie oskarżonego przez przedstawicieli organów do tego uprawnionych, niewłaściwy tryb postępowania i pozbawienie oskarżonego prawa do obrony. Z akt przedmiotowej sprawy bezspornie wynika, że oskarżony Z. G. nie stawiał się na wezwania organów procesowych i był ścigany listem gończym. Po ustaleniu jego miejsca zamieszkania na terenie F., I sekretarz Ambasady RP w P. na wniosek Prokuratora Okręgowego w Siedlcach w ramach pomocy prawnej przedstawił podejrzanemu zarzut popełnienia zarzucanego mu przez prokuratora przestępstwa z art. 209 § 1 kk i przesłuchał go w charakterze podejrzanego, zadając mu pytania zawarte we wniosku prokuratora oraz pouczając o przysługujących mu uprawnieniach.
Nie bez znaczenia pozostaje więc fakt, że czynności te były dokonywane w języku polskim, a więc brak jest podstaw do twierdzenia, by którakolwiek z osób biorących w nich udział nie rozumiała znaczenia pytań lub odpowiedzi. Z. G. zapoznał się z treścią protokołów z tych czynności, nie składał żadnych zastrzeżeń do ich przebiegu lub treści, co potwierdził własnoręcznymi podpisami. Nie składał też wniosków o przyznanie mu obrońcy z urzędu. Wbrew twierdzeniom apelującego, zgodnie z art. 586 § 1 kpk w razie niemożności przesłuchania obywatela polskiego, przebywającego za granicą przez polskie organy ścigania, czy wymiaru sprawiedliwości, można zwrócić się o wykonanie takich czynności do polskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego.
Tak więc przedstawienie zarzutów i przesłuchanie Z. G. w charakterze podejrzanego przez przedstawiciela Wydziału Konsularnego Ambasady Polskiej w P. było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa polskiego tj. art. 586 § 1 kpk i art. 18 pkt 1 ppkt 2 ustawy o funkcjach konsulów RP z dnia 13 lutego 1984 r. W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania, że tryb postępowania w tym zakresie był nieprawidłowy, a oskarżony był pozbawiony prawa do obrony. Zgodzić się natomiast należy z twierdzeniem obrońcy oskarżonego, że wobec ukończenia przez pokrzywdzonego D.
G. 18-tu lat, Sąd winien pouczyć go o możliwości wstąpienia do sprawy w charakterze oskarżyciela posiłkowego i zawiadomić go o terminie posiedzenia. Taki obowiązek wynika z art. 54 § 1 kpk i art. 339 § 5 kpk. Sąd Odwoławczy analizując akta tej sprawy stwierdził, że D. G. nie został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach i nie otrzymał aktu oskarżenia wraz z wnioskiem w trybie art. 335 § 1 kpk, bowiem w momencie kierowania tego wniosku do sądu nie był jeszcze pełnoletni, zaś Sąd I instancji mimo ukończenia przez niego 18-tu lat również tych obowiązków nie wykonał.
Nie bez znaczenia na ocenę, czy oskarżony popełnił zarzucany mu czyn i ewentualnie na ocenę stopnia jego winy mogą mieć zeznania tego pokrzywdzonego (D. G.), a w szczególności czy faktycznie w okresie zarzucanego oskarżonemu czynu pokrzywdzony ten nie miał zaspokajanych podstawowych potrzeb życiowych, czy oskarżony interesował się synem, czy pomagał mu finansowo, czy przysyłał mu prezenty, a także czy inne osoby pomagały matce dziecka w jego utrzymaniu. Nie bez znaczenia na treść wyroku ma ustalenie, czy D. G. po ukończeniu 18-go roku życia w dalszym ciągu uczy się, czy też podjął pracę zarobkową, bowiem od tego ustalenia uzależnione jest orzeczenie o zobowiązaniu oskarżonego do bieżącego płacenia alimentów.
Z uwagi powyższe Sąd Okręgowy uznał, że uchybienia te mogły mieć wpływ na treść wyroku i dlatego zaskarżony wyrok uchylił, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy pouczy pokrzywdzonego D. G. o przysługujących mu uprawnieniach, a także przesłucha go w charakterze świadka na wyżej wskazane okoliczności. O ile zajdzie taka potrzeba przesłucha także w charakterze świadków A. K. i inne osoby na okoliczność sytuacji materialnej i finansowej D. G. i jego matki, pomocy innych osób dla tej rodziny w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb dziecka.
W przypadku stawienia się oskarżonego na rozprawę, Sąd przesłucha go w charakterze oskarżonego i ustali z jakich powodów nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego nawet w minimalnym stopniu, jaka była jego sytuacja finansowa i osobista, a także, czy po wydaniu tego orzeczenia w jakikolwiek sposób wywiązywał się z tego obowiązku. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli sądowi na prawidłowe wyrokowanie w tej sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy na podstawie art. 437 § 1 i 2 kpk orzekł jak w wyro ap