Social security costs appeal dismissed; court upheld lower court's minimal fee award based on case complexity.
Legislator summary
AI generatedThe Social Insurance Institution appealed the lower court's decision awarding it 180 PLN in legal fees. The institution argued that costs should be calculated based on the disputed contribution amount of nearly 19,000 PLN. The appellate court rejected this, affirming that the minimal fee was appropriate given the specific nature of social security disputes and the lack of need for complex legal analysis.
Legislator headnote
AI generatedArt. 98 § 1, 3 k.p.c.; § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.: In social security disputes, courts may award minimal legal fees based on case complexity rather than the disputed amount, avoiding excessive sanctions.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
III A Uz 23/18 POSTANOWIENIE Dnia 22 marca 2018 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodnicząca: SSA Urszula Iwanowska (spr.), Sędziowie SA: Jolanta Hawryszko Romana Mrotek po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2018 r., na posiedzeniu niejawnym, sprawy z odwołania (...) DRUKARNIA spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. przy udziale W. S. o objęcie ubezpieczeniem na skutek zażalenia organu rentowego na postanowienie zawarte w punkcie II wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt VI U 1181/17, postanawia: oddalić zażalenie. SSA Jolanta Hawryszko SSA Urszula Iwanowska SSA Romana Mrotek
UZASADNIENIE
Płatnik składek (...) Drukarnia spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 13 czerwca 2017 r., którą stwierdzono, że W. S., jako osoba wykonująca u płatnika składek pracę na podstawie szeregu umów o świadczenie usług (do których stosuje się przepisy dotyczące umów zlecenia), podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w szczegółowo określonych w decyzji okresach przypadających między 10 lutego 2012 r. a 29 grudnia 2014 r.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie (pkt I) oraz zasądził od (...) Drukarnia sp. z o.o. w S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy wskazał, że o kosztach tych orzekł w oparciu o przepisy art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. (zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu i przy uwzględnieniu faktu, że organ rentowy – będąc stroną wygrywającą sprawę – złożył wniosek o zasądzenie na swoją rzecz odnośnych kosztów) oraz na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804; powoływanego dalej jako: rozporządzenie) - w zakresie ustalenia kwoty należnej organowi rentowemu.
Na podstawie wyżej przywołanych norm sąd pierwszej instancji zasądził więc od płatnika składek na rzecz organu rentowego, reprezentowanego przez zawodowego pełnomocnika – radcę prawnego, kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenie pełnomocnika wyczerpywało należne Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych koszty procesu). Z powyższym orzeczeniem Sądu Okręgowego w Szczecinie w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania (punkt II) nie zgodził się Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który w złożonym zażaleniu zarzucił mu: - naruszenie § 2 pkt 5 rozporządzenia w związku z art. 98 § 1 i 3 oraz art. 108 § 1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy sprawa z odwołania płatnika składek dotyczyła określenia wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, a wobec tego ustalenie wysokości zwrotu kosztów zastępstwa procesowego winno nastąpić z uwzględnieniem wartości przedmiotu sporu.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o: - zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie II poprzez zasądzenie od płatnika składek (...) Drukarnia sp. z o.o. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, - zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Nadto, z ostrożności, w przypadku oddalenia zażalenia, skarżący wniósł o odstąpienie od obciążania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. kosztami postępowania zażaleniowego.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wysokość należności z tytułu nieopłaconych przez płatnika składek wyniosła łącznie 18.779,30 zł w stosunku do ubezpieczonej W. S., a wobec tego stawka minimalnej opłaty przy tak określonej wartości przedmiotu postępowania winna wynosić 3.600 zł, a nie 180 zł. Zdaniem organu rentowego, w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia, albowiem dotyczy on stawki minimalnej, która wynosi 180 zł, ale w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego.
Sprawa z odwołania (...) Drukarnia sp. z o.o. dotyczyła natomiast określenia wysokości podstawy wymiaru składek, a zatem, dalej idąc, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, nie jest to więc sprawa o świadczenie pieniężne. Skarżący zwrócił także uwagę, że składki na ubezpieczenie społeczne nie są świadczeniami pieniężnymi z ubezpieczenia społecznego, lecz świadczeniami na te ubezpieczenia, dlatego też podstawę do określenia kosztów zastępstwa procesowego w tej sprawie stanowi § 2 rozporządzenia.
Jednocześnie organ rentowy wskazał, że stawka minimalna, określona powołanymi przepisami, wyznacza dolną granicę opłaty zasądzanej przez sąd, nie można zatem na podstawie art. 98 k.p.c. stronie wygrywającej sprawę i reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika przyznać mniejszej kwoty kosztów niż wynikająca z rozporządzenia wykonawczego, najniższa kwota odnosząca się do danej kategorii spraw. Na uzasadnienie swojego stanowiska skarżący przywołał postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 r., III CZ 34/12 (LEX nr 1212816) wskazując, że Sąd Najwyższy uznał je za aktualne uznał także w sytuacji, kiedy przedmiotem sporu była wysokość składki na ubezpieczenie wypadkowe (wyrok z dnia 8 września 2015 r., I UK 412/14).
Oznacza to, że także w sprawie takiej jak niniejsza, kiedy przedmiotem sporu była wartość należnych składek na ubezpieczenia społeczne (podstawa wymiaru składek) wysokość kosztów procesu powinna zostać uzależniona od wysokości spornej kwoty składek, która w niniejszym procesie wynosiła 18.779,30 zł.
Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:
Zażalenie należało uznać za nieuzasadnione. Sąd Apelacyjny w całości podziela stanowisko Sądu Okręgowego, że w niniejszej sprawie ustalenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika organu rentowego ostatecznie winno nastąpić w oparciu o § 9 ust. 2 rozporządzenia, a nie, jak wskazuje skarżący, w oparciu o § 2 tego rozporządzenia. W ocenie Sądu Apelacyjnego zasądzanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego od płatników składek i ubezpieczonych, liczonych od wartości podstawy wymiaru składek bądź od wysokości spornych składek, w pewnych sytuacjach ma charakter dodatkowej dotkliwej sankcji, co skutkuje tym, że sąd, orzekając o kosztach procesu, może dokonać własnej oceny prawnej, którą przedstawia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
Tak też było w rozpoznawanym przypadku, gdy to Sąd Okręgowy rozstrzygnięcie o kosztach oparł na art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. oraz na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia. Ocena prawna Sądu Okręgowego była dopuszczalna, zważywszy, w odniesieniu do analizowanej kwestii prawnej, na niejednolitość orzecznictwa, w tym również Sądu Apelacyjnego w Szczecinie. Sąd Okręgowy mógł zatem uznać, i mieściło się to w granicach dopuszczalnej oceny prawnej, że sprawy o świadczenia z ubezpieczenia społecznego pozostają najbardziej zbliżone do spraw o ustalenie podstawy wymiaru składek, a w istocie do spraw o objęcie ubezpieczeniem społecznym.
Potwierdzeniem takiego wnioskowania jest aktualna zmiana rozporządzenia wprowadzona od 13 października 2017 r., według której § 9 ust. 2 rozporządzenia otrzymał brzmienie: „Stawki minimalne wynoszą 180 zł w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym”. Sąd odwoławczy wziął przy tym pod uwagę, że niezbędny nakład pracy pełnomocnika organu rentowego, jak również charakter sprawy, wkład jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, uzasadniały przyznanie wynagrodzenia jedynie w stawce minimalnej.
Powyższe okoliczności należało bowiem ocenić w kontekście szczególnego przypadku określonego w art. 102 k.p.c. zgodnie z którym, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Dlatego też, mając na uwadze okoliczności sprawy, w odniesieniu do treści art. 102 k.p.c., uznać należy, że w sprawie brak było podstaw do mnożenia kolejnych kosztów na rzecz organu rentowego i wniosek organu w przedmiocie kosztów zasługiwał na uwzględnienie jedynie w wysokości stawki określonej w § 9 ust. 2 rozporządzenia.
W tej sytuacji brak było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie § 2 rozporządzenia, zgodnie z wnioskiem skarżącego. Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny uznał zażalenie za nieuzasadnione i na podstawie art. 397 § 2 k.p.c. w związku z art. 385 k.p.c. oddalił je w całości. SSA Jolanta Hawryszko SSA Urszula Iwanowska SSA Romana Mrotek