Court quashes conviction for harassment and threats due to factual errors and incorrect continuous act classification.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal quashed the first-instance verdict convicting the defendant of harassment and threats against his former partner. The court found that the lower court failed to properly delimit the timeframes for distinct criminal acts and incorrectly classified the harassment as a continuous act under the law. Consequently, the appeal was successful, and the case was remanded for a new trial to correct these legal and factual errors.
Legislator headnote
AI generatedArt. 11 § 2 k.k.; Art. 12 k.k.; Art. 190 § 1 k.k.; Art. 190a § 1 k.k.; Art. 207 § 1 k.k.: When distinct criminal acts occur in separate timeframes without continuous execution, they cannot be combined as a single continuous act, and the lower court must precisely define the temporal scope of each charge to avoid violating the principle of legal certainty.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt V Ka 1212/17
UZASADNIENIE
G. N. został oskarżony o to, że: I. w okresie od czerwca 2015 roku do stycznia 2016 roku w Ł., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, uporczywie nękał byłą konkubinę A. C. wykonując liczne połączenia telefoniczne, wysyłając wiadomości tekstowe sms, czym istotnie naruszył jej prywatność i wzbudził u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, tj. o czyn z art. 190 a § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. II. w okresie od 19 marca 2013 roku do 13 sierpnia 2015 roku w Ł., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, kierował wobec byłej konkubiny A.
C. groźby karalne: zgwałcenia, pobicia, uszkodzenia ciała, pozbawienia życia przy czym groźby te wzbudziły u w/w uzasadnione obawy, że zostaną spełnione, tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. III. w okresie od stycznia 2010 roku do 23 czerwca 2010 roku w Ł., znęcał się psychicznie i fizycznie nad swoją byłą konkubiną A. C. w ten sposób, że znajdując się pod wpływem alkoholu wszczynał awantury podczas których ubliżał, wyzywał i poniżał w/w używając przy tym słów powszechnie uznawanych za obelżywe, szturchał pokrzywdzoną, popychał, bił ją po twarzy ręką, uderzał z główki w czoło, tj. o czyn z art. 207 § 1 k.k. Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 29 maja 2017 roku oskarżonego uznano za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzono mu za czyny opisane w punktach I. i II. aktu oskarżenia kary po 1 miesiącu pozbawienia wolności oraz po 8 miesięcy ograniczenia wolności w postaci obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym, zaś za czyn opisany w punkcie III. aktu oskarżenia - karę 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności w postaci obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym, które to kary następnie objęto karą łączną 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności w postaci obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.
Sąd na podstawie art. 41a § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną A. C. oraz zakaz zbliżania się do niej na odległość 100 metrów na okres 3 lat. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd Rejonowy orzekł zasądzając od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 430 złotych tytułem ich zwrotu. Apelację od powyższego wyroku na podstawie art. 425 § 1 i 2 k.p.k., art. 444 k.p.k. i art. 447 § 2 k.p.k. wniósł prokurator, zaskarżając powyższy wyrok w całości na korzyść oskarżonego i na podstawie art. 427 § 1 i 2 k.p.k. i art. 438 pkt 1 k.p.k. zapadłemu rozstrzygnięciu zarzucił: - obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 11 § 2 k.k. polegającą na niezastosowaniu kumulatywnej kwalifikacji do zachowań oskarżonego wskazanych w punkcie 1.i 2. wyroku, co ma swoje źródło w błędnym przyjęciu, że uporczywe nękanie przypisane oskarżonemu w pkt 1., jak i kierowanie gróźb karalnych przypisane w pkt 2. stanowią odrębne czyny zabronione, a nie zachowania podjęte w ramach jednego czynu zabronionego kwalifikowanego z art. 190 a § 1 k.k. w zb. z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.; - obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a to art. 424 § 1 k.p.k. poprzez niedostateczne umotywowanie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia przemawiających za przyjęciem w pkt 1. i 2. orzeczenia, iż oskarżony dopuścił się w istocie dwóch odrębnych czynów zabronionych, a nie jednego kwalifikowanego na podstawie art. 11 § 2 k.k. Prokurator na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. i art. 437 § 2 k.p.k. wniósł o zmianę przedmiotowego orzeczenia w zakresie pkt 1. i 2. poprzez przyjęcie w miejsce dwóch czynów przypisanych oskarżonemu jednego czynu kwalifikowanego z art. art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Wniesiona apelacja okazała się zasadna o tyle, że jej wniesienie skutkowało kontrolą instancyjną, która ujawniła konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości. Sąd I instancji dopuścił się błędów, wśród których za najpoważniejszy uznać należy wydanie wyroku pomimo braku przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w sprawie. Całokształt ustaleń faktycznych poczyniono wyłącznie w oparciu o dowody ujawnione na rozprawie. Żaden z dowodów nie został przeprowadzony bezpośrednio przed sądem. Wprawdzie obowiązująca procedura karna dopuszcza odstępstwo od zasady bezpośredniości i taki sposób ujawniania dowodów, niemniej jednak do zamknięcia rozprawy i wydania wyroku niezbędne jest, aby dowody przeprowadzone w postępowaniu przygotowawczym w sposób wyczerpujący pozwalały na rekonstrukcję stanu faktycznego i dokonanie jego prawnokarnej oceny.
W przedmiotowej sprawie zebrany materiał dowodowy nie dawał wystarczających podstaw do przypisania oskarżonemu popełnienia zarzuconych w akcie oskarżenia czynów w kształcie wynikającym z ich opisów i z tego względu Sąd rozpoznający sprawę powinien był podjąć niezbędne czynności dowodowe celem zweryfikowania podstaw oskarżenia i sprecyzowania faktów opisanych w zarzutach. Należy podkreślić, że uzasadnienie zapadłego wyroku odznacza się dużą dozą ogólności i nie odpowiada precyzyjnie na pytania, dlaczego G. N. przypisano popełnienie zarzuconych czynów o ustalonej kwalifikacji prawnej w przyjętym okresie czasu.
Zawarte w nim pojęcia nieostre, takie jak „w trakcie trwania związku”, „wielokrotnie” oraz „po rozstaniu” nie pozwalają na precyzyjne umiejscowienie w czasie zachowań oskarżonego i odniesienie ich do czasu popełnienia zarzucanych czynów. Z ujawnionych zeznań świadków nie wynika ani częstotliwość wszczynania awantur, ani powody, dla których w opisany w zarzutach sposób wytyczono ramy zdarzeń historycznych będących przedmiotem oceny. Nie wiadomo, dlaczego jako początek znęcania się nad A. C. przyjęto akurat styczeń 2010 roku, a Sąd Rejonowy nie poczynił niezbędnych ustaleń w tym zakresie.
Jedynym zdarzeniem, co do którego w uzasadnieniu znalazły się konkretne ustalenia faktyczne, jest zajście z czerwca 2010 r., w trakcie którego oskarżony, jak ustalił Sąd, „bił A. C. po twarzy”, tymczasem opis czynu z aktu oskarżenia zawiera, (poza nie sprecyzowanym bliżej przez Sąd Rejonowy wyzywaniem i ubliżaniem), również takie zachowania jak poniżanie, szturchanie, popychanie i uderzanie „z główki” w czoło. Podobnie Sąd meriti nie ustalił częstotliwości wysyłania przez oskarżonego smsów do pokrzywdzonej i kontaktów telefonicznych, a jest to niezbędne dla oceny, czy w istocie jego zachowanie wypełniło znamiona zarzuconego mu uporczywego nękania i w jakim okresie miało ono trwać.
Sąd ustalił, że „po rozstaniu” oskarżony wysyłał do pokrzywdzonej sms-y z obelgami i groźbami. Tymczasem pokrzywdzona rozstała się z oskarżonym w 2010 r. a zgodnie z zarzutem nękanie miało trwać od czerwca 2015 r., zaś groźby – od 19 marca 2013 r. Z wydruków wiadomości sms załączonych do akt sprawy wynika, że większą ich liczbę pokrzywdzona otrzymała tylko w czerwcu 2015 r. (21 wiadomości) oraz we wrześniu 2015 r. (11 wiadomości), zaś w pozostałych miesiącach objętych zarzutem było ich od 1 do 3 (ostatni w listopadzie 2015 r.).
Brak wydruków wiadomości z dwóch ostatnich miesięcy objętych zarzutem (grudnia 2015 r. i stycznia 2016 r.) Nie wiadomo jednocześnie, czy wydruki zawierają wszystkie wiadomości od oskarżonego, czy jedynie część oraz ile było połączeń telefonicznych (brak wykazu połączeń, którego nie zażądano od operatora). W tym kontekście niezbędne jest także ustalenie przez Sąd czasokresu trwania gróźb kierowanych pod adresem A. C., bowiem także w tym wypadku nie wiadomo, dlaczego Sąd Rejonowy przyjął, że groźby te trwały w okresie wskazanym w akcie oskarżenia (od 19 marca 2013 r. do 13 sierpnia 2015 r.).
Ponadto stwierdzenie, czy powołana w uzasadnieniu fraza „kiedyś cię znajdę, a wtedy…” stanowi groźbę karalną w rozumieniu art. 190 § 1 k.k., wymaga poczynienia dokładniejszych ustaleń faktycznych i dokonania w szerszym kontekście analizy obiektywnej i subiektywnej możliwości wywołania u pokrzywdzonej stanu obawy przez sformułowania wypowiadane przez oskarżonego. Należy też wskazać, że Sąd Rejonowy poczynił ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie, opisujące zachowania G. N. w czasie wykraczającym poza ramy zdarzeń historycznych zawartych w zarzutach, czego wyraz odnaleźć można w uzasadnieniu, gdzie Sąd powołuje się na zabranie dzieci od babci i zniewagi pod jej adresem, co miało mieć miejsce w 2013 roku oraz agresywne zachowania oskarżonego względem pokrzywdzonej mające mieć miejsce w toku postępowania sądowego.
Odnosząc się na zakończenie do zarzutów postawionych w apelacji Sąd Okręgowy zważył, że w obecnym stanie materiału dowodowego brak jest podstaw do zakwalifikowania czynów przypisanych w punktach I. i II. wyroku jako jednego przestępstwa popełnionego w warunkach zbiegu z art. 11 § 2 k.k. Sąd Rejonowy wprawdzie w uzasadnieniu dokonał zbiorczego opisu zachowań oskarżonego polegających na wysyłaniu widomości sms i wykonywaniu połączeń telefonicznych, nie precyzując, jak już wyżej wskazano, ram czasowych tych zachowań w oparciu o materiał dowodowy, jednakże nie można nie zauważyć, iż w/w czyny sformułowane w akcie oskarżenia zazębiają się ze sobą chronologicznie jedynie w zakresie niepełnych trzech miesięcy (od czerwca 2015 r. do 13 sierpnia 2015 r.), natomiast w pozostałej części ich ramy czasowe określone w zarzutach i zaakceptowane przez Sąd są całkowicie od siebie niezależne - uporczywe nękanie miało mieć miejsce jeszcze przez pięć miesięcy po zakończeniu kierowania gróźb karalnych, zaś groźby miały zacząć się aż dwa lata i trzy miesiące wcześniej niż nękanie.
Z uwagi na konieczność uchylenia w całości zaskarżonego wyroku Sąd odwoławczy nie odnosił się do zawartego w uzasadnieniu apelacji zarzutu dotyczącego orzeczenia o karze. W tym miejscu koniecznym jest tylko dodatkowo podniesienie, że oprócz wskazanych uchybień Sąd I instancji obraził również przepis prawa materialnego, błędnie uznając, że czyn z art. 190a § 1 k.k. może występować w warunkach czynu ciągłego z art. 12 k.k., podczas gdy „uporczywość” jest znamieniem powyższego przestępstwa, a tym samym zachowanie wypełniające znamiona art. 190a § 1 k.k. zawsze ma charakter trwały i podobnie jak przestępstwo znęcania z art. 207 § 1 k.k. nie może być subsumowane jako czyn ciągły w rozumieniu art. 12 k.k. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 437 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi do ponownego rozpoznania.
Rozpatrując sprawę ponownie Sąd Rejonowy przeprowadzi postępowanie dowodowe bacząc, aby wyeliminować powołane w niniejszym uzasadnieniu uchybienia, które legły u podstaw wydanego orzeczenia kasatoryjnego.