Legislator Case Law & Legislation
VIII U 337/17 AI generated

Social Security Court dismissed pension appeal; applicant failed to prove employment contract with agricultural cooperative.

Case Number VIII U 337/17
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Social Security Court dismissed the applicant's appeal against a decision denying pension credit for a specific employment period. The applicant argued that documents proving membership in an agricultural cooperative were destroyed by water damage, making full documentation impossible. The court ruled that the applicant failed to establish an employment relationship because the cooperative's statutes and relevant case law exclude non-member workers from being considered employees in such cooperatives. Consequently, the court found no legal basis to alter the original decision regarding the pension calculation period.

Legislator headnote

AI generated

Art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Art. 114 ust. 1 ustawy o spółdzielniach rolniczych: members of agricultural production cooperatives cannot be considered employees for social security purposes unless employed under an employment contract, which is legally excluded by the cooperative's specific legal framework.

Keywords

AI generated
agricultural cooperative employment social security pension calculation employment relationship status social security contribution period pension appeal dismissal

Cited Legislation

AI generated
Art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Decyzją z dnia 16 grudnia 2016 roku (znak: ENP/10/042085343) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., na podstawie art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
Art. 114 ust. 1 ustawy o spółdzielniach rolniczych
Przy pracach stanowiących zasadniczy przedmiot działalności gospodarczej, jak również w prowadzonych przez spółdzielnię zakładach przetwórczych i usługowych mogą być zatrudnieni oprócz członków także ich domownicy, inne zaś osoby jedynie dorywczo dla zapobieżenia stratom gospodarczym (art. 114 § 1).
Art. 2 Kodeksu pracy
Decyzją z dnia 16 grudnia 2016 roku (znak: ENP/10/042085343) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., na podstawie art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
art. 2 k.p
Zgodnie z treścią art. 2 k.p.
art. 22 k.p
Ubezpieczonego nie łączył ze Spółdzielnią stosunek pracy w rozumieniu art. 22 k.p.
art. 22 § 1 k.p
Stosownie do art. 22 § 1 k.p., przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Cited Case Law

AI generated
III CZP 32/88
także uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 1988 r., III CZP 32/88, OSNC 1989 Nr 10, poz.
SA/Łd (...)
152; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2003 r., (...) SA/Łd (...), Prawo Pracy 2003 nr 9, s.
I UK 312/04
42; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2005 r., I UK 312/04, LEX nr 989238 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2009 r., I UK 115/09, LEX nr 558571).
I UK 115/09
42; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2005 r., I UK 312/04, LEX nr 989238 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2009 r., I UK 115/09, LEX nr 558571).
III AUa 188/12
Wyrokiem z dnia 29 listopada 2011 r., sygn.
I UK 179/06
Supreme Court dismisses social security appeal, ruling court proceedings allow witness testimony unlike administrative limits.
I UK 383/11
Supreme Court dismissed pension claim because cooperative membership, not employment contract, governed the relationship.
I UK 186/09
Joining a cooperative as a member automatically terminates prior employment, disqualifying work from early retirement special conditions.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt VIII U 337/17

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 grudnia 2016 roku (znak: ENP/10/042085343) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., na podstawie art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 24 października 2016 roku, przyznał J. N. emeryturę od dnia 5 listopada 2015 roku tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że emerytura została obliczona zgodnie z art. 26 ustawy emerytalnej jako równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę.

Przy ustaleniu wysokości emerytury uwzględniono: - kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 16174,89 zł; - kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 200645,32 zł; - średnie dalsze trwanie życia wynosi 207,80 miesięcy; - wyliczona kwota emerytury wynosi 1043,41 zł. Organ rentowy wskazał także, że przy ustalaniu wysokości emerytury uwzględniono zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników wynosi 37,51 zł.

Zatem łączenie emerytura wynosi 1080,92 zł. /decyzja z dnia 16 grudnia 2017 roku k. 54 -55 akt ZUS/ W dniu 11 stycznia 2017 roku odwołanie od powyższej decyzji złożył J. N. zarzucając organowi rentowemu nieuwzględnienie do ustalenia wartości kapitału początkowego okresu zatrudnienia w (...) w K. od dnia 1 czerwca 1977 roku do dnia 14 listopada 1991 roku (tj. 14 lat 5 miesięcy 13 dni), za okres, za który były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. Odwołujący się wskazał, że organ rentowy żądał od niego dokumentu potwierdzającego, że był członkiem (...) w K. z ilością przepracowanych dni jako członek spółdzielni.

Było to natomiast niemożliwe, gdyż Likwidator Spółdzielni nie jest w posiadaniu żadnych dokumentów, ponieważ zostały one zniszczone poprzez zalanie wodą. Nie jest więc w stanie w pełni udokumentować tego okresu, poza świadectwem pracy. Wnioskodawca wskazał także, że był członkiem spółdzielni bez wkładu ziemi i nie posiadał działki. /odwołanie wnioskodawcy z dnia 11 stycznia 2017 roku k. 2 / W odpowiedzi na odwołanie z dnia 10 lutego 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Organ rentowy wskazał dodatkowo, że ustalając wartość kapitału początkowego z okresu zatrudnienia 1 czerwca 1977 roku do dnia 28 stycznia 1993 roku w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w K. odmówił zaliczenia okresu pracy od dnia 1 czerwca 1977 roku do dnia 14 listopada 1991 roku, ponieważ wnioskodawca nie złożył dokumentów potwierdzających, że nie był członkiem tej spółdzielni. Załączone do wniosku emerytalnego oświadczenie z dnia 23 października 2016 roku likwidatora (...) w K., że J. N. nie był członkiem (...) nie stanowi środka dowodowego w rozumieniu § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011 r. w sprawie postępowania oświadczenia emerytalno-rentowe (Dz.

U. z 2011 r., Nr 237, poz. 1412), bowiem nie podlega żadnej weryfikacji - likwidator oświadczył, że dokumentacja Spółdzielni nie istnieje (uległa zniszczeniu wskutek zalania wodą). /odpowiedź na odwołanie k. 3/. Pismem z dnia 15 maja 2017 roku wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie przedstawić dokumentów potwierdzających jego wynagrodzenie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w K., gdyż uległy zniszczeniu - zostały zalane wodą. /pismo z dnia 15 maja 2017 roku k. 10/ Na rozprawie w dniu 24 października 2017 roku - poprzedzającej wydanie wyroku - wnioskodawca poparł odwołanie. /stanowisko wnioskodawcy k. 30/ Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

J. N. urodził się w dniu (...). / okoliczność bezsporna/ Wnioskodawca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. /okoliczność bezsporna/ Decyzją z dnia 7 grudnia 2016 roku (znak (...)-2016) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. ustalił kapitał początkowy J. N. na dzień 1 stycznia 1999 roku. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ rentowy przyjął podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od 1 stycznia 1972 roku do 31 grudnia 1981 roku.

Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 54,89% i został pomnożony przez kwotę bazową w wysokości 1.220,89 zł, w związku z czym podstawa wymiaru kapitału początkowego wyniosła 670,15 zł. Przyjęto łącznie 12 lat, 7 miesiąc i 27 dni tj. 151 miesięcy okresów składkowych. Wysokość 24% kwoty bazowej wyniosła 293,01 zł. Współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 54,89%. Średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osób w wieku 62 lat przyjęto w ilości 209 miesięcy.

W związku z powyższym wysokość kapitału początkowego ustalona na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniosła 58193,96 zł. Organ rentowy wskazał, że do ustalenia wartości kapitału początkowego nie uwzględnił okresu od dnia 1 czerwca 1977 roku do 14 listopada 1991 rok, gdyż nie został wystarczająco udowodniony oraz od dnia 16 stycznia 1996 roku do dnia 31 stycznia 1996 roku, gdyż w tym okresie przebywał na urlopie bezpłatnym. Jednocześnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że w celu ewentualnego ponownego przeliczenia kapitału początkowego niezbędne jest przedłożenie dokumentów potwierdzających, że wnioskodawca był członkiem (...) w K.. /decyzja z dnia 7 grudnia 2016 roku k. 4 akt kapitałowych / Do obliczenia wskaźnika podstawy wymiaru kapitału początkowego organ rentowy przyjął następujące dochody stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne wnioskodawcy uznając je za najkorzystniejsze dla wnioskodawcy: - 1972 rok – 34.630,00 zł; - 1973 rok – 45.720,00 zł; - 1974 rok – 12.968,00 zł; - 1975 rok – 14.400,00 zł; - 1976 rok – 33.467,00 zł; - 1977 rok – 12.170,00 zł; - 1978 rok – 0,00 zł; - 1979 rok – 0,00 zł; - 1980 rok – 0,00 zł; - 1981 rok – 0,00 zł; /obliczenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego – k. 5 akt kapitałowych/ J.

N. nie zaskarżył powyższej decyzji. /okoliczność bezsporna/ W dniu 24 października 2016 roku J. N. złożył wniosek o emeryturę. /wniosek k.1-4 akt ZUS/ Decyzją z dnia 16 grudnia 2016 roku (znak: ENP/10/042085343) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., na podstawie art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 24 października 2016 roku, przyznał J. N. emeryturę od dnia 5 listopada 2015 roku tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że emerytura została obliczona zgodnie z art. 26 ustawy emerytalnej jako równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę.

Przy ustaleniu wysokości emerytury uwzględniono: - kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 16174,89 zł; - kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 200645,32 zł; - średnie dalsze trwanie życia wynosi 207,80 miesięcy; - wyliczona kwota emerytury wynosi 1043,41 zł. Organ rentowy wskazał także, że przy ustalaniu wysokości emerytury uwzględniono zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników wynosi 37,51 zł.

Zatem łączenie emerytura wynosi 1080,92 zł. /decyzja z dnia 16 grudnia 2017 roku k. 54 -55 akt ZUS/ Wnioskodawca w okresie od dnia 1 czerwca 1977 roku do dnia 28 stycznia 1993 roku był zatrudniony Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w K. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierowcy i otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 43 dniówek obrachunkowych - planowana dniówka 140 zł. /świadectwo pracy z dnia 28 stycznia 1993 roku k. 16 akt ZUS / Wnioskodawca był członkiem spółdzielni, ale nie użytkował żadnej działki ani nie miał żadnego wkładu.

Był wpisany na listę członków i uczestniczył w walnych zebraniach raz w miesiącu oraz opłacał składki na rzecz spółdzielni. /zeznania wnioskodawczyni złożone w dniu 24 października 2017 roku k. 31 w zw. z wyjaśnieniami e - protokół z dnia 19 września 2017 roku 00:01:12 - 00:08:21 - płyta CD k. 23; zeznania świadka A. B. e - protokół z dnia 19 września 2017 roku 00:13:33 - 00:19:31 - płyta CD k. 23; zeznania świadka L. K. e - protokół z dnia 19 września 2017 roku 00:19:31 - 00:26:32- płyta CD k. 23;zeznania świadka J.

J. złożone w dniu 24 października 2017 roku k. 30 v/ Wnioskodawca pracował Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w K. głównie jako kierowca, chociaż jak nie było pracy dla kierowcy to wykonywał również prace w polu np. orał ciągnikiem, zwoził zboże z pola. /zeznania świadka A. B. e - protokół z dnia 19 września 2017 roku 00:13:33 - 00:19:31 - płyta CD k. 23, zeznania świadka J. J. złożone w dniu 24 października 2017 roku k. 30 v/ W Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w K. były listy członków z wkładami, ale byli też pracownicy, którzy nie mieli wkładów, a byli członkami spółdzielni tylko nie dostawali wtedy działki.

Zdarzali się pracownicy, którzy nie byli członkami spółdzielni np. grupa budowlana. Oni otrzymywali 100% wynagrodzenia i nie odprowadzali składek, nie uczestniczyli w zebraniach. /zeznania świadka J. J. złożone w dniu 24 października 2017 roku k. 30 v/ Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał w oparciu o dokumenty zawarte w aktach organu rentowego i załączone do akt sprawy, oraz zeznania wnioskodawcy i świadków A. B., L. K. i J. J.. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd dał wiarę zeznaniom wnioskodawcy oraz świadków, że J.

N. pracując w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w K. był jej członkiem, pomimo, że nie wniósł wkładu w postaci ziemi.

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że wnioskodawca, jako ubezpieczony urodzony po dniu 31 grudnia 1948 r., przysługuje emerytura na podstawie zasad sprecyzowanych w art. 26 i art. 25 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887 z późn. zm.). W myśl art. 26 ust. 1 ww. ustawy emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183.

Przepis art. 25 ust. 1 ww. ustawy stanowi zaś, że podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenia emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Jak wynika zaś z § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1412) jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności:

1) legitymacja ubezpieczeniowa;

2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia. W postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w k.p.c. Ograniczenia dowodowe zawarte w ww. rozporządzeniu dotyczą bowiem wyłącznie postępowania przed organem rentowym. Nie mają więc zastosowania w postępowaniu sądowym, opartym na zasadzie swobodnej oceny dowodów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt I UK 179/06, LEX nr 342283).

Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy odwołujący był członkiem w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w K. w okresie od dnia 1 czerwca 1977 roku do dnia 28 stycznia 1993 roku czy też świadczył pracę na podstawie stosunku pracy, tj. czy był pracownikiem w rozumieniu przepisów kodeksu pracy. Zdaniem Sądu Okręgowego przeprowadzone postępowanie pozwala na przyjęcie, że ubezpieczony nie pozostawał w Spółdzielni w stosunku pracy. Zgodnie z treścią art. 2 k.p. pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

Ubezpieczony nie był zatrudniony na żadnej z wymienionych, w art. 2 k.p., podstaw, lecz na podstawie umowy z rolniczą spółdzielnią produkcyjną w oparciu o przepisy ustawy z 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 21). Ubezpieczonego nie łączył ze Spółdzielnią stosunek pracy w rozumieniu art. 22 k.p. Za takim stanowiskiem przemawiają zeznania wnioskodawcy i zeznających w sprawie świadków tj. A. B., L. K. i J. J., którzy jednomyślnie wskazali, że J. N. był członkiem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w K..

Uczestniczył w walnych zebraniach, które miały miejsce raz w miesiącu, podpisywał listę i odprowadzał na rzecz spółdzielni składki. Fakt braku wniesienia wkładu nie pozbawiał wnioskodawcy bycia członkiem, ponieważ byli członkowie z wkładem w postaci ziemi, ale byli również tacy, którzy żadnego wkładu nie wnieśli. Jednak powyższe nie miało wpływu na stosunek członkostwa, który istniał w każdym z podanych przypadków. Poza tym, jak wskazał jasno świadek , były również osoby zatrudnione w spółdzielni na podstawie umowy o pracę, ale wówczas one nie były członkami spółdzielni, nie uczestniczyły w zebraniach i nie odprowadzały składek.

Likwidator J. J. wyjaśnił również, że w zaświadczeniu do organu rentowego napisał, iż wnioskodawca nie był członkiem spółdzielni, gdyż sprawdził jedynie listę członków z wkładami i tam nie było skarżącego. Zeznał jednocześnie, że aczkolwiek ubezpieczony nie miał wkładu to był normalnym członkiem spółdzielni, uczestniczył w zebraniach, odprowadzał składki. Świadek podał także, co bardzo istotne, że dla członków spółdzielni wynagrodzenie było określone dniówką uśrednioną i część dniówki odkładana była na trzynastą pensję, zaś osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę dostawały pełne 100% wynagrodzenie.

Jak wynika ze świadectwa pracy wnioskodawca otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 43 dniówek obrachunkowych - planowana dniówka 140 zł, a zatem dokument ten dodatkowo potwierdza, że był on członkiem spółdzielni. W niniejszej sprawie nawet sam wnioskodawca od samego początku wskazywał, że był członkiem spółdzielni. Okoliczność ta powoduje, że nie było możliwe uwzględnienie odwołania wnioskodawcy, ponieważ zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego zatrudnienie wynikające ze stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie odpowiada warunkom opisanym w art. 22 § 1 k.p., bowiem z jego istoty wynikają prawa i obowiązki niewystępujące w stosunku pracy, a wynikające z art. 18 ustawy z 1982 r. - Prawo spółdzielcze (wyrok Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2012 r., I UK 383/11, LEX nr 1215134).

Stosownie do art. 22 § 1 k.p., przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Z kolei w myśl art. 22 § 1 1 k.p. zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Zatrudnienie wynikające stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie odpowiada warunkom opisanym w art. 22 § 1 k.p., bowiem z jego istoty wynikają prawa i obowiązki niewystępujące w stosunku pracy, a wynikające z art. 18 Prawa spółdzielczego, np. prawo do uczestniczenia w walnym zgromadzeniu lub zebraniu grupy członkowskiej, do wybierania i bycia wybieranym do organów spółdzielni, do udziału w nadwyżce bilansowej, do świadczeń spółdzielni w zakresie jej statutowej działalności oraz prawo do zaskarżania uchwał walnego zgromadzenia spółdzielni (art. 42 § 4 Prawa spółdzielczego)), obowiązek wniesienia wkładu (art. 152 Prawa spółdzielczego).

Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 grudnia 2009 r., I UK 186/09 (OSNP 2011 nr 13-14, poz. 189), stwierdzając, że prawa i obowiązki członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych są uregulowane w odmienny sposób praw i obowiązków pracowniczych. Przy czym wyraźnie trzeba zaznaczyć, że niekorzystanie przez spółdzielcę z przysługujących mu praw nie oznacza, że nie kształtują one treści stosunku prawnego łączącego go ze spółdzielnią. Niektóre prawa i obowiązki związane z wykonywaniem pracy członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej mogą być podobne lub identyczne, jak wynikające z zatrudnienia pracowniczego.

Z istoty członkostwa wynika obowiązek członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej zespolonego działania przy prowadzeniu wspólnego gospodarstwa rolnego oraz działalności na rzecz indywidualnych gospodarstw rolnych członków (art. 138 Prawa spółdzielczego) w ramach ustalonej w spółdzielni organizacji pracy - wymaganej i niezbędnej wobec wieloosobowego składu spółdzielni. Ustalone zasady kooperacji mogą zatem przypominać wykonywanie pracy, pod kierownictwem, w określonym miejscu i czasie, ale podporządkowanie spółdzielcy regułom wynikającym z tej organizacji pracy jest właśnie immanentną cechą stosunku członkostwa.

Podkreślenia wymaga też, że to ustawodawca wybrał dla członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej inną podstawę zatrudnienia niż umowa o pracę. W art. 155 § 1 Prawa spółdzielczego stwierdza się, że zdolny do pracy członek tej spółdzielni ma prawo i obowiązek pracować w spółdzielni w rozmiarze ustalanym corocznie przez zarząd, stosownie do potrzeb wynikających z planu działalności gospodarczej spółdzielni. Zgodnie z art. 156 § 1 ustawy, oprócz członków spółdzielnia może zatrudniać także ich domowników. Natomiast zatrudnienie osób niebędących członkami spółdzielni jest regulowane w art. 157 ustawy.

Przepis ten stanowi, że spółdzielnia poza członkami i domownikami może zatrudniać stosownie do swoich potrzeb również inne osoby na podstawie umowy o pracę lub na podstawie innego stosunku prawnego, którego przedmiotem jest świadczenie pracy. Uprzednio obowiązująca ustawa z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61 z późn. zm.) w art. 113 stanowiła, że zdolny do pracy członek spółdzielni produkcyjnej ma prawo i obowiązek pracować w spółdzielni w zakresie ustalonym przez statut lub uchwałę walnego zgromadzenia.

Przy pracach stanowiących zasadniczy przedmiot działalności gospodarczej, jak również w prowadzonych przez spółdzielnię zakładach przetwórczych i usługowych mogą być zatrudnieni oprócz członków także ich domownicy, inne zaś osoby jedynie dorywczo dla zapobieżenia stratom gospodarczym (art. 114 § 1). Spółdzielnia może zatrudniać czasowo lub na stałe osoby niebędące członkami ani domownikami członków przy wykonywaniu prac wymagających szczególnych kwalifikacji, jakich członkowie nie posiadają (art. 114 § 2). Z przepisów tych wyraźnie wynika wykluczenie umowy o pracę jako podstawy zatrudnienia spółdzielcy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej (por. także uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 1988 r., III CZP 32/88, OSNC 1989 Nr 10, poz. 152; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2003 r., (...) SA/Łd (...), Prawo Pracy 2003 nr 9, s. 42; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2005 r., I UK 312/04, LEX nr 989238 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2009 r., I UK 115/09, LEX nr 558571).

Choć niektóre prawa i obowiązki związane z wykonywaniem pracy członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej mogą być podobne lub identyczne jak wynikające z zatrudnienia pracowniczego, to z woli ustawodawcy członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może świadczyć pracy na podstawie umowy o pracę. Sąd Okręgowy podziela także stanowisko orzecznicze, że pracownikami w znaczeniu kodeksowym są członkowie spółdzielni pracy zatrudnieni w nich na podstawie spółdzielczej umowy o pracę. Prawo spółdzielcze nie nazywa ich wprawdzie pracownikami, jednakże osoby te mają status pracowniczy w rozumieniu kodeksu pracy, zgodnie z postanowieniem powołanego wyżej art. 2 k.p. Natomiast członkowie innych spółdzielni, niż spółdzielnie pracy (m.in. rolniczych spółdzielni produkcyjnych) nie są pracownikami w rozumieniu art. 2, jeśli nie są w nich zatrudnieni na podstawie umów o pracę (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 19 kwietnia 2012 r., III AUa 188/12, LEX nr 1163533).

W tej sytuacji, nie uległa wątpliwości, że ubezpieczony nie spełnia warunków do zaliczenia do stażu pracy zatrudnienia w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w K. w okresie d dnia 1 czerwca 1977 roku do dnia 14 listopada 1991 roku, gdyż nie łączył go z Rolniczą Spółdzielnią stosunek pracy, zatem prawidłowa była decyzja organu rentowego z 16 grudnia 2016 roku i obecnie brak jest podstaw do zmiany takiego stanowiska. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 14§ 1 k.p.c., odwołanie oddalił. E.W.