Appeal dismissed; court ruled VAT surcharge on state-appointed lawyer fees inapplicable under current regulations.
Legislator summary
AI generatedThe appellate court dismissed the defendant's appeal regarding the calculation of legal costs in a debt recovery case. The defendant argued that the state-appointed lawyer's fee should include a VAT surcharge based on outdated regulations, while the plaintiff contended the current legal framework does not support this increase. The court determined that the specific regulation allowing the VAT surcharge no longer applies to fees awarded under Article 98 of the Civil Procedure Code, resulting in the dismissal of the appeal.
Legislator headnote
AI generatedArt. 98 § 1, 3, 4 k.p.c.; Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych; The VAT surcharge on state-appointed lawyer fees is not applicable when costs are awarded under Article 98 of the Civil Procedure Code, as the relevant regulation permitting such an increase has been superseded by current regulations.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt V ACa 939/17
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2017 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Marta Szerel (spr.) Sędziowie: SA Ewa Kaniok SA Aleksandra Kempczyńska Protokolant: sekretarz sądowy Izabela Katryńska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa Z. W. przeciwko A. B. o zapłatę na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt IV C 148/13 oddala apelację; zasądza od A. B. na rzecz Z. W. kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, obejmujących wynagrodzenie ustanowionego z urzędu pełnomocnika powoda. Aleksandra Kempczyńska Marta Szerel Ewa Kaniok Sygn. akt V ACa 939/17
UZASADNIENIE
postanowienia zawartego w punkcie II sentencji Wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2015 r. zasądzono od pozwanej A. B. na rzecz powoda Z. W. kwotę 68.209 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 30 lipca 2014 r. do dnia zapłaty, w pozostałym zakresie powództwo oddalono, orzeczono o kosztach procesu, a ponadto zasądzono na rzecz r.pr. T. B. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 4.428 zł tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji pełnomocnika z urzędu dla powoda. Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana, kwestionując ustalenie przez Sąd pierwszej instancji daty początkowej zasądzenia odsetek ustawowych od przyznanej kwoty głównej, tj. 30 lipca 2014 r. i wniosła o zasądzenie odsetek od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
Wartość przedmiotu zaskarżenia określono na kwotę 9.729 zł (k. 280). Na rozprawie apelacyjnej ustanowiony z urzędu pełnomocnik powoda wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, wskazując, że nie zostały one uiszczone w całości ani w części (k. 308). Apelacja została oddalona.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Wobec oddalenia apelacji w całości należało uznać, iż pozwana przegrała sprawę w drugiej instancji. Obciążają ją zatem koszty poniesione przez stronę przeciwną, czyli powoda. Objęły one, stosownie do art. 98 § 3 k.p.c., wynagrodzenie pełnomocnika powoda, będącego radcą prawnym. Zważywszy na wszczęcie postępowania apelacyjnego w lutym 2016 r. (wpływ apelacji), wysokość tych kosztów, stosownie do art. 98 § 4 k.p.c., określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, w pierwotnym brzmieniu, stosownie do § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Wobec wartości przedmiotu zaskarżenia mieszczącej się w przedziale powyżej 5000 zł do 10.000 zł, stawka minimalna w postępowaniu apelacyjnym wynosi zatem 1800 zł, zgodnie z § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 wskazanego rozporządzenia z 22 października 2015 r. Taka też suma, zgodnie z powołanymi przepisami, podlegała zasądzeniu na rzecz pozwanego, który w całości wygrał postępowanie apelacyjne. Nie było podstaw do zasądzenia powyższej sumy od Skarbu Państwa, ani na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika powoda. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami judykatury, koszty nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu stronie wygrywającej sprawę, podlegają zasądzeniu od przeciwnika procesowego na rzecz tej strony.
Koszty te nie podlegają zasądzeniu na rzecz adwokata, a przepisy dotyczące ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu znajdą zastosowanie, gdy brak jest przesłanek do obciążenia przeciwnika strony zastępowanej przez pełnomocnika z urzędu kosztami procesu, względnie, gdy prawomocnie zasądzone w trybie art. 122 k.p.c. koszty procesu nie mogą być wyegzekwowane na rzecz pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik z urzędu (z wyłączeniem reprezentowanej przez niego strony) może swoje uprawnienie zawarte w tym przepisie realizować, między innymi, poprzez uzyskanie klauzuli wykonalności na jego nazwisko w zakresie przyznanej kwoty (tak Sąd Najwyższy w uchwale z 1 marca 1989 r., III CZP 12/89, Lex nr 463039; podobnie w postanowieniu z 8 września 1982 r., I CZ 82/82, Lex nr 8459).
W sprawie niniejszej, wobec przegrania postępowania apelacyjnego przez pozwaną, a więc przeciwnika powoda, który był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, koszty postępowania apelacyjnego strony powodowej, obejmujące wynagrodzenie ustanowionego z urzędu pełnomocnika powoda, należało zasądzić od pozwanej i na rzecz powoda. Nie było także podstaw do podwyższenia zasądzonej kwoty o stawkę podatku od towarów i usług, wobec zmiany z dniem 1 stycznia 2016 r. przepisów regulujących opłaty za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Do wskazanej daty obowiązywało jedno rozporządzenie w tej kwestii, tj. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Zgodnie z treścią § 2 ust. 3 tego rozporządzenia, w sprawach, w których strona korzystała z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, przewidziane aktem opłaty sąd podwyższał o stawkę podatku od towarów i usług ustaloną dla tego rodzaju czynności.
Oznaczało to, że w każdej sprawie, w której strona korzystała z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, wynagrodzenie tego radcy prawnego, zasądzone na rzecz reprezentowanej przez niego strony, podlegało podwyższeniu o należy podatek od towarów i usług. Stanowisko to wynikało z systematyki wskazanego rozporządzenia z 28 września 2002 r., gdzie przedmiotowy przepis § 2 ust. 3 zamieszczono w rozdziale 2, dotyczącym ogólnie opłat za czynności radców prawnych przed organami sprawiedliwości (tak Sąd Najwyższy w uchwale z 3 grudnia 2015 r., III CZP 90/15, OSNC 2017/1/3).
Pogląd powyższy utracił jednak aktualność pod rządami aktualnie obowiązujących rozporządzeń, regulujących problematykę wynagrodzeń radcowskich. Obecnie bowiem odrębnie uregulowano opłaty za czynności radców prawnych – w powołanym na wstępie rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w tej sprawie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804), a odrębnie – ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, czyli w stosownym rozporządzeniu z dnia 22 października 2015 r. (Dz.
U. z 2015 r., poz. 1805), uchylonym następnie przez odpowiednie rozporządzenie w tej kwestii z 3 października 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715). Powołana uchwała z 3 grudnia 2015 r., jak wskazano, wydana została na gruncie § 2 ust. 3 rozporządzenia z 28 września 2002 r. W obecnym zaś stanie prawnym rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych nie przewiduje podwyższenia kosztów o stawkę podatku od towarów i usług. Podwyższenie takie przewiduje wyłącznie rozporządzenie w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, w § 4 ust. 3, a zatem odnosząc się jedynie do opłaty przewidzianej w tym rozporządzeniu.
Rozporządzenie takie, jak już stwierdzono, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż koszty obejmujące wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu zasądzone zostały od strony przeciwnej w trybie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 122 k.p.c. Nie istnieje zatem w takiej sytuacji podstawa prawna do podwyższenia opłaty za pomoc prawną z urzędu o stawkę podatku od towarów i usług (tak A. Partyk, T. Partyk, Komentarz do § 4 ust. 4, § 5 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, Lex, stan prawny: 2016.11.30).
Zważywszy na powyższe, na podstawie powołanych przepisów, orzeczono jak postanowieniu zawartym w punkcie drugim sentencji. Aleksandra Kempczyńska Marta Szerel Ewa Kaniok