Loan contract partially dismissed for usury; court reduced interest and service fees exceeding legal limits.

Sygn. akt I C 2004/17 upr. WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 października 2017 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie, I Wydział Cywilny, w składzie: Przewodniczący: SSR Joanna Bieńkowska-Kolarz Protokolant: st. sekretarz sądowy Anna Zaporowska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2017 r., w O., na rozprawie, sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w W. przeciwko M. K. o zapłatę I zasądza od pozwanej M. K. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 1.453,59 zł (tysiąc czterysta pięćdziesiąt trzy 59/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 6 marca 2017 r. do dnia zapłaty; II w pozostałym zakresie oddala powództwo; III zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 710,25 zł (trzysta siedemnaście) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 675,00 zł tytułem zastępstwa procesowego; IV wyrokowi nadaje rygor natychmiastowej wykonalności. SSR Joanna Bieńkowska-Kolarz Sygn. akt I C 2004/17 upr

UZASADNIENIE

Powód (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanej M. K. kwoty 1.983,99 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego roszczenia powód wskazał, że dochodzi od pozwanej należności z tytułu zawartej umowy pożyczki. Pozwana z tytułu zawartej umowy zobowiązana była do spłaty kwoty 2.896,68 zł, z czego uiścił 900 zł. Powód wypowiedział pozwanej umowę, zaś na zadłużenie pozwanej składają się sumy: 1453,59 zł kapitału i 530,40 zł opłaty za obsługę pożyczki w domu.

Pozwana M. K. nie stawiła się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę i nie złożyła wyjaśnień. Sąd ustalił, co następuje: W dniu 8 listopada 2014 r. zawarta została umowa pożyczki między powodem (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. jako pożyczkodawcą a pozwaną M. K. jako pożyczkobiorcą. Na mocy tej umowy pozwana otrzymała pożyczkę w kwocie 1.500 zł i zobowiązała się do jej zwrotu wraz z oprocentowaniem w wysokości 12 % w skali roku oraz poniesienia kosztów ubezpieczenia w kwocie 240 zł, dwóch opłat przygotowawczych w kwotach 174 zł oraz 69,60 zł oraz opłaty za obsługę pożyczki w domu w kwocie 771 zł.

Łącznie pozwana powinna zapłacić na rzecz powoda kwotę 2.896,58 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 76,5 %. (dowód: umowa pożyczki k. 14-15) Powód pismem z dnia 9 września 2016 r. wypowiedział opisaną umowę pożyczki wobec nie spłacania przez pozwanej pożyczki. (dowód: wypowiedzenie k.

16) Pozwana na poczet pożyczki uiściła kwotę 900 zł, zaliczoną przez powoda na kapitał w kwocie 530,01 zł, 129,39 zł na odsetki umowne, 240,60 zł spłaconą opłatę za obsługę pożyczki w domu. (bezsporne – zob. uzasadnienie pozwu k.

3)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Na obecnym etapie postępowania bezsporne w sprawie było to, że pozwana otrzymała od powoda pożyczkę i zobowiązała się do jej zwrotu wraz z odsetkami i innymi kosztami. Zgodnie zaś z przepisem art. 720 § 1 k.c., przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 359 § 1 k.c., odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. W tym świetle nie może budzić wątpliwości obowiązek zwrotu przez pozwaną pożyczonej sumy pieniędzy i odsetek umownych. W ocenie Sądu jednak nie zasługiwało na uwzględnienie roszczenie powoda o zapłatę kwoty 530,40 zł z tytułu obsługi pożyczki w domu. Powód bowiem nie udowodnił tego, iż poniósł jakiekolwiek koszty związane z taka obsługą, dodatkowa opłatą czy ubezpieczeniem i by takie działania wobec pozwanej były dokonywane.

Zgodnie zaś z ogólną zasadą wyrażoną w przepisie art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na tym, kto z faktu tego wywodzi skutki prawne. Na gruncie prawa procesowego odpowiednikiem art. 6 k.c. jest przepis art. 232 k.p.c., zgodnie z którym strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne . W myśl przytoczonych przepisów, to na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia faktów uzasadniających jego roszczenie. Niezależnie od tego należy stwierdzić to, że postanowienia umowy w części dotyczącej zobowiązania do uiszczenia omawianej opłaty za obsługę pożyczki w domu – zdaniem Sądu – należy ocenić jako mające na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych, a zatem jako nieważne.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 58 § 1 k.c., czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Zgodnie zaś z przepisem art. 58 § 3 k.c., jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

Trzeba bowiem wskazać na to, że w świetle przepisu art. 359 § 2 1 k.c., maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne). Powód zaś w umowie pożyczki określił odsetki umowne w wysokości zbliżonej do poziomu odsetek maksymalnych, a dodatkowo ustalił wysokość opłaty od obsługi pożyczki w domu na kwotę przekraczającą 55 % sumy pożyczki udzielonej pozwanemu, co w rzeczywistości stanowi w znacznej mierze jego dodatkową korzyść wykraczającą poza poziom dozwolonych odsetek maksymalnych.

Żądanie tak wysokiego, w stosunku do głównego świadczenia w postaci pożyczki, świadczenia za dodatkowe wszakże, pomocnicze czynności, podejmowane także w interesie powoda, uznać należy również za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jako prowadzące do nadmiernego, nieuzasadnionego i nieadekwatnego obciążenia pozwanego występującego jako konsument w stosunku do będącego przedsiębiorcą powoda. Zdaniem Sądu, powód udzielając w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa odpłatnych pożyczek pieniężnych, powinien bowiem co do zasady pokrywać koszty swojej działalności z opłaty przygotowawczej, a przede wszystkim z przychodów w postaci odsetek od sumy pożyczki, które z natury rzeczy stanowią wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału.

W tym stanie rzeczy zatem, należało uznać żądanie powoda zasądzenia od pozwanej ujętej w umowie pożyczki kwoty 530,40 zł z tytułu opłaty za obsługę pożyczki w domu za pozbawione podstaw prawnych, a dodatkowo sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Z jednej bowiem strony – zgodnie z przepisem art. 58 § 2 k.c., nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, z drugiej zaś strony, nawet gdyby przyjąć, że nie mamy na tle niniejszej sprawy z nieważnością części czynności prawnej z powodu jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego bądź tego, że ma ona na celu obejście ustawy, należy stwierdzić to, że w świetle przepisu art. 5 k.c., nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego.

Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W związku z powyższym, Sąd w pkt I wyroku zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.453,59 zł, wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 6 czerwca 2017 r. do dnia zapłaty zgodnie z art. 455 i art. 488 §1 k.c. W pkt II wyroku oddalił powództwo z podanych wyżej względów. O kosztach procesu – na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. – orzeczono jak w sentencji wyroku (75% wygranej). O rygorze natychmiastowej wykonalności zaś Sąd orzekł na podstawie art. 333 § 1 pkt 3 k.p.c. /-/ SSR Joanna Bieńkowska-Kolarz