Appeal dismissed; cooperative housing member lacks standing to challenge statutory changes in the register.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal dismissed the appeal filed by a cooperative housing member against the lower court's refusal to admit him as a party. The lower court held that only the cooperative entity, not individual members, has standing in proceedings regarding the registration of bylaw changes. The court affirmed this decision, noting that members must express their dissent through voting at the general assembly or by filing a separate lawsuit to annul the resolution.
Legislator headnote
AI generatedArt. 510 § 1 k.p.c.; Art. 694 § 1, 2 k.p.c.; A member of a cooperative housing society lacks standing to participate in proceedings concerning the registration of changes to the company's bylaws, as such proceedings directly affect only the legal entity.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt VIII Gz 128/13 POSTANOWIENIE Dnia 20 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Barbara Jamiołkowska Sędzia: SO Elżbieta Kala (spr.) Sędzia: SO Marek Tauer po rozpoznaniu sprawy w dniu 20 grudnia 2013 r. w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym na skutek zażalenia H. K. (1) na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt. BY XIII Ns – Rej. KRS 9024/13/895 postanawia: oddalić zażalenie. Na oryginale trzy właściwe podpisy
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 3 września 2013 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w osobie referendarza sądowego rozstrzygnął o wpisie co do zmian w statucie (...) w B. przyjętych na Walnym Zgromadzeniu Członków w dniach 4, 6, 10, 12, 17 oraz 19 czerwca 2013 r. W piśmie z dnia 13 września 2013 r. H. K. (1) wniósł o doręczenie mu przedmiotowego postanowienia, wskazując, iż wprowadzenie zmian do statutu dotyczy jego praw jako członka spółdzielni. Przedmiotowe pismo Sąd Rejestrowy rozpoznał jako wniosek o dopuszczenie H.
K. (1) do udziału w sprawie w charakterze uczestnika i zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 października 2013 r. o wniosku tym rozstrzygnął odmownie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż w sprawie niniejszej, w stosunku do wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki z art. 510 § 1 kpc. Sąd Rejestrowy powołując się na liczne i aktualne orzecznictwo ocenił, iż w sprawach, w których przedmiotem rozpoznania jest zarejestrowanie zmian statutu podjętych uchwałą stosowanego organu spółdzielni, zainteresowanym jest w takim wypadku wyłącznie osoba prawna, nie zaś poszczególni jej członkowie.
Sąd I instancji uwypuklił przy tym przysługujące każdemu członkowi spółdzielni uprawnienie do wytoczenia w określonym terminie powództwa o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia. Orzeczenie sądu ustalające nieistnienie albo nieważność uchwały walnego zgromadzenia z powodu jej sprzeczności z ustawą lub uchylające uchwałę sprzeczną z postanowieniami statutu bądź dobrymi obyczajami lub godzącą w interesy spółdzielni albo mającą na celu pokrzywdzenie jej członka, ma moc względem wszystkich członków spółdzielni oraz wszystkich jej organów.
Jak podkreślił Sąd I instancji, w niniejszej sprawie nie zostało wykazane ani też podniesione, że stanowiąca podstawę wpisu uchwała walnego zgromadzenia członków spółdzielni została zaskarżona i prawomocnie uchylona. Nadto Sąd Rejestrowy badając z urzędu zgodność z prawem kwestionowanej uchwały nie znalazł podstaw do odmowy dokonania przedmiotowego wpisu. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł H. K. (1) domagając się jego zmiany lub uchylenia. W uzasadnieniu skarżący podnosił, iż dokonane zmiany w statucie dotyczą skarżącego jako członka Spółdzielni oraz są one niezgodne z obowiązującymi przepisami art. 4 ust. 4 1 pkt 2 i art. 6 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z 15 grudnia 2000 r.
Skarżący podkreślił ponadto, iż jest świadom przysługujących mu środków prawnych w postaci zaskarżania uchwały walnego zgromadzenia członków spółdzielni zgodnie z art. 42 § 2 prawa spółdzielczego, jednakże jego zastosowanie w ocenie skarżącego, byłoby niecelowe ze względu na długość potencjalnego postępowania prowadzonego na tej podstawie. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 510 § 1 kpc zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania, może on wziąć udział w każdym stanie sprawy aż do zakończenia postępowania w drugiej instancji.
Jeżeli weźmie udział, staje się uczestnikiem. Na odmowę dopuszczenia do wzięcia udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Zastosowanie powyższego przepisu w postępowaniu rejestrowym w odniesieniu do członków osoby prawnej było już przedmiotem licznych rozstrzygnięć w orzecznictwie sądów powszechnych; rozważania co do jego niedopuszczalności poczynił również i Trybunał Konstytucyjny, na tle postanowienia o odrzuceniu skargi konstytucyjnej co do zgodności art. 510 § 1 kpc z określonymi przepisami Konstytucji (por. Postanowienie TK z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt Ts 221/12).
Jak podkreślił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 października 2000 r. (sygn. III CZP 20/00) zainteresowanym w sprawie, a więc jedynie ewentualnym czy też potencjalnym uczestnikiem postępowania nieprocesowego, jest każdy czyich praw dotyczy wynik postępowania. Musi to być jednak interes prawny w postępowaniu nieprocesowym – nie zaś interes emocjonalny, gospodarczy czy czysto faktyczny – wynikający z pewnych zdarzeń prawnych, które wywołują konieczność uregulowania wiążących się z nimi stosunków prawnych i rodzą obiektywną potrzebą wszczęcia postępowania lub wzięcia w nich udziału.
Nadto, jak trafnie zauważył Sąd I instancji, wypowiedział się również Sąd Najwyższy konstatując na tle rozważań odnoszących się do związku zawodowego, iż brak jest podstaw do uznania poszczególnego członka organizacji związkowej za zainteresowanego w sprawie w rozumieniu art. 510 § 1 kpc ze względu na charakter postanowień statutowych, normujących sytuację prawną i zasady działania organizacji jako całości, nie zaś poszczególnego jego członka. Tym samym jedynym zainteresowanym w sprawie może być organizacja związkowa, reprezentowana przez odpowiednio upoważniony organ (por.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 1986 r., I PRZ 7/89, OSNC 1987/12/207). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, również i w tym wypadku uznać należy iż skarżącemu jako członkowi spółdzielni nie przysługuje możliwość wstąpienia do niniejszego postępowania w charakterze uczestnika. Orzekanie o kwestii wpisu zmian w rejestrze nie kształtuje bowiem bezpośrednio praw i obowiązków skarżącego. Jedynym adresatem orzeczenia o wpisie tych zmian jest tu (...) w B., co znajduje podstawę w przepisach szczególnych stanowiących o legitymacji postępowaniu rejestrowym w postaci art. 694 3 § 1 i 2 kpc.
Tym samym uznać należy, iż w niniejszym postępowaniu uczestnikiem postępowania na podstawie art. 510 § 1 kpc może być jedynie powołana spółdzielnia. Skarżący natomiast, będąc członkiem spółdzielni swą dezaprobatę względem przedmiotowych uchwał wyrazić mógł w dwojaki sposób, przejawiający się w sprzeciwie podczas głosowania na walnym zgromadzeniu oraz wytoczeniu powództwa zgodnie z art. 42 § 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz.U.2003.188.1848 j.t.). W tym miejscu zauważyć trzeba, iż w sprawie niniejszej toczącej się w odniesieniu do zażalenia skarżącego na odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu, przedmiotem badania Sądu Okręgowego była jedynie dopuszczalność zastosowania art. 510 § 1 kpc w stosunku do skarżącego jako członka spółdzielni.
W gestii niniejszego Sądu nie leży zatem rozstrzyganie o zgodności z prawem powołanych przez skarżącego uchwał walnego zgromadzenia członków spółdzielni, czego zdaje się domagać skarżący. Do dokonania kontroli tej, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U.2013.1203 j.t.) zobligowany był jednak Sąd Rejestrowy orzekający o zarejestrowaniu zmian w statucie spółdzielni, również pod kątem zgłaszanych przez skarżącego sugestii, wyrażonych w piśmie z dnia 31.07.2013 r. (k. 8090 akt).
Jedynie na marginesie wskazać należy, iż Sąd ten w myśl art. 23 ust. 1 może badać wyłącznie zgodność dokumentów pod względem treści i formy z przepisami prawa, jak również uchwały z umową lub statutem, nie jest natomiast uprawniony do badania jej zgodności z dobrymi obyczajami oraz formułowania oceny, czy godzi ona w interesy spółki lub czy ma na celu pokrzywdzenie wspólnika czy członka spółdzielni (por. Agnieszka Michnik, Komentarz do art. 23 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, LEX stan prawny: 1.06.2013 r.). Tak wąski zakres kontroli powodowany jest koniecznością sprawnego procedowania w sprawach rejestrowych, co zdaje się zresztą zauważać sam skarżący.
Przyznana natomiast Sądowi prowadzącemu postępowanie w oparciu o art. 42 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz.U.2003.188.1848 j.t.) kognicja zezwalająca na kontrolowanie uchwał z ustawami, postanowieniami statutu, dobrymi obyczajami, interesami spółdzielni czy też interesami poszczególnego jej członka, w sposób pełniejszy gwarantuje skarżącemu dochodzenie jego praw. Podkreślić należy, iż skarżący jako członek spółdzielni posiada legitymację do wszczęcia powyższego postępowania, jak jednak wskazuje w zażaleniu świadomie z niej nie korzysta.
Mając na uwadze powyższe rozważania, rozstrzygnięcie Sądu I instancji uznać należało za prawidłowe, zaś zażalenie skarżącego jako nieuzasadnione oddalić, o czym Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o przepis art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.