Social security court grants early pension for special conditions based on 15 years of continuous work.

Sygn. akt VII U 1036/16

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Zbigniew Szczuka Protokolant: Urszula Kalinowska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2017 r. w Warszawie sprawy M. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o wcześniejszą emeryturę (z warunków szczególnych) na skutek odwołania M. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 7 czerwca 2016 r., znak: (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu M. R. prawo do wcześniejszej emerytury z warunków szczególnych od dnia 1 kwietnia 2016 roku, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. na rzecz M. R. kwotę 180 złotych (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE

W dniu 13 czerwca 2016 r. M. R. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 7 czerwca 2016 r., znak: (...), odmawiającej przyznania mu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Odwołujący podniósł, że przedłożone świadectwo pracy w warunkach szczególnych, które zostało wystawione przez dział kadr Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) w W., zawiera nieprawdziwą informację, jakoby był zatrudniony na stanowisku mechanika samochodowego - kierowcy, podczas gdy w rzeczywistości pracował jako mechanik samochodowy.

Wskazał, że osoby pracujące jako kierowcy w/w przedsiębiorstwie, zobowiązane były do wypełniania kart drogowych, które po zakończeniu zmiany przekładały w dziale transportu, a on sam nigdy takich kart nie posiadał i nie uzupełniał. Ponadto odwołujący stwierdził, że przedsiębiorstwo w którym pracował jako mechanik samochodowy dalej funkcjonuje pod firmą (...) ( k. 2 a. s.). W dniu 12 lipca 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż odmówił ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury, bowiem nie udowodnił on 15-letniego okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.

Oddział nie zaliczył do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od dnia 1 sierpnia 1977 r. do dnia 31 lipca 1986 r. w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) w W., ponieważ występuje rozbieżność w stanowisku pracy wymienionym w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 26 lipca 2012 r. - mechanik samochodowy zatrudniony wyłącznie w kanałach remontowych) a stanowiskiem wymienionym w świadectwie pracy z 30 lipca 1986 r. - mechanik samochodowy - kierowca. Ponadto, organ rentowy wskazał na istnienie rozbieżności w podanej dacie zatrudnienia, ponieważ w świadectwie pracy widnieje data 8 sierpnia 1977 r., z kolei w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, początek zatrudnienia datowany jest na dzień 1 sierpnia 1977 r. ( k. 3 a. s.).

Sąd w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2016 r. dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego specjalisty z zakresu BHP celem sporządzenia opinii na okoliczność, czy odwołujący w spornym okresie czasu od dnia 1 sierpnia 1977 r. do dnia 30 lipca 1986 r. będąc zatrudnionym na stanowisku mechanika w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) w W. pracował w warunkach szczególnych ( k. 38 a. s.). W piśmie procesowym z dnia 13 stycznia 2017 r. Odwołujący się wniósł zastrzeżenia do opinii biegłego, zarzucając jej pobieżny charakter i brak wnikliwej analizy materiału dowodowego sprawy ( k. 62 a. s.).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny: M. R. w dniu 4 kwietnia 2016 r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniosek o wcześniejszą emeryturę z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Do powyższego wniosku ubezpieczony dołączył kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych ( k. 1-11 a. e.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że ubezpieczony wykazał łączny staż pracy na dzień 1 stycznia 1999 r. w wymiarze 26 lat, 10 miesięcy i 20 dni okresów składkowych i nieskładkowych oraz okres pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 8 lat, 7 miesięcy i 13 dni.

Organ rentowy na mocy zaskarżonej decyzji z dnia 7 czerwca 2016 r., znak: (...) nie zaliczył odwołującemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) od dnia 1 sierpnia 1977 r. do dnia 31 lipca 1986 r. w łącznym wymiarze 8 lat, 11 miesięcy i 24 dni, z uwagi na istniejące rozbieżności w stanowisku pracy i dacie wymienionych w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 26 lipca 2012 r. a w świadectwie pracy z dnia 30 lipca 1986 r. ( k. 41 a. e.). Odwołujący stosownie do zawartych umów został zatrudniony w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) w W. w dniu 8 sierpnia 1977 r. na okres próbny na stanowisku elektromonter – pomocnik - kierowca ( k. 8 a. s.).

Od dnia 22 sierpnia 1977 r. ubezpieczony świadczył pracę w pełnym wymiarze czasu pracy ( k. 9 i 10 a. s.). Z dniem 9 listopada 1977 r. powierzono M. R. obowiązki montera samochodowego w pełnym wymiarze czasu pracy ( k. 11 i 12 a. s.). Według świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 5 sierpnia 2016 r., odwołujący zatrudniony był w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) od dnia 8 sierpnia 1977 r. do dnia 31 lipca 1986 r., gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonywał prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych na stanowisku mechanika wymienionym w wykazie A Dział XIV poz. 16 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r., w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.

U. nr 8 poz. 43 ze zm.) oraz w wykazie A Dział XIV- Prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych pkt. 1 mechanik samochodowy zatrudniony wyłącznie w kanałach remontowych, zawartym w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r., w sprawie wykazu stanowisk pracy w jednostkach nadzorowanych przez MBiPMB, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do przejścia na wcześniejszą emeryturę.

Na powyższe również wskazywała treść świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 26 lipca 2012 r., z tym że za datę początkową uznano dzień 1 sierpnia 1977 r. ( k. 20 a. s. i k. 17 a. e.). Zgodnie z oryginałem świadectwa pracy z dnia 30 lipca 1986 r., M. R. był zatrudniony w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) w W. od dnia 8 sierpnia 1977 r. do dnia 31 lipca 1986 r. na stanowisku mechanika samochodowego - kierowcy ( k. 80 a. s.). Do obowiązków ubezpieczonego podczas świadczenia pracy w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) w W. należało naprawianie samochodów marki Ż. i N., w szczególności dokonywanie wszystkich czynności związanych z kompleksowym remontem pojazdów, w tym z generalną naprawą silnika oraz innych części: tłumików, zawieszenia, zawory itp.

Odwołujący pracował w pomieszczeniu garażowym, gdzie znajdował się kanał najazdowy. Pomieszczenie to było nieogrzewane. Ubezpieczony pracował tam niezależnie od warunków pogodowych i pory roku, mając kontakt ze smarami i olejami. M. R. pracę wykonywał w systemie 8-godzinnym, dokonując przeglądów samochodowych i napraw pojazdów, głównie w kanale najazdowym. W pomieszczeniu, w którym pracował odwołujący, było brudno, a w okresie zimowym zimno. M. R. wykonywał pracę mechanika samochodowego w pełnym wymiarze czasu pracy ( zeznania świadków G.

R., H. C., G. D., J. K., D. P. i W. K. oraz zeznania odwołującego k. 36-38 i 89-92 a. s.). Biegły sądowy specjalista ds. BHP J. P. w opinii sądowej podniósł, że prace wykonywane przez odwołującego na stanowisku elektromontera – pomocnika – kierowcy i montera samochodowego w okresie od dnia 8 sierpnia 1977 r. do dnia 31 lipca 1986 r. nie spełniają przesłanek uznania za wykonywane w szczególnych warunkach prace. ( k. 41-48 a. s.) . Jednakże na skutek przesłuchania dwóch kolejnych świadków na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2017 r., biegły sądowy zmienił stanowisko w sprawie i oświadczył, że praca ubezpieczonego w spornym okresie czasu spełniała przesłankę stale wykonywanej w warunkach szczególnych ( k. 89-92 a. s.).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie złożonych do akt dokumentów, w tym akt rentowych, stanowiska końcowego biegłego, zeznań świadków oraz odwołującego w charakterze strony. Dokumenty przedłożone przez strony niniejszego postępowania stanowią w większości obiektywny oraz w pełni wiarygodny materiał dowodowy. Świadkowie to osoby, które pracowały z odwołującym w spornym okresie, znały więc doskonale specyfikę jego pracy. Zeznania świadków oraz odwołującego były logiczne i spójne oraz korelowały z materiałem dowodowym w postaci dokumentów, którym Sąd dał wiarę oraz ze stanowiskiem biegłego.

Sąd nie dał wiary wnioskom zawartym w treści opinii biegłego sądowego ds. BHP J. P. sporządzonej w toku postępowania sądowego. Biegły na rozprawie kończącej postępowanie w niniejszej sprawie zmienił stanowisko i uznał wykonywaną pracę odwołującego za spełniającą przesłankę zatrudnienia w warunkach szczególnych. Dodatkowo Sąd nie dał wiary świadectwu wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 26 lipca 2012 r. jedynie w zakresie daty początkowej rozpoczęcia pracy przez ubezpieczonego w dniu 1 sierpnia 1977 r. W ww. zakresie data początkowa wykonywania pracy przez ubezpieczonego ustalona na dzień 8 sierpnia 1977 r. wynika jednoznacznie ze świadectwa pracy w warunkach szczególnych z dnia 5 sierpnia 2016 r., co potwierdza oryginał świadectwa pracy z dnia 30 lipca 1986 r. złożony przez M.

R. w toku postępowania sądowego. Dodatkowo Sąd nie dał wiary dokumentom w zakresie, w jakim wskazywały one, że odwołujący zatrudniony był jako kierowca samochodu. Z zeznań świadków jednoznacznie bowiem wynikało, iż ubezpieczony pracował jedynie przy remontowaniu pojazdów. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do wydania orzeczenia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie M. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 7 czerwca 2016 r., znak: (...) jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. Art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2016 poz. 887 j. t.), zwanej dalej ,,ustawą’’ stanowi, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32. 33, 39 i 40. jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1. okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2. okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.

27. Zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu, emerytura o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do Otwartego Funduszu Emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w Otwartym Funduszu Emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Wykaz prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze o których mowa w powołanym art. 184 ustawy nie podlega wykładni rozszerzającej. Prace te ściśle i jasno zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (zwanym dalej rozporządzeniem w sprawie wieku emerytalnego).

Jednakże nabycie uprawnień z tytułu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym, charakterze podlega dalszym ograniczeniom. Aby daną pracę uznać za wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pracownik ma obowiązek wykonywać ją stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na danym stanowisku pracy. Dodatkowo, zgodnie z powołanym rozporządzeniem mężczyzna nabywa prawo do emerytury po spełnieniu wszystkich przesłanek wymienionych w § 3 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, jeśli:

1. legitymuje się 25 letnim okresem pracy liczonym łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia);

2. wykonuje pracę wymienioną w wykazie A (Prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego), będącym załącznikiem do rozporządzenia;

3. osiągnie wiek emerytalny wynoszący 60 lat (§ 4 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia);

4. zatrudnionym jest przez co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Jednocześnie wskazać należy, że w części spornego okresu tj. od dnia 1 stycznia 1977 r. do dnia 31 grudnia 1982 r. ww. rozporządzenie nie obowiązywało. Tym samym zgodnie z § 19 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przy ustalaniu okresów pracy, o których mowa w § 2, to jest prac dotychczas zaliczonych do I kategorii zatrudnienia w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia, uwzględnia się również okresy takiej pracy, wykonywanej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia.

Dla oceny zasadności wniosku niezbędne było zatem zweryfikowanie, czy w rozumieniu przepisów właściwych w stosunku do okresów zatrudnienia wnioskodawcy wykonywał on prace w warunkach szczególnych pozwalających na przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury. Jest to wymóg konieczny do uznania, że wcześniejsza praca była również wykonywana w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze. Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno być stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze lub w świadectwie pracy.

Świadectwo pracy w warunkach szczególnych jest jednak dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c. i nie stanowi dowodu tego co zostało w nim odnotowane. Taki walor mają wyłącznie dokumenty urzędowe, do których w myśl stosowanego a contrario art. 244 § 1 k.p.c. nie zalicza się świadectwa pracy, gdyż nie zostało sporządzone przez organy władzy publicznej ani inne organy państwowe ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt III AUa 783/13). Dodatkowo należy podkreślić, że w razie wszczęcia postępowania sądowego, toczącego się wskutek odwołania ubezpieczonego od odmownej decyzji organu rentowego w sprawie przyznania uprawnień do emerytury w wieku obniżonym dopuszczalne jest przeprowadzanie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności, mających wpływ na prawo do owego świadczenia.

W postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być więc udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego. W niniejszej sprawie spornym było, czy praca wykonywana przez odwołującego od dnia 8 sierpnia 1977 r. do dnia 30 lipca 1986 r. Miejskim Przedsiębiorstwie (...) w W. miała charakter i podlegała zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych. Spełnienie innych warunków, od których zależy przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury pozostawało bezsporne.

Nie podlega wątpliwości, że z dniem 11 maja 2016 r. ubezpieczony osiągnął wiek 60 lat. Nadto, strony nie kwestionowały faktu, że M. R. posiada co najmniej 25-letni okres składkowy i nieskładkowy oraz nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Jak wynika z zeznań świadków i odwołującego, pracował on w spornym okresie w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) w W. na stanowisku mechanika samochodowego, wykonując prace wykonywane w kanale remontowym przy naprawie pojazdów mechanicznych, które zostały ujęte w wykazie A, Dział XIV pod pozycją 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.

Jednocześnie Sąd dał wiarę stanowisku zajętym przez biegłego sądowego na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2017 r. po wysłuchaniu dodatkowych świadków, tj. że czynności wykonywane na stanowisku mechanika samochodowego spełniają przesłanki stale wykonywanej pracy. Podkreślenia wymaga fakt, że ubezpieczony świadczył pracę stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Co więcej, zgodnie z utrwalonym poglądem Sądu Apelacyjnego, ,,dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy.

Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze’’ ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt III AUa 1232/14).

Uwzględniając wszystkie okoliczności niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że odwołujący faktycznie w okresie od dnia 8 sierpnia 1977 r. do dnia 30 lipca 1986 r. świadczył pracę w szczególnych warunkach, wykonując ją stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a co za tym idzie legitymuje się on co najmniej 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Zdaniem Sądu przeprowadzone postępowanie, w tym dowody z dokumentów opisanych podczas oceny materiału dowodowego, jednoznaczne stanowisko wyrażone przez biegłego sądowego oraz zeznania świadków i odwołującego wykazały, że wypełnia on niezbędne przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa do spornego świadczenia.

Wobec tych wszystkich okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jest błędna i podlega zmianie, albowiem ubezpieczony ma prawo do przejścia na wcześniejsza emeryturę z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych. Odnośnie ustalenia terminu, od którego Sąd uznał za zasadne przyznanie odwołującemu się prawa do emerytury, zastosowanie znajduje art. 129 pkt 1 ustawy, w oparciu o który świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.

Ogólną zasadą prawa emerytalno-rentowego jest, że świadczenia wypłaca się na wniosek zainteresowanego, poczynając od dnia powstania prawa do emerytury, lecz nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie. Z uwagi na oczywistą omyłkę, Sąd zasądził przedmiotowe świadczenie od dnia 1 kwietnia 2016 r., które to winno być przyznane odwołującemu od dnia 11 maja 2016 r. ze względu na ukończenie przez niego w tej dacie 60-roku życia uprawniającego do przejścia na wcześniejszą emeryturę. Stosowne uzasadnienie zostało wskazane w postanowieniu dotyczącym sprostowania wyroku.

Orzeczenie o kosztach na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 180,00 złotych, znajduje uzasadnienie w art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji wyroku.