Court quashes district court ruling for failing to examine material necessity of utility pole removal under civil code.
Legislator summary
AI generatedThe District Court dismissed the applicant's request to establish an easement, ruling the utility pole was merely auxiliary infrastructure. The Court of Appeal found this decision erroneous because it did not assess whether the easement was legally necessary for the utility company's use of its equipment. Consequently, the appeal was allowed, the lower ruling was set aside, and the case was remanded for a new trial on the merits.
Legislator headnote
AI generatedArt. 305 § 2 k.c.; Art. 49 § 1 k.c.; A claim for an easement based on necessity is valid only if the utility company's use of its equipment is genuinely required, and a court must examine this material prerequisite rather than dismissing the claim based on a superficial assessment of the infrastructure's role.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt III Ca 312 /1 7
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 grudnia 2016 r. o sygnaturze akt I Ns 1205/15, Sąd Rejonowy w Pabianicach postanowił:
1. oddalić wniosek, 2. ustalić, iż wnioskodawcy i uczestnik ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Apelację od powyższego postanowienia wywiedli wnioskodawcy, zaskarżając je w całości. Orzeczeniu temu zarzucili naruszenie:
1. art. 233 § 1 k.p.c. przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego skutkującego niezasadnym przyjęciem, że uczestnik nie korzysta z działki wnioskodawców, gdy z okoliczności sprawy wynika, że słup stanowi element infrastruktury gdyż jego usunięcie zagraża bezpieczeństwu sieci energetycznej i nie jest możliwe w konsekwencji naruszenie;
2. art. 305 2 § 2 k.c. w zw. z art. 49 § 1 k.c. przez ich pominięcie wskutek sprzecznego z doświadczeniem życiowym przyjęcia, że słup energetyczny nie jest elementem sieci energetycznej przedsiębiorstwa. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Pabianicach celem ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawców kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm obowiązujących.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
apelacja jest o tyle zasadna, że skutkowała uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Kontrola instancyjna doprowadziła Sąd Okręgowy do przekonania, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy. Pojęcie „istoty sprawy”, o którym mowa w art. 386 § 4 k.p.c. (stosowanym w tej sprawie odpowiednio na podstawie art. 13 § 2 k.p.c.) dotyczy jej aspektu materialnego i w tej jedynie płaszczyźnie może być oceniany zarzut jej nierozpoznania. W judykaturze jednolicie przyjmuje się, że nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi wówczas, gdy Sąd nie zbadał podstawy materialnej pozwu, jak też skierowanych do niego zarzutów merytorycznych i w swoim rozstrzygnięciu nie odniósł się do tego, co jest przedmiotem sprawy, np. bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (tak m.in.
SN w wyroku z 12.09.2002 r., IV CKN 1298/00, Lex nr 80271, w post. z 2.12.2015 r., IV CZ 56/15, Legalis nr 1398619). Istotą tego postępowania było rozstrzygnięcie o żądaniu wnioskodawców – P. S. i E. S., którzy domagali się ustanowienia na swojej nieruchomości położonej w K. przy ul. (...). Rzeczą Sądu Rejonowego było zatem zbadanie, czy tak określone żądanie podlega uwzględnieniu, czy też wniosek taki należałoby oddalić. M.-prawną podstawę zasadności roszczenia o ustanowienie służebności przesłu stanowi przepis art. 305 2 § 2 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.
Z powyższego więc wynika, że właściciel nieruchomości, który żąda, aby jego nieruchomość została obciążona służebnością przesyłu, musi wykazać, że służebność taka jest konieczna do korzystania przez przedsiębiorcę z urządzeń przesyłowych. W związku z tym, że ustawodawca w żaden sposób nie doprecyzowuje przesłanki "korzystania" z urządzeń przesyłowych, wydaje się, że roszczenie właściciela nieruchomości dochodzone na podstawie art. 305 2 § 2 k.c. jest uzasadnione, jeśli ta służebność jest konieczna do korzystania w jakikolwiek sposób z urządzeń przesyłowych.
Ponadto większość przedstawicieli doktryny twierdzi, że służebność przesyłu jest zawsze konieczna, gdy urządzenia przesyłowe zostały po prostu wybudowane na cudzym gruncie (zob. np. E. Gniewek, Art. 305 2 k.c., [w:] E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis/el. 2016; czy też J. Pokrzywniak, Art. 305 2 k.c., [w:] M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz, Legalis/el. 2016). Tymczasem w kontrolowanej sprawie Sąd Rejonowy uznał, że przesłanka konieczności korzystania z urządzeń przesyłowych nie zachodzi i oddalił na tej podstawie wniosek.
Stwierdził, że urządzenia przesyłowe znajdują się na działce wnioskodawców, ale pełnią tylko rolę pomocniczą. Oddalenie wniosku na takiej podstawie jest w ocenie Sądu Okręgowego niedopuszczalne. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Pabianicach do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.