Appeal dismissed; court upheld lower court's finding that plaintiff failed to prove defendant's fault for tax advice error.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal dismissed the plaintiff's appeal against the district court's judgment rejecting her claim for damages. The plaintiff argued the lower court arbitrarily evaluated evidence regarding the tax authority notification, but the appellate court affirmed the district court's factual findings. The court ruled that the plaintiff failed to prove the defendant was at fault for not informing her about tax obligations, thus rejecting the tort claim under civil law.
Legislator headnote
AI generatedArt. 415 k.c.; Art. 233 § 1 k.p.c.: The court of appeal reviews the lower court's application of law but does not re-evaluate evidence; a claim for damages requires proof of the defendant's fault, which was not established here.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt III Ca 406/15
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 listopada 2016 roku Sąd Rejonowy dla Ł. w Ł., w sprawie z powództwa K. C. przeciwko A. G., o zapłatę tytułem odszkodowania kwoty 33.864 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, oddalił powództwo i odstąpił od obciążenia powódki kosztami procesu. Strona powodowa zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi Rejonowemu naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez:
a) dokonanie dowolnej, a nie swobodnej, oceny materiału dowodowego w postaci uznania, iż powódka została pouczona o skutkach podatkowych w zakresie podatku dochodowego od dokonanej czynności notarialnej w zakresie tzw. ulgi meldunkowej w zakresie zeznań świadka W. C. i H. C. oraz powódki, b/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku w postaci uznania, iż pouczenie dokonane przez pozwaną wypełniało obowiązki wynikające z art. 80 par. 3 ustawy o notariacie i było formalnie właściwe w świetle art. 21 ust. 1 pkt 126 i art. 21 ust. 21 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j.
Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r.). W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżąca wniosła zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania, wg norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz od powódki kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Na terminie rozprawy apelacyjnej w dniu 30 maja 2017 roku strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe zwarte w apelacji i odpowiedzi na apelację.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w wyniku prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Poczynione przez Sąd I instancji ustalenia co do okoliczności faktycznych stanowiących podstawę dochodzonego pozwem roszczenia Sąd Okręgowy w pełni podziela i przyjmuje za własne, uznając za zbędne powielanie ich w dalszej części uzasadnienia. Za chybiony należało uznać podniesiony w apelacjach zarzut naruszenia przez Sąd I instancji dyspozycji art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie wadliwej (dowolnej, a nie swobodnej) oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy.
Odnosząc się do powyższego zarzutu należy wskazać, że w myśl powołanego przepisu ustawy sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena dowodów polega na ich zbadaniu i podjęciu decyzji, czy została wykazana prawdziwość faktów, z których strony wywodzą skutki prawne. Celem Sądu jest tu dokonanie określonych ustaleń faktycznych, pozytywnych bądź negatywnych i ostateczne ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia.
Ocena wiarygodności mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części obejmującej ustalenie faktów, ponieważ obejmuje rozstrzygnięcie o przeciwnych twierdzeniach stron na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia ze świadkami, stronami, dokumentami i innymi środkami dowodowymi. Powinna ona odpowiadać regułom logicznego rozumowania wyrażającym formalne schematy powiązań między podstawami wnioskowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego wyznaczające granice dopuszczalnych wniosków i stopień prawdopodobieństwa ich występowania w danej sytuacji.
Jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych to przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona.
Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga określenia, jakich to konkretnie uchybień dopuścił się sąd orzekający, naruszając tym samym zasady logicznego rozumowania bądź wskazania doświadczenia życiowego w toku wyprowadzania wniosków w oparciu o przeprowadzone dowody. Formułujący taki zarzut powinien zatem określić, jaki konkretnie dowód i z naruszeniem, jakich dokładnie wskazanych kryteriów sąd ocenił niewłaściwie. Nie może to być natomiast zarzut wynikający z samego niezadowolenia strony z treści orzeczenia, przy jednoczesnym braku argumentacji jurydycznej.
Nie jest wystarczająca sama polemika naprowadzająca wnioski odmienne od przedstawionych przez Sąd, lecz wymagane jest wskazanie, w czym wyraża się brak logiki lub uchybienie regułom doświadczenia życiowego w przyjęciu wniosków kwestionowanych, czego w apelacji nie uczyniono. W kontekście powyższych uwag należy stwierdzić, że – wbrew twierdzeniom apelującej – w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o wszechstronną ocenę całego zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego, tj. przedłożonych przez strony dokumentów, zeznań świadków oraz zeznań stron postępowania.
Dokonana przez Sąd meriti ocena wiarygodności, rzetelności i mocy dowodowej poszczególnych dowodów jest prawidłowa. W ocenie Sądu Odwoławczego przeprowadzona przez Sąd I instancji ocena materiału dowodowego jest także logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego, zaś podniesione w tym zakresie w apelacji zarzuty stanowią w istocie jedynie niczym nieuzasadnioną polemikę z prawidłowymi i nieobarczonymi jakimkolwiek błędem ustaleniami Sądu pierwszej instancji. W szczególności za trafną uznać należy negatywną w przeważającej mierze ocenę wiarygodności i mocy dowodowej dowodu z zeznań powódki oraz świadków w osobie jej męża W.
C., oraz jej teściów H. i Z. małżonków C.. W zakresie pouczeń udzielanych przez pozwaną w związku aktem notarialnym z dnia 27 kwietnia 2010 r. zeznania świadka W. C. są wewnętrznie sprzeczne. Początkowo zeznał on w sposób kategoryczny, że w trakcie podpisywania umowy nie było pouczenia o skutkach podatkowych, a następnie, że nie pamięta jakie były pouczenia przy akcie notarialnym. Świadek ten nie pamiętał także treści rozmów z pracownikiem kancelarii notarialnej oraz z notariuszem. Zeznania H. i Z. małżonków C. uznać należy w tym zakresie za nieprzydatne, a to z powodu niepamięci tych świadków co do przebiegu czynności notarialnej.
Świadek H. C. zeznał, że nie pamięta czy podczas pierwszej swojej wizyty w kancelarii pozwanej uzyskał informację na temat podatku, ani też czy przy odczytaniu umowy pozwana udzielała informacji co trzeba zrobić w związku z podatkami. Podobnie świadek Z. C., zeznała, że nie pamięta jak przebiegały czynności u notariusza, a także czy pracownik sekretariatu kancelarii pozwanej – świadek W. K. była obecna przy podpisywaniu umowy. Również treść zeznań powódki usprawiedliwia ich ocenę przez Sąd meriti jako (w przeważającej mierze) niewiarygodnych, bo nielogicznych i sprzecznych z doświadczeniem życiowym.
Za nielogiczne i sprzeczne z doświadczeniem życiowym uznać bowiem należy twierdzenie, że faktyczną przyczyną zawarcia przez powódkę przedmiotowej umowy sprzedaży lokalu stanowiącego jej własność i wstąpienia w stosunek najmu lokalu zajmowanego wcześniej przez H. i Z. małżonków C. była wyłącznie chęć zwiększenia powierzchni mieszkalnej zajmowanej przez rodzinę powódki i to nawet pomimo świadomości, iż zamiana ta jest dla powódki niekorzystna (zamiana własności na stosunek obligacyjny najmu). Zasady logiki i doświadczenie życiowe nakazują przyjąć – jak uczynił to Sąd Rejonowy - że rzeczywistą przyczyną dokonywania tego typu czynności prawnych jest możliwość skorzystania przez najemcę lokalu komunalnego z możliwości jego późniejszego zakupu na własność od gminy z zastosowaniem kilkudziesięcioprocentowej bonifikaty w stosunku do jego wartości rynkowej.
Zasady logiki i doświadczenia życiowego nakazują przyjąć, że żaden rozsądnie postępujący człowiek, działający z należytym rozeznaniem i troską o własne sprawy, nie dokonałby bezgotówkowej zamiany własności swojego lokalu mieszkalnego na wstąpienie stosunek oblilgacyjny wynikający z umowy najmu lokalu komunalnego, nie widząc w tej zamianie wymiernej dla siebie korzyści. Fakt, że powódka legitymuje się wyższym wykształceniem psychologicznym, a jej mąż jest strażnikiem miejskim pozwala na przyjęcie, że jako strona przedmiotowej umowy sprzedaży posiadali oni należyte rozeznanie i wykazywali troskę o własne sprawy.
Z perspektywy czasu potwierdzeniem prawidłowości powyższej oceny jest fakt, że powódka i jej mąż już w 2013 r. skorzystali z możliwości wykupienia na własność wynajmowanego od gminy mieszkania z zastosowaniem bonifikaty. W ocenie Sądu Okręgowego, wbrew zarzutom apelacji, za usprawiedliwioną okolicznościami przedmiotowej sprawy uznać należy również pozytywną ocenę wiarygodności i mocy dowodowej zeznań pozwanej i świadka W. K.. Zeznania te są bowiem logiczne, niesprzeczne, wzajemnie korespondujące ze sobą, a także częściowo (co do warunków lokalowych i zasad bieżącego funkcjonowania kancelarii notarialnej - również z zeznaniami pozostałych świadków oraz powódki.
Świadek W. K. jest dla stron postępowania osobą obcą i nie posiadała bezpośredniego interesu w rozstrzygnięciu sprawy na korzyść którejś ze stron. Brak było podstaw do zakwestionowania jej twierdzeń o tym, że przedmiotowa czynność prawna obejmująca umowę sprzedaży w celu zamiany lokali mieszkalnych była dacie jej zawarcia czynnością standardową i typową oraz, że pozwana standardowo informuje swoich klientów o podatkach i opłatach. Powyższe wiarygodne zeznania świadka W. K. znajdują swoje potwierdzenie w treści zeznań pozwanej.
W świetle zgromadzonego i należycie ocenionego przez Sąd Rejonowy materiału dowodowego istniały zatem uzasadnione podstawy do poczynienia ustalenia, że pozwana przed podpisaniem aktu notarialnego udzieliła stronie powodowej (jako sprzedającemu) pouczenia o konieczności udania się do urzędu skarbowego w celu skorzystania z tzw. ulgi meldunkowej w ramach podatku dochodowego oraz, że udzielone przez pozwaną już po podpisaniu przedmiotowego aktu notarialnego pouczenie o braku konieczności uiszczenia innych jeszcze należności do urzędu skarbowego odnosiło się wyłącznie do H. i Z. małżonków C. (jako kupujących) i dotyczyło należności z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych.
Apelacja nie zawiera zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego jednak prawidłowość jego zastosowania Sąd Odwoławczy kontroluje z urzędu. Z uwagi na to, że nie jest rolą Sądu II instancji powielanie prawidłowych wywodów jurydycznych Sądu Rejonowego, Sąd Okręgowy ograniczy się w tym miejscu do stwierdzenia, że podziela dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę prawną dochodzonego pozwem roszczenia, w zakresie przyjętej podstawy prawnej oceny jego zasadności, jaki i ostatecznych wyników tej oceny. Sąd Rejonowy słusznie przyjął (czego pozwana nie kwestionowała ani na etapie postępowania rozpoznawczego, ani w apelacji), że podstawą prawną oceny zasadności roszczenia objętego pozwem winien być art. 415 k.c., który stanowi, iż kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
Przesłankami odpowiedzialności deliktowej przewidzianej w art. 415 k.c. są zatem: wina sprawcy szkody, zaistnienie szkody i wystąpienie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy szkodą a zawinionym zachowaniem sprawcy, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Jako zawinione mogą być kwalifikowane wyłącznie zachowania bezprawne, tj. sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa albo zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy trafnie ocenił, że skarżąca nie udowodniła aby pozwana udzieliła powódce lub któremukolwiek uczestnikowi czynności notarialnej informacji (pouczenia), że w celu uzyskania zwolnienia podatkowego w zakresie podatku dochodowego w ramach tzw. ulgi meldunkowej w związku z odpłatnym zbyciem lokalu na rzecz swoich teściów, nie musi już dokonywać żadnych czynności w urzędzie skarbowym.
Uniemożliwia to przypisanie zachowaniu pozwanej bezprawności stanowiącej niezbędną przesłankę jej odpowiedzialności deliktowej. Już zatem nie wykazanie przez skarżącą spełnienia w stosunku do pozwanej pierwszej spośród trzech wymienionych uprzednio przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej wynikającej z art. 415 k.c., czyni niecelowym badanie wystąpienia w odniesieniu do pozwanej pozostałych przesłanek jej odpowiedzialności deliktowej, tj. zaistnienia szkody i wystąpienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy szkodą a zawinionym zachowaniem sprawcy.
Mając zatem na względzie powyższe okoliczności Sąd Okręgowy w Ł., na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł w punkcie 2. wyroku zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik procesu i zasądził z tego tytułu od powódki na rzecz pozwanej kwotę 1.800,00 zł. Na kwotę tę złożyło się wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej ustalone w oparciu o § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800) w brzmieniu nadanym mocą § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego powołane wyżej rozporządzenie (Dz.U. 2016.1668).