Insurance contract dispute where appeal court reversed first instance verdict due to flawed factual findings on agency authority.

Sygn. akt III Ca 552/17

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 października 2016 roku w sprawie z powództwa Towarzystwa (...) z siedzibą w W. przeciwko G. M. o zapłatę Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 277 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 19 września 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i odsetkami w wysokości odsetek ustawowych od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 167 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, na które składała się opłata sądowa od pozwu (30 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego strony powodowej (137). Apelację od powyższego orzeczenia wywiódł pozwany, skarżąc je w całości i wnosząc o jego uchylenie. W odpowiedzi na apelację pozwanego strona powodowa wniosła o jej oddalenie, jako bezzasadnej, oraz o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się zasadna i skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku i oddaleniem powództwa. Sąd Okręgowy, po dokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy, przyjmuje za własne ustalenia Sądu I instancji stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia przyjętego w zaskarżonym wyroku z dnia 24 października 2016 r., z tą jedynie zmianą - poczynioną na podstawie kopii upoważnienia z dnia 20 marca 2014 r. – k. 30 akt sprawy XVIII C 2810/16 oraz kopii polisy nr (...) z dnia 24 marca 2014 r. – k. 9 akt sprawy XVIII C 2810/16 - że przy zawieraniu umowy ubezpieczenia potwierdzonej polisą nr (...) z dnia 24 marca 2014 r. pozwany okazał agentowi ubezpieczeniowemu reprezentującemu powoda dokument z dnia 20 marca 2014 r. zatytułowany „upoważnienie”, zawierający pełnomocnictwo do podpisania w imieniu Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ś. polisy ubezpieczeniowej z Towarzystwem (...) z siedzibą w W..

Jednocześnie Sąd Okręgowy pominął poczynione przez Sąd I instancji ustalenie, że cyt.: „A gent ubezpieczeniowy poprzestał jedynie na lekturze dokumentu pełnomocnictwa i nie chciał sporządzenia jego kserokopii ani też nie pobrał oryginału pełnomocnictwa. Pozwany wyjaśnił agentowi, że będzie użytkował pojazd. Nadto z rozmowy z agentem wywnioskował, że ubezpieczający i użytkownik to ten sam podmiot.” albowiem ustalenia te nie znajdują podstaw w materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie. Dowody wskazane przez Sąd Rejonowy jako podstawa powyższego ustalenia, tj. dokumenty i zeznania pozwanego, odnoszą się bowiem najprawdopodobniej do sprawy o sygn.

XVIII C 2810/16 i nie wiadomo dlaczego zostały przywołane w przedmiotowym uzasadnieniu. Niestety powyższe ustalenia faktyczne zostały błędnie ocenione przez Sąd Rejonowy pod kątem stosowanego w sprawie prawa materialnego, a wadliwość ta podważa słuszność zaskarżonego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I instancji trafnie zidentyfikował przepis art. 808 § 1 i § 2 k.c. jako podstawę prawną oceny zasadności dochodzonego pozwem roszczenia. Treść art. 808 § 1 k.c. wskazuje, że stronami umowy ubezpieczenia są ubezpieczyciel i ubezpieczający, zaś w stosunek ubezpieczeniowy może być ponadto włączony - nie będący stroną samej umowy - ubezpieczony, czyli beneficjent umowy ubezpieczenia.

W przedmiotowym stanie faktycznym bezspornym jest, że powodowe towarzystwo ubezpieczeniowe jest jedną stroną umowy ubezpieczenia potwierdzonej polisą nr (...) z dnia 18 marca 2014 r. (a także stroną stosunku ubezpieczeniowego). Istota sporu sprowadza się natomiast do ustalenia czy drugą stroną tej umowy ubezpieczenia – jako ubezpieczający – jest pozwany działający we własnym imieniu, ale na rzecz Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ś., czy też to przedsiębiorstwo, w imieniu którego – jako pełnomocnik - działał pozwany.

W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I instancji błędnie przyjął – wbrew twierdzeniom pozwanego - że w niniejszej sprawie zawarł on z powodowym towarzystwem ubezpieczeniowym umowę ubezpieczenia we własnym imieniu (jako ubezpieczający), jednak na rzecz Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ś. (jako ubezpieczonego), a przez to, że posiada on legitymację procesową bierną. Powyższe ustalenie oparte jest na wadliwym – sprzecznym z doświadczeniem życiowym – stwierdzeniu, że nieprawdopodobne jest, aby agent powodowego towarzystwa ubezpieczeniowego pomylił się wypełniając rubryki w polisie ubezpieczeniowej oraz, że żaden agent ubezpieczeniowy nie zawarłby umowy z pełnomocnikiem – ze skutkami dla nieobecnego mocodawcy – bez pisemnego dokumentu pełnomocnictwa.

W ocenie Sądu Okręgowego doświadczenie życiowe oraz fakty znane sądowi z urzędu z licznych innych spraw (mające charakter notoryjności urzędowej) wskazują na występowanie w polisach ubezpieczeniowych omyłek i niedokładności, a także na częsty brak wymagania przez agentów ubezpieczeniowych przy zawieraniu umowy ubezpieczenia pełnomocnictwa udzielonego przez podmiot, w imieniu którego umowa ubezpieczenia jest zawierana. Zdaniem Sądu odwoławczego potwierdzeniem prawdziwości twierdzeń powoda o działaniu przy zawieraniu przedmiotowej umowy ubezpieczenia (stwierdzonej polisą nr (...) z dnia 18 marca 2014 r.) w imieniu Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ś. jest fakt, że w analogicznej sprawie rozpoznawanej przez Sąd meriti pod sygn. akt XVIII C 2810/16, dotyczącej innego pojazdu (polisa nr (...) z dnia 24 marca 2014 r.), wykazano umocowanie powoda do podpisania polisy ubezpieczeniowej.

Przyjęcie, że powód, będący pracownikiem ww. spółki, czyni tylko w rozpoznawanym przypadku przysporzenie na rzecz tej spółki z własnego majątku, polegające na ubezpieczeniu (i opłaceniu składek) składnika majątku tego podmiotu, jest sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Brak jest przekonywującego uzasadnienia dlaczego przy ubezpieczeniu jednego środka transportu stanowiącego własność osoby prawnej zatrudniającej powoda ubezpieczającym miałby być powód, a w przypadku innego środka transportu w charakterze ubezpieczającego miałby występować podmiot będący jego właścicielem.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik sporu i zasądził od powodowego towarzystwa ubezpieczeniowego na rzecz pozwanego kwotę 30 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Na kwotę tę złożyła się poniesiona przez pozwanego opłata sądowa od apelacji.