Appeal dismissed; appealable ground found due to lack of defense counsel during proceedings.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal dismissed the defendant's appeal, ordering the case to be retried by the lower court. Although the defendant argued factual errors regarding witness credibility and sentencing disproportionality, the court identified a procedural violation as the sole ground for intervention. The court determined that the defendant lacked a defense attorney during the proceedings due to unresolved questions about his mental capacity to conduct his own defense, a situation that rendered the first-instance judgment voidable under the Criminal Procedure Code.
Legislator headnote
AI generatedArt. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.; Art. 79 § 1 pkt 3, 4 k.p.k.: An appealable ground exists when the court fails to appoint mandatory defense counsel, and the absence of counsel cannot be cured by later appointment if the defendant's mental state at the time of the act or during the proceedings raised doubts about their ability to defend themselves.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt IV Ka 25/17
UZASADNIENIE
P. H. został oskarżony o to, że w dniu 8 lutego 2016 roku podczas i w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych w postaci konwoju z Aresztu Śledczego w P. do Sądu Okręgowego w Sieradzu, dokonał znieważenia funkcjonariuszy K. M. i A. Z. z Wydziału Konwojowego Komendy Wojewódzkiej Policji w Ł. na terenie Aresztu Śledczego w P. oraz w trakcie przejazdu przez P., tj. o czyn z art. 226 § 1 kk. /k. 65/ Wyrokiem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 27 września 2016r. sygn. akt II K 446/16 P. H. został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 226 § 1 kk, za który wymierzono mu w oparciu o art. 226 § 1 kk karę 8 miesięcy pozbawienia wolności.
Zasądzono także od Skarbu Państwa na rzecz adw. E. Ł. kwotę 1.033,20 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu. Ponadto obciążono oskarżonego wydatkami w kwocie 1.103,20 zł oraz wymierzono mu 180 zł opłaty. /k. 88/ Od opisanego wyroku apelację wniósł oskarżony P. H., który zaskarżył go w całości stawiając w istocie rzeczy zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał mieć wpływ na jego treść, a polegać na przypisaniu oskarżonemu sprawstwa zarzucanego mu czynu w wyniku niekorzystnej dla niego oceny materiału dowodowego.
W szczególności, P. H. chodziło o to, że Sąd I instancji niesłusznie przypisał walor wiarygodności zeznaniom K. M. i A. Z.. Nie zauważył bowiem przy tym, że były one idealne zbieżne, a poza tym nie wziął pod uwagę, że taka, a nie inna treść relacji pokrzywdzonych miała wynikać z chęci odwetu na P. H. za to, że pisał on liczne skargi na funkcjonariuszy Służby Więziennej. Ponadto oskarżony podnosił również, iż obciążające go zeznania wiążą się z tym, że dochodzi odszkodowania z tytułu wypadku komunikacyjnego, w którym ucierpiał podczas wcześniejszego konwojowania.
Zdaniem oskarżonego, niekorzystna dla niego ocena dowodów miała wynikać z uprzedniej jego karalności za podobne czyny, a tymczasem wyciągnął on już należyte wnioski z tego. W czasie zaś przewożenia do Sądu miał jedynie zwrócił uwagę kierowcy, aby jechał wolniej i nie po dziurach, ale to nic nie dało. P. H. w swojej skardze apelacyjnej odnosił się także do tego co się działo następnie w Sądzie Okręgowym w Sieradzu i wnosił o przesłuchanie na te okoliczności funkcjonariuszy, którzy doprowadzali oskarżonego na salę rozpraw oraz świadka, który miał słyszeć w jaki sposób w wymienionym Sądzie zwracał się do P. H. pokrzywdzony A.
Z.. W apelacji oskarżony stawiał także zarzut rażącej niewspółmierności kary oraz nienależytego wykonywania obowiązków przez obrońcę z urzędu, który na dodatek został mu jeszcze cofnięty po ogłoszeniu wyroku. W związku z podniesionymi zarzutami oskarżony wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim. Na rozprawie apelacyjnej oskarżony popierał swoją skargę apelacyjną, a obrońca się do niej przyłączał, zaś Prokurator Prokuratury Rejonowej w Piotrkowie Trybunalskim delegowany do Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim wnosił o nie uwzględnienie odwołania i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Zaskarżone orzeczenie podlegało uchyleniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz ich wpływu na treść wyroku, gdyż oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadku określonym w art. 79 § 1 kpk. W czasie przesłuchania w charakterze podejrzanego na etapie dochodzenia P. H. podawał, iż leczył się psychiatrycznie w poradni w Ł. w latach 2006-2008 (por. k. 15 odw.). Pomimo tego, oraz inicjatywy obrońcy w tym zakresie, Sąd I instancji oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów na okoliczność stanu zdrowia psychicznego oskarżonego powołując się przy tym na to, iż w sposób oczywisty zmierzał on do przedłużenia postępowania (k. 87).
Ponadto, Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim po ogłoszeniu zaskarżonego wyroku wydał postanowienie o cofnięciu oskarżonemu wyznaczenia obrońcy z urzędu, a następnie pouczył o prawie do wniesienia zażalenia i zamknął rozprawę (k. 87 odw.). W powyższym stanie rzeczy, doszło do sytuacji w której oskarżony nie miał obrońcy w postępowaniu sądowym (tuż przed zamknięciem rozprawy przed Sądem I instancji oraz na etapie międzyinstancyjnym) pomimo zachodzącej uzasadnionej wątpliwości, odnośnie tego, czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona (art. 79 § 1 pkt 3 kpk).
W ocenie sądu odwoławczego bowiem, fakt dwuletniego leczenia w poradni zdrowia psychicznego jest na tyle poważną okolicznością, że powinna ona zrodzić wątpliwości co do stanu psychicznego P. H., gdyż wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo występowania u niego poważnych mankamentów zdrowia psychicznego. Ponadto, jak wynika z przeprowadzonego na etapie postępowania odwoławczego dowodu z opinii dwóch biegłych psychiatrów P. H. miał zachowaną zdolność rozpoznania znaczenia czynu ale ograniczoną w stopniu nieznacznym zdolność pokierowania swoim postępowaniem.
Oskarżony wykazuje bowiem inne niż choroba psychiczna lub upośledzenie umysłowe zakłócenia czynności psychicznych pod postacią zaburzeń osobowości. Z uwagi jednak na te zaburzenia, zdaniem biegłych, może nie być w stanie prowadzić obrony w samodzielny i rozsądny sposób (k. 227 – 231). Tym samym w sprawie zachodziła także uzasadniona wątpliwość, odnośnie tego, czy stan zdrowia psychicznego P. H. pozwala mu na prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny, która także skutkowała tym, że oskarżony musiał mieć obrońcę (art. 79 § 1 pkt 4 kpk).
W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 10 kpk zachodzi zawsze, gdy sąd zignoruje powinność wynikającą z art. 79 § 1 pkt 3 kpk, w konsekwencji czego oskarżony przez pewien czas trwania postępowania sądowego nie będzie miał obrońcy, gdy jest to obowiązkowe. Uchybienie to nie ulega konwalidacji wskutek pojawienia się obrońcy w późniejszej fazie procesu i stwierdzenia przez biegłych lekarzy psychiatrów, że poczytalność oskarżonego zarówno w chwili popełniania zarzucanego mu czynu (lub czynów) nie budzi wątpliwości (por. postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z 20 lipca 2005 r.
I KZP 25/05). W związku z powyższym, stwierdzić należy, iż w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza o której mowa w art. 439 § 1 pkt 10 kpk, gdyż oskarżony P. H. w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadku o którym mowa w art. 79 § 1 kpk. Po cofnięciu bowiem wyznaczenia obrońcy po ogłoszeniu wyroku oskarżony nie dość, że nie posiadał obrońcy w sytuacji uzasadnionej wątpliwości do poczytalności w chwili czynu (art. 79 § 1 pkt 3 kpk), to również nie posiadał obrońcy z racji zachodzących wątpliwości odnośnie tego, czy jego stan zdrowia psychicznego pozwala mu na prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny (art. 79 § 1 pkt 4 kpk).
W takiej natomiast sytuacji, zaskarżony wyrok podlegać musiał uchyleniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz ich wpływu na treść orzeczenia. Dlatego też, Sąd Okręgowy na podstawie art. 437 § 2 kpk w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 kpk uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego P. H. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim. W oparciu o § 4 ust. 1 i 3 oraz § 17 ust. 2 pkt 4, a także § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.
U. 2015 poz. 1801) Sąd zasądził na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokata A. G. kwotę 619,92 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w wyroku z 20 czerwca 2017r.