Social security court grants pension by accepting witness testimony for hazardous work periods when official records are unavailable.

Sygn. akt IV U 873/13

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący:SSO Mariusz Musiał Protokolant: st. sekr. sądowy Jolanta Stawarz po rozpoznaniu w dniu 3 października 2013 r. w Tarnowie na rozprawie sprawy z odwołania F. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 24 kwietnia 2013 r. nr (...) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o prawo do emerytury zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje F. M. prawo do emerytury od dnia(...)r. Sygn. akt IVU 873/13

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 3 października 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. decyzją z dnia 24.04.2013 r. odmówił F. M. przyznania emerytury na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. Nr 162 poz 1118 z zm ), ponieważ nie spełnia warunków niezbędnych do ustalenia prawa do tego świadczenia, gdyż na dzień wydania decyzji nie osiągnął wieku 60 lat i nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach. F. M. w odwołaniu od decyzji domagał się jej zmiany i przyznania mu emerytury na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ponieważ w dniu (...) osiągnął 60 lat i w okresie od 29.05.1975 r. do 31.12.1998 r. pracował na stanowisku operator dźwigu.

Była to praca w szczególnych warunkach. Nie ma obecnie możliwości uzyskania świadectw pracy w szczególnych warunkach, ponieważ pracodawcy nie istnieją. Sporne okoliczności z okresu 09.07.1979 r. do 31.03.1993 r. chce udowodnić za pomocą świadków. Po uwzględnieniu tego okresu zatrudnienia legitymuje się ponad 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie w związku z niespełnieniem przez odwołującego przesłanek z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS z przyczyn podanych w uzasadnieniu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny: F. M. urodzony w dniu (...) ukończył 60 lat w dniu (...) Odwołujący legitymuje się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym i uzupełniającym w wymiarze ponad 30 lat na dzień 01.01.1999 r. W dniu 10.04.2013 r. odwołujący wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. Nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Organ rentowy uznał za udowodnioną pracę w szczególnych warunkach w wymiarze 6 lat, 5 miesięcy i 29 dni w okresach: od 01.07.1971 r. do 21.10.1972 r., od 11.11.1974 r. do 31.03.1975 r. i od 07.03.1994 r. do 31.12.1998 r. /dowód: wniosek z dnia 10.04.2013 r.

–k. 1-2 ar czII/. Odwołujący w okresie od 09.07.1979 r. do 31.03.1993 r. pracował w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w T. na stanowisku operator żurawia. Pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako operator żurawia – dźwigu najpierw marki P. a potem (...) ton samojezdnego. Przedsiębiorstwo wykonywało kanalizacje, stan zerowe na budowach, prowadziło pracę na budowie Osiedla (...), na budowach w B., B., R. i M.. Jego praca polegała na układaniu rur betonowych pod różne instalacje, raczej ziemne. Otrzymywał dodatek za pracę w warunkach szkodliwych.

Pracodawca ten obecnie nie istnieje. /dowód: świadectwo pracy z dnia 31.03.1993 r. –k. 6 ar czI, zeznania świadka W. B. –k. 8 as, zeznania świadka K. S. –k. 8v as, zeznania świadka J. W. –k. 8v as, zeznania odwołującego –k. 9 as. Sąd zaakceptował zeznania świadka W. B., K. S. i J. W. potwierdzające, że F. M. wykonywał w sposób ciągły i stale pracę w szczególnych warunkach w wymiarze pełnego etatu w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w T. od 09.07.1979 r. do 31.03.1993 r. na stanowisku operator żurawia dźwigu tj. stale i w pełnym wymiarze wykonywał pracę wymienioną w wykazie A dział V poz. 3 wykazu stanowiącego powołany wyżej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia. 7 lutego 1983 r. tj. pracę maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych.

Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadków, którzy pracowali u tego samego pracodawcy na przestrzeni spornego okresu i potwierdzili rodzaj pracy wykonywanej przez odwołującego bowiem w sposób spójny i konsekwentny wskazali, iż w tym okresie pracował w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku operator dźwigu, żurawia. Depozycje te potwierdzały dowody z dokumentów. Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, w szczególności zalegających w aktach rentowych, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości Sądu, zarówno treść jak i forma dokumentów nie były kwestionowane prze strony postępowania.

Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich jakie należałoby uwzględnić urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego w tym wynikającego z art. 244 i art.245 kpc. Na podstawie świadectwa pracy z dnia 31.03.1993 r. Sąd ustalił, że odwołujący pracował na stanowisku operatora żurawia.

Sąd rozważył, co następuje:

Przedmiotem postępowania było rozstrzygnięcie czy F. M. przysługuje prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu wykonywania pracy w warunkach szkodliwych. Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.

27. Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.

Z kolei art. 32 ust.4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.). Z §1 Rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze , wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.

§ 2 ust.1 rozporządzenia ustala, ze za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. §4 pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn;

2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Kwestią sporną pomiędzy stronami było ustalenie, czy F. M. był zatrudniony w warunkach szczególnych w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w T. od 09.07.1979 r. do 31.03.1993 r. jako operator żurawia skoro nie przedłożył świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach w oparciu o świadectwo pracy, jego zeznania i zeznania świadków. Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.

43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Natomiast w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz.

49) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia (§ 4 ust. 3). W myśl § 21 ust. 1, 4 i 5 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury lub renty z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty.

Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 22 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r., III UZP 5/85 wyjaśnił, że w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.

Pogląd ten został rozwinięty w znowelizowanym art. 473 kpc, który stanowi, że w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. W postępowaniu przed tymi sądami okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń mogą być udowadniane wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi (por. wyr. SN z dnia 02.02.1996 r. II URN 3/95 OSNP 1996/16/239). Skoro więc w niniejszej sprawie odwołujący nie dysponował świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach, zasadnym stało się ustalenie okoliczności w jakich odwołujący świadczył pracę na podstawie zeznań świadków, jego zeznań oraz dowodów z dokumentów.

W oparciu o nie Sąd ustalił, iż odwołujący był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w T. od 09.07.1979 r. do 31.03.1993 r. jako operator, operator żurawia. U tego pracodawcy wykonywał prace na stanowisku operator żurawia w wymiarze pełnego etatu i stale. Praca na tym stanowisku została zaliczona zgodnie z wykazem A dział V pkt. 3 będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, do prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego.

Po uwzględnieniu tego okresu oraz już wcześniej uznanego okresu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 6 lat, 5 miesięcy i 29 dni odwołujący legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szkodliwych określonych w wykazie A w wymiarze co najmniej 15 lat. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę odwołujący spełnia przesłanki do przyznania emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach, wynikające z treści art. 32 w zw. z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a w szczególności § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz.

U. 1983 r. nr 8, poz. 43 z póź. zm.) F. M. osiągnął bowiem wiek 60 lat w dniu (...)posiada wymagany okres zatrudnienia (ponad 30-letni okres składkowy i nieskładkowy), a przede wszystkim spełnia kwestionowaną dotąd przez organ rentowy przesłankę w postaci co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ po uznaniu mu spornego okresu pracy w warunkach szczególnych tj. od 09.07.1979 r. do 31.03.1993 r., kiedy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako operator żurawia legitymuje się ponad 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych.

Odwołujący w dniu (...) ukończył 60 lat i od tej daty Sąd przyznał mu prawo do emerytury. Mając na względzie powyższe orzeczono na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego i art.477 14 §2 kpc.