Domestic court dismissed appeal for establishing counsel for ECHR complaint due to lack of jurisdiction. Polish courts lack authority to appoint counsel for ECHR proceedings. Rules are governed solely by the ECHR Rules of Court.

Sygn. akt I ACz 339/17 POSTANOWIENIE Dnia 27 marca 2017 roku Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Wojciech Kościołek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. Ś. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wS. na skutek zażalenia wnioskodawcy K. Ś. na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2016 roku, sygn. akt I Co 536/16 postanawia: oddalić zażalenie. Sygn. akt I ACz 339/17

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił wniosek K. Ś. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w S.. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że wnioskodawca na uzasadnienie wniosku podał, że nie zna prawa międzynarodowego ani polskiego, w związku z czym niezbędna jest mu pomoc pełnomocnika profesjonalnego. Do wniosku dołączył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z przepisami k.p.c. ustanowienie dla strony adwokata lub radcy prawnego może nastąpić w postępowaniu toczącym się przed sądem I instancji, w postępowaniu apelacyjnym oraz postępowaniu kasacyjnym, a także innymi postępowaniami przewidzianymi przepisami prawa, jeżeli toczą się one lub strona ma zamiar wszcząć postępowanie przed sądem polskimi.

Z kolei ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz o prawie pomocy w celu ugodowego załatwienia sporu przed wszczęciem takiego postępowania określa między innymi zasady, warunki i tryb przyznawania osobom fizycznym mającym miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej prawa pomocy na potrzeby postępowania w sprawach cywilnych, które ma być wszczęte lub jest prowadzone w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, a także prawa pomocy w celu ugodowego załatwienia sporu przed wszczęciem takiego postępowania (art. 1 ust. 1 pkt 2).

Natomiast wnioskodawca wniósł o ustanowienie dla niego pełnomocnika celem sporządzenia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zasady przyznawania pomocy prawnej skarżącym do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zostały określone w Regulaminie tego Trybunału. Artykuł 100 (dawny artykuł 91) ust. 1 Regulaminu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (Dz.U.1993.61.284/1) wskazuje, że Przewodniczący Izby może, na wniosek skarżącego, który wniósł skargę na podstawie Artykułu 34 Konwencji albo z urzędu, przyznać bezpłatną pomoc prawną skarżącemu w związku z przedstawieniem jego sprawy po otrzymaniu od Układającej się Strony, przeciwko której skarga jest skierowana, pisemnych uwag dotyczących dopuszczalności tej skargi, zgodnie z Regułą 54 ust. 2 lit.

b) albo po upływie terminu do ich przedstawienia. Ustęp 2 artykułu 100 (dawny artykuł 91) stanowi, że z zastrzeżeniem Reguły 105 (uprzednio 96), w przypadku przyznania skarżącemu pomocy prawnej w związku z przedstawieniem jego sprawy przed Izbą, pomoc ta kontynuowana jest w sytuacji potrzeby jego reprezentacji przed Wielką Izbą. W myśl powołanych przepisów sądy krajowe nie posiadają kompetencji w zakresie procedury wnoszenia środków o charakterze skargi przed organy należące do międzynarodowego systemu ochrony prawnej, a tym samym ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka.

Ponadto, pomoc prawna z urzędu może zostać przyznana osobie, która już złożyła skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, brak jest uregulowań dotyczących możliwości przyznania takiej pomocy na etapie sporządzania i wnoszenia skargi. Zażalenie od powyższego postanowienia złożył wnioskodawca, argumentując, że ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie napisać żadnego pisma. Do zażalenia dołączył zaświadczenie lekarskie z dnia 21 grudnia 2016 r. (k. 20).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny podziela w całości ocenę prawną dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Bezpłatna pomoc prawna w postępowaniu ze skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie jest bowiem regulowana przez przepisy krajowe, lecz przez cytowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przepisy Regulaminu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 1 lipca 2014 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka jest bowiem międzynarodowym organem ochrony prawnej i funkcjonuje w ramach systemu ochrony prawnej Rady Europy, który określa nie tylko zakres przyznanej jednostkom ochrony, ale i procedurę dochodzenia praw przyznanych w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.

U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284; por. zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2008 r., IV KK 74/08). Sądy krajowe nie posiadają więc kompetencji ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, ponieważ Trybunał nie należy do systemu polskich organów ochrony prawnej i jest od niego niezależny, również na poziomie proceduralnym. Jak zatem trafnie wskazał Sąd Okręgowy, organem właściwym do rozpoznawania wniosków o przyznanie pomocy prawnej pełnomocnika zawodowego osobom wnoszącym skargę jest Europejski Trybunał Praw Człowieka, natomiast postępowanie w tym przedmiocie jest regulowanie cytowanym wyżej Regulaminem ETPCz.

Wobec powyższego Sąd Apelacyjny uznał zażalenie za bezzasadne i oddalił je na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.