Court dismissed employees' claims to reinstatement after employer liquidated the workplace due to financial reasons.

Sygn. akt IV P 79/16

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 stycznia 2017 r. Sąd Rejonowy w Suwałkach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR Karol Kwiatkowski Ławnicy: Janina Złotorzyńska Dariusz Żukowski Protokolant: st. sekr. sądowy Agnieszka Krysiuk po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2017 r. w Suwałkach na rozprawie sprawy z powództw L. K. i M. S. przeciwko Fundacji (...) z siedzibą w S. o przywrócenie do pracy I. Powództwa oddala. II. Zasądza od powódek L. K. i M. S. na rzecz pozwanej Fundacji (...) z siedzibą w S. kwoty po 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Janina Złotorzyńska Dariusz Żukowski SSR Karol Kwiatkowski Sygn. akt IV P 79/16

UZASADNIENIE

L. K. w pozwie skierowanym przeciwko Fundacji (...) z siedzibą w S. domagała się uznania wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne i przywrócenia jej do pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku, z zachowaniem dotychczasowych warunków pracy i płacy, ewentualnie zasądzenia odszkodowania w wysokości miesięcznego wynagrodzenia oraz sprostowania świadectwa pracy poprzez podanie faktycznych przyczyn rozwiązania stosunku pracy. Ponadto domagała się zasądzenia na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazała, iż w dniu 25.07.2016r. otrzymała pismo w przedmiocie rozwiązania z nią umowy o pracę za wypowiedzeniem.

Jako przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę wskazano likwidację zakładu pracy. Zdaniem powódki przyczyna ta jest nieprawdziwa. Jedynym przejawem faktycznej działalności Fundacji jest prowadzenie świetlicy przy ul. (...) w S.. Świetlica ta miała, ma i mieć będzie zapewnione środki pomocowe na realizację zadań, nigdy nie miała problemów z prowadzoną działalnością, nigdy też nie były zgłaszane przez pracodawcę tj. obecnie Fundację, a wcześniej Spółdzielnię (...) żadne uwagi, zastrzeżenia do wykonywania przez powódkę pracy (sygn. akt IV P 79/16).

M. S. w pozwie skierowanym przeciwko Fundacji (...) z siedzibą w S. domagała się uznania wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne i przywrócenia jej do pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku, z zachowaniem dotychczasowych warunków pracy i płacy, ewentualnie zasądzenia odszkodowania w wysokości miesięcznego wynagrodzenia oraz sprostowania świadectwa pracy poprzez podanie faktycznych przyczyn rozwiązania stosunku pracy. Ponadto domagała się zasądzenia na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazała, iż w dniu 25.07.2016r. otrzymała pismo w przedmiocie rozwiązania z nią umowy o pracę za wypowiedzeniem.

Jako przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę wskazano likwidację zakładu pracy. Zdaniem powódki przyczyna ta jest nieprawdziwa. Jedynym przejawem faktycznej działalności Fundacji jest prowadzenie świetlicy przy ul. (...) w S.. Świetlica ta miała, ma i mieć będzie zapewnione środki pomocowe na realizację zadań, nigdy nie miała problemów z prowadzoną działalnością, nigdy też nie były zgłaszane przez pracodawcę tj. obecnie Fundację, a wcześniej Spółdzielnię (...) żadne uwagi, zastrzeżenia do wykonywania przez powódkę pracy (sygn. akt IV P 80/16).

W odpowiedzi na oba pozwy pozwana Fundacja (...) z siedzibą w S. domagała się ich oddalenia oraz zasądzenia od powódek na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych a w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwana wskazała, iż pozwana Fundacja zatrudnia dwóch pracowników, którymi są powódki i z uwagi na wyczerpanie środków finansowych i majątkowych w dniu 20.07.2016r. fundator tj. Spółdzielnia (...) z/s w S. podjął uchwałę o likwidacji pozwanej Fundacji, jak i o likwidacji z dniem 31.08.2016r.

świetlicy środowiskowej, w której zatrudnione są powódki. Z dniem 31 sierpnia 2016r. rozwiązaniu ulegnie umowa o użyczenie lokalu użytkowego przy ul. (...) w S. zawarta przez pozwaną Spółdzielnię z (...) w (...) Sp. z o.o. w S., jak i z tym dniem ulegnie rozwiązaniu umowa na realizację zadania publicznego pod tytułem „Funkcjonowanie świetlicy środowiskowej z programem socjoterapeutycznym A. przy ul. (...) w S.” zawarta przez pozwaną Fundację z gminą M. S.. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2016r. Sąd połączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod wspólną sygnaturą akt IV P 79/16 (k. 35).

Sąd ustalił, co następuje: L. K. pozostawała zatrudniona w Fundacji (...) z/s w S. na podstawie umowy o pracę zawartej w dniu 01.01.2016r. na czas nieokreślony w wymiarze ½ etatu na stanowisku kierownika – wychowawcy grupy starszej. Jako miejsce wykonywania pracy wskazano ul. (...) w S. (dowód: umowa o pracę - w aktach osobowych powódki). M. S. pozostawała zatrudniona w Fundacji (...) z/s w S. na podstawie umowy o pracę zawartej w dniu 01.01.2016r. na czas nieokreślony w wymiarze ½ etatu na stanowisku wychowawcy grupy młodszej. Jako miejsce wykonywania pracy wskazano ul. (...) w S. (dowód: umowa o pracę - w aktach osobowych powódki).

Fundacja (...) z/s w S. przystąpiła do otwartego konkursu ofert ogłoszonego przez Prezydenta Miasta S. na wsparcie realizacji zadania publicznego na rzecz mieszkańców S. w zakresie przeciwdziałania uzależnieniom i patologiom społecznym na lata 2016-2018 i otrzymała dotację w wysokości 2016r. - 51.000,00 zł., 2017r. – 56.000,00 zł., 2018r. – 63.500,00 zł. na prowadzenie świetlicy środowiskowej przy ul. (...) w S. (dowód: pismo Zastępcy Prezydenta Miasta S. z dnia 18.08.2016r. k. 55, umowa nr S.526.3.5.2016 z dnia 4.01.2016r. o wsparcie realizacji zadania publicznego pod nazwą:

Funkcjonowanie świetlicy środowiskowej z programem socjoterapeutycznym A. k. 56-58). W dniu 20 lipca 2016r. odbyło się Walne Zgromadzenie fundatora Fundacji (...) z/s w S. – Spółdzielni (...) z/s w S.. W toku tego Zgromadzenia podjęto: uchwałę nr 4/2016 w przedmiocie likwidacji świetlicy środowiskowej socjoterapeutycznym A.mieszczącą się przy ul. (...) w S. z dniem 31.08.2016r., uchwałę nr 5/2016 w przedmiocie likwidacji Fundacji (...) z/s w S. z powodu wyczerpania się środków finansowych i majątku, uchwałę nr 6/2016 w przedmiocie likwidacji etatów pracowniczych w Fundacji (...) z/s w S. oraz uchwałę nr 7/2016 w przedmiocie powołania likwidatora Fundacji (...) z/s w S. w osobie M.

P. (dowód: protokół walnego zgromadzenia z dnia 20.07.2016r., uchwały nr 4/2016 i 5/2016 k. 74-76, zeznania świadków: E. Z. k. 95, M. B. k. 149-149v, 151, B. D. k. 150-150v, R. C. k. 150v-151v, M. B. k. 172-173, materiały z akt postępowania PR Ds. (...).2016 Prokuratury Rejonowej w Suwałkach k. 177-184, przesłuchanie likwidatora Fundacji (...) w charakterze strony k. 189v). Oświadczeniem z dnia 21.07.2016r. pracodawca rozwiązał z L. K. i M. S. umowę o pracę, z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia, który upłynie w dniu 31.08.2016r.

Jako przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę wskazano likwidację zakładu pracy (dowód: oświadczenie o rozwiązanie.526. umowy o pracę – w aktach osobowych powódek). W dniu 26.07.2016r. Zarząd Fundacji (...) z/s w S. zwrócił się do Urzędu Miasta w S. z wnioskiem o rozwiązanie umowy o wsparcie realizacji zadania publicznego pod nazwą: Funkcjonowanie świetlicy środowiskowej z programem socjoterapeutycznym A.wskazując na problemy finansowe i personale w funkcjonowaniu świetlicy środowiskowej przy ul. (...) w S. (pismo, k.

17) Umowa ta została ostatecznie rozwiązana z dniem 17.10.2016r. (dowód: pisma Zastępcy Prezydenta Miasta S. z dnia 17.10.2016r. k. 141, 144). Lokal użytkowy stanowiący własność Gminy M. S. przy ul. (...) w S., w którym dotychczas mieściła się świetlica środowiskowa prowadzona przez Fundację (...) z/s w S. został wystawiony do przetargu na wynajem na okres do lat trzech (pismo UM w S. z dnia 23.09.2016r., k. 116, pismo (...) w (...) sp. z o.o. w S. z dnia 9.08.2016r. k. 143). Postanowieniem z dnia 25.10.2016r. w sprawie BI.XII Ns-Rej.

KRS (...) Sąd Rejonowy w Białymstoku XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wpisał do rejestru fakt otwarcia postępowania likwidacyjnego Fundacji (...) (dowód: pismo z dnia 30.11.2016r. k. 164, odpis postanowienia k. 166). Uchwałą Nr 9 /2016 z dnia 28.11.2016r. Walnego Zgromadzenia fundatora Fundacji (...) z/s w S. – Spółdzielni (...) z/s w S. przyjęto zakończenie procesu likwidacji Fundacji (...) (k. 168-170). Postanowieniem z dnia 09.01.2017r. w sprawie BI.XII Ns-Rej. KRS (...) Sąd Rejonowy w Białymstoku XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowił wykreślić Fundację (...) z/s w S. z Krajowego Rejestru Sądowego wobec zakończenia procesu likwidacji (dowód: odpis postanowienia k. 192).

Sąd zważył, co następuje:

Wypowiedzenie przez pracodawcę umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony winno nastąpić na piśmie ze wskazaniem przyczyny wypowiedzenia (art. 30§4 k.p.), w oświadczeniu pracodawcy powinno być zawarte pouczenie o przysługującym pracownikowi prawie odwołania do sądu pracy (art. 30§5 k.p.), a w przypadku gdy wypowiedzenie dotyczy pracownika reprezentowanego przez zakładową organizację związkową powinno być poprzedzone zawiadomieniem organizacji o zamiarze wypowiedzenia ze wskazaniem przyczyny wypowiedzenia (art. 38§1 k.p.). W judykaturze przyjmuje się, że sprostanie przez pracodawcę wymaganiom określonym w art. 30 § 4 k.p. polega na wskazaniu przyczyny wypowiedzenia w sposób jasny, zrozumiały i dostatecznie konkretny.

Powołany przepis dopuszcza różne sposoby określenia tej przyczyny, jednakże z oświadczenia pracodawcy powinno wynikać w sposób niebudzący wątpliwości, co jest istotą zarzutu stawianego pracownikowi, gdyż to on ma wiedzieć i rozumieć, z jakiego powodu pracodawca dokonuje wypowiedzenia. Naruszenie art. 30 § 4 k.p. zachodzi zatem wówczas, gdy pracodawca w ogóle nie wskazuje przyczyny wypowiedzenia lub gdy jest ona niedostatecznie konkretna, a przez to niezrozumiała dla pracownika i nieweryfikowalna. Zgodnie z art. 45 § 1 k.p., w razie ustalenia, że wypowiedzenie to jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy – stosownie do żądania pracownika – orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu – o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu.

Zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego jak i w doktrynie przyjmuje się, że uprawnienie wynikające z w/w przepisu kodeksu pracy przysługuje pracownikowi zarówno wtedy, gdy wskazana w wypowiedzeniu przyczyna jest niejasna, niedostatecznie konkretna i niezrozumiała dla pracownika, jak i wówczas, gdy przyczyna ta jest pozorna, tzn. nierzeczywista i nieprawdziwa. Wypowiedzenie umowy o pracę uważa się zatem za nieuzasadnione, jeżeli nie jest podyktowane potrzebami pracodawcy ani niewłaściwym wywiązywaniem się pracownika z obowiązków, jego nielojalnością czy zachowaniem podważającym zaufanie do jego osoby, a wynika jedynie z arbitralnych decyzji i subiektywnych uprzedzeń podmiotu dokonującego zwolnienia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13.02.2014 r., I PK 254/13).

Zawsze ocena zasadności rozwiązania stosunku pracy w tym trybie powinna być dokonywana z uwzględnieniem słusznych interesów obydwu stron oraz celu, treści i sposobu realizacji tego stosunku. Z istoty stosunku pracy wynika, iż służy on realizacji zadań i celów ustalonych przez pracodawcę. To pracodawca decyduje, jaką działalność prowadzi i on ponosi jej ryzyko. Ma on więc w granicach prawa swobodę w wyborze rodzaju tej działalności i sposobu jej realizacji. W tym aspekcie interesy pracownika i możliwość ingerencji sądu pracy nie mogą w decydującym zakresie ograniczać tej swobody, a przez to ograniczona jest możliwość kontroli pracodawcy, zwłaszcza przez narzucanie mu określonego sposobu prowadzenia działalności - np. określonej struktury organizacyjnej, doboru kadr, używanych technologii itp. (por. np. tezę IX uchwały SN (7) z 27.6.1985 r. w sprawie wytycznych dotyczących wykładni art. 45 KP i praktyki sądowej stosowania tego przepisu w zakresie zasadności wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, OSNC Nr 164/1985, poz. 11; wyroki SN: z 2.10.2002 r., I PKN 374/01, OSNAPiUS Nr 9/2004, poz. 156; z 8.8.2006 r., PP Nr (...), poz. 39; z 5.5.2009 r., I PK 11/09, OSNP Nr 1-2/2011, poz. 3).

Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa i doktryny sąd pracy jest uprawniony jednak do badania i ustalania, czy zmniejszenie zatrudnienia i w konsekwencji likwidacja stanowiska pracy, bądź ograniczenie etatu są autentyczne. Ponadto na podstawie art.45 kodeksu pracy Sąd ocenia prawidłowość postępowania pracodawcy w zakresie doboru pracowników przewidzianych do zwolnienia. Powódki roszczenie swoje opierały na twierdzeniu, iż wypowiedzenie im umów o pracę naruszało przepisy o wypowiedzeniu, albowiem wskazana przez pozwanego przyczyna wypowiedzenia (likwidacja zakładu pracy) była pozorna.

Z twierdzeniem tym nie można, w ocenie Sądu, się zgodzić. Dowody zgromadzone w toku postępowania jednoznacznie wskazują, iż rzeczywiście dotychczasowy pracodawca powódek – Fundacja (...) z/s w S. oraz prowadzona przez w/w Fundację świetlica środowiskowa przy ul. (...) w S. zostały zlikwidowane. O powyższym kategorycznie przekonują przedstawione powyżej dokumenty potwierdzające w/w fakty: - podjęto uchwały o likwidacji świetlicy środowiskowej i Fundacji (...), - rozwiązano umowę o wsparcie realizacji zadania publicznego pod nazwą:

Funkcjonowanie świetlicy środowiskowej z programem socjoterapeutycznym A., - rozwiązano umowę użyczenia lokalu użytkowego, w którym mieściła się świetlica środowiskowa - przeprowadzono likwidację Fundacji (...) i wykreślono ją z rejestru prowadzonego przez Krajowy Rejestr Sądowy (na datę wydania orzeczenia – nieprawomocnie). Okoliczności likwidacji pracodawcy powódek jednoznacznie wynikają ponadto z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków: E. Z. k. 95, M. B. k. 149-149v, 151, B. D. k. 150-150v, R. C. k. 150v-151v, M. B. k. 172-173, których zeznania Sąd obdarzył wiarą, jako że pozostają one zgodne z treścią zgromadzonych w sprawie dokumentów.

Wątpliwości, czy faktycznie zostały podjęte uchwały w przedmiocie likwidacji pracodawcy zostały pozytywnie rozstrzygnięte na korzyć pozwanej Fundacji. Sąd ustalił bowiem, iż to same powódki wykreowały nieprawdziwe fakty, jakoby fundator na walnym zgromadzeniu w dniu 20 lipca 2016r. nie podjął ważnych uchwał w przedmiocie likwidacji Fundacji, a następnie zainicjowały postępowanie karne w kierunku art. 270§1 kk. (na datę orzekania – nieprawomocnie umorzone). Motywem działania powódek w tym kierunku, w ocenie Sądu, była jedynie chęć obrony miejsc pracy i niepogodzenie z niezrealizowaniem się ich planów przejęcia Fundacji.

Tymczasem świadkowie B. D. (k. 150-150v) i R. C. (k. 150v-151v) jednoznacznie i kategorycznie zeznali, iż walne zgromadzenie w dniu 20.07.2016r. odbyło się z ich udziałem, i zostały na nim podjęte kwestionowane przez powódki uchwały. Świadkowie ci zeznali, iż byli nagabywani przez powódki i zachęcani do podpisania oświadczeń, jakoby nie uczestniczyli w walnym zgromadzeniu, co początkowo akceptowali wyłącznie z żalu, że powódki pozostaną bez pracy. Ostatecznie jednak zarówno przed Sądem w rozpoznawanej sprawie jak i w postępowaniu karnym stanowczo zaprzeczyli wersji kreowanej przez powódki (por. również materiały z akt postępowania PR Ds. (...).2016 Prokuratury Rejonowej w Suwałkach k. 177-184).

Nic istotnego w tym zakresie nie wniosły zeznania świadka T. D. (k. 172), jednakże w zakresie, w jakim relacjonował przebieg spotkania swojej żony B. D. z powódkami, Sąd obdarzył jego zeznania wiarą. Ostatecznie i same powódki nie kwestionowały faktu, iż ich stanowisko pracy zostało zlikwidowane (por. zeznania powódek w charakterze strony k. 189). Zarzuciły jedynie, iż świetlica nadal istnieje, na dowód czego przedstawiły materiał poglądowy (k. 185-186). Nie można co prawda, zdaniem Sądu, wykluczyć, iż pod adresem ul. (...) w S. jest prowadzona świetlica środowiskowa, jednakże nie prowadzi jej pozwana Fundacja – co również kategorycznie potwierdziła przesłuchana w charakterze strony jej likwidator M.

P. (k. 189). W tym kontekście Sad uznał, iż sporne okoliczności zostały dostatecznie wyjaśnione, a zatem wniosek o ustalenie w Urzędzie Miejskim w S. , jaki podmiot prowadzi obecnie świetlicę środowiskową przy ul. (...) w S. został oddalony również przy uznaniu, iż wniosek ten zmierza do przedłużenia postępowania w sprawie (art. 217§3 kpc). Przedstawiona wyżej analiza jednoznacznie wskazuje, iż faktycznie doszło do likwidacji zakładu pracy powódek, a zatem przyczyna wskazana w wypowiedzeniu umów o pracę była i prawdziwa i zgodna z prawem.

W świetle powyższego powódkom nie przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie. Sąd orzekający w sprawie będącej przedmiotem osądu miał ograniczoną możliwość kontroli pracodawcy, a zwłaszcza w zakresie oceny, czy przyczyna likwidacji Fundacji i świetlicy środowiskowej – finansowa i kadrowa są na tyle doniosłe, aby uzasadniały zakończenie ich działalności. Likwidacja Fundacji (...) z/s w S. i prowadzonej przez nią świetlicy środowiskowej przy ul. (...) w S. jest bezsprzecznym faktem. Wobec powyższego Sąd oba powództwa oddalił na podstawie art. 45§1 kp - a contrario (pkt I sentencji wyroku).

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98§1 i §3 kpc, art. 99 kpc oraz § 9 ust. 1pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) i zasądzono z tego tytułu od każdej z powódek na rzecz pozwanej Fundacji (...) z/s w S. kwoty po 360,00 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt II sentencji wyroku). SSR Karol Kwiatkowski