Legislator Case Law & Legislation
VI Ka 31/17 AI generated

Appeal court quashed combined sentence due to ne peius rule violation and remanded for new sentencing.

Case Number VI Ka 31/17
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The appellate court quashed the first-instance judgment on combined punishment and remanded the case for a new trial. The defendant argued for a lower sentence by splitting the crimes into two separate groups, claiming the lower court improperly applied the principle of asperation. The court ruled that the first-instance court had already omitted proceedings in some cases, making a reduction of the combined sentence impossible under the ne peius rule without violating the defendant's right to two instances of trial.

Legislator headnote

AI generated

Art. 454 § 1 k.p.k.; Art. 572 k.p.k.: If the court of first instance omits proceedings in part despite conditions for combined punishment existing, the ne peius rule prohibits reducing the combined sentence in the appeal, as the combined judgment constitutes a new sentencing act.

Keywords

AI generated
combined punishment ne peius rule two instances of trial omission of proceedings sentencing guidelines

Cited Legislation

AI generated
Art. 454 § 1 k.p.k.
Art. 572 k.p.k.

Cited Case Law

AI generated
II AKa 546/07

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygnatura akt VI Ka 31/17

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 marca 2017 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Krzysztof Ficek (spr.) Sędziowie SSO Marcin Schoenborn SSR del. Agnieszka Woźniak Protokolant Kamil Koczur przy udziale Dagmary Janus Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Z. po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. sprawy skazanego A. R. (1) ur. (...) w R. syna R. i R. o wydanie wyroku łącznego na skutek apelacji wniesionej przez skazanego od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 17 listopada 2016 r. sygnatura akt VII K 339/16 na mocy art. 437 kpk, art. 438 kpk 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Z. do ponownego rozpoznania;

2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. R. (2) kwotę 147,60 zł (sto czterdzieści siedem złotych i sześćdziesiąt groszy) obejmującą kwotę 27,60 zł (dwadzieścia siedem złotych i sześćdziesiąt groszy) podatku VAT, tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów obrony skazanego z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Sygn. akt VI Ka 31/17

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Zabrzu wyrokiem łącznym z dnia 17 listopada 2016 roku sygn. akt VII K 339/16 połączył kary pozbawienia wolności i karę ograniczenia wolności orzeczone prawomocnymi wyrokami: ⚫ Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 27 czerwca 2012 roku sygn. akt VII K 592/12, ⚫ Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 27 sierpnia 2012 roku sygn. akt VI K 818/11, ⚫ Sądu Rejonowego w Chorzowie z dnia 2 października 2015 roku sygn. akt VII K 533/11, ⚫ Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 11 lutego 2016 roku sygn. akt III K 1072/15, ⚫ Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 1 marca 2016 roku sygn. akt VII K 359/15 i wymierzył skazanemu A.

R. (1) karę łączną 2 lat i 7 miesięcy pozbawienia wolności. Następnie na podstawie art.572 kpk umorzył postępowania w zakresie objęcia wyrokiem łącznym wyroków Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 10 listopada 2015 roku sygn. akt VI K 211/15 i Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 17 grudnia 2015 roku sygn. akt IX K 30/15. Na poczet kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył skazanemu okres wykonywania kary pozbawienia wolności w sprawach VII K 533/15 i III K 1072/15. Pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w połączonych wyrokach pozostawił do odrębnego wykonania, zaś skazanego zwolnił od ponoszenia kosztów sądowych.

Apelację od tego wyroku wywiódł skazany A. R. (1). Zaskarżył orzeczenie Sądu I instancji w całości. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku. Podnosząc ten zarzut wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie kary łącznej obejmującej wszystkie wyroki oprócz wyroku skazującego go na karę ograniczenia wolności oraz zaliczenie na poczet kary łącznej odbytej kary 7 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy stwierdził, co następuje: Wywiedziona apelacja okazała się zasadna częściowo, jednakże w takim zakresie, że kierując się regułą ne peius wyrażoną w art.454 § 1 kpk zaskarżone rozstrzygnięcie należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Zabrzu do ponownego rozpoznania.

Sąd Rejonowy prawidłowo w polu swoich rozważań miał siedem opisanych powyżej prawomocnych wyroków dotyczących skazanego A. R. (1). Zasadnie także uznał, że nie ma przeszkód, by - w razie spełnienia ustawowych przesłanek - z karami pozbawienia wolności połączyć karę 10 miesięcy ograniczenia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Chorzowie z dnia 2 października 2015 roku sygn. akt VII K 533/11. Jest to oczywiste w świetle art.87 kk. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że na czas pobytu skazanego w zakładzie karnym zawieszono postępowanie co do wykonywania kary ograniczenia wolności (k.162).

Nie przekonuje też wywód skazanego, że jest to rozstrzygnięcie dla niego niekorzystne. Przepisy Kodeksu karnego nie przewidują zasady, że w wyniku wydania wyroku łącznego sytuacja skazanego w każdym wypadku musi się poprawić. W apelacji A. R. (1) wskazał, że Sąd I instancji powinien połączyć mu wszystkie kary pozbawienia wolności. Kierunek tego zarzutu jest prawidłowy, ale jego uzasadnienie do końca nie przekonuje. Prawdą jest, że postępowanie w przedmiocie wydania wyroku wszczęto w kwietniu 2016 roku i na ten moment dwie kary ze spraw Sądu Rejonowego w Rudzie Sląskiej VI K 211/15 i Sądu Rejonowego w Gliwicach IX K 30/15 nie zostały jeszcze wykonane.

Jednakże na moment wydawania w sprawie wyroku łącznego, ta data jest decydująca a nie chwila wszczęcia postępowania, obie kary zostały już wykonane i stąd Sądowi Rejonowemu w Zabrzu, który orzekał w oparciu o przepisy obowiązujące od 1 lipca 2015 roku, wobec ujemnej przesłanki z art.85 § 2 kk (podstawą orzeczenia kary łącznej są wymierzone i podlegające wykonaniu, z zastrzeżeniem art.89, w całości lub w części kary lub kary łączne za przestępstwa, o których mowa w § 1), nie pozostało nic innego aniżeli umorzyć postępowanie w tej części.

Takie rozstrzygnięcie byłoby prawidłowe, gdyby rzeczywiście w sprawie należało zastosować przepisy obowiązujące od 1 lipca 2015 roku. Podstawowym zarzutem pod adresem zaskarżonego wyroku jest to, że Sąd Rejonowy uchybił normie z art.4 § 1 kk. Zasadnie przyjął, pamiętając o treści art.19 ust.1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, że wobec kar prawomocnie orzeczonych względem A. R. (1) po 30 czerwca 2015 roku mają zastosowanie przepisy rozdziału IX Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 roku, chyba że przepisy poprzednio obowiązujące byłyby dla skazanego względniejsze.

Prawidłowo odczytując reguły związane z orzekaniem kary łącznej Sąd Rejonowy błędnie uznał, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia, że przepisy obowiązujące do 30 czerwca 2015 roku dla skazanego nie są względniejsze. Zasadnie można zarzucić Sądowi I instancji, że nie przeprowadził w realiach sprawy testu względności, do czego był zobowiązany treścią przytoczonego wyżej art.19 ust.1 oraz art.4 § 1 kk. Już na pierwszy rzut oka pojawiają się argumenty za uznaniem, że ustawa poprzednio obowiązująca jest dla skazanego korzystniejsza.

Na nowych przepisach połączeniu podlega pięć kar z pięciu wyroków (VII K 592/12, VI K 818/11, VII K 533/15, III K 1072/15, VII K 359/15), zaś co do dwóch wyroków postępowanie podlega umorzeniu (VI K 211/15, IX K 30/15). Natomiast na starych przepisach, kiedy to możliwe było również łączenie kar wykonanych, połączeniu podlega siedem kar z siedmiu wyroków, za przestępstwa pozostające w dwóch zbiegach. Granicę pierwszego zbiegu wyznacza wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 27 czerwca 2012 roku sygn. akt VII K 592/12, a drugiego wyrok Sądu Rejonowego w Chorzowie z dnia 2 października 2015 roku sygn. akt VII K 533/15.

W pierwszym zbiegu pozostają czyny popełnione 12 lipca 2010 roku i 28 lipca 2011 roku ( w punkcie II wyroku błędnie jako datę roczną przestępstwa wskazano rok 2012 – patrz k.74 oraz uzasadnienie wyroku k.134), zaś w drugim przestępstwa popełnione 12 października 2014 roku, 24 grudnia 2014 roku, 13 grudnia 2014 roku, 9 lutego 2015 roku, 20 marca 2015 roku, 28 marca 2015 roku oraz 1 kwietnia 2015 roku. Po wydaniu wyroku przez Sąd Rejonowy skazany miałby do odbycia karę łączną 2 lat i 7 miesięcy pozbawienia wolności oraz jednostkowe kary 4 i 3 miesięcy pozbawienia wolności ze spraw VI K 211/15 i IX K 30/15.

Łącznie 3 lata i 2 miesiące pozbawienia wolności. Natomiast przy pierwszym zbiegu sąd mógłby orzec karę od 1 roku do 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, a przy drugim od 8 miesięcy do 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Orzekając karę łączną 2 lat i 7 miesięcy pozbawienia wolności Sąd Rejonowy zastosował zasadę asperacji. Orzekł karę łączną pozbawienia wolności o 8 miesięcy niższą od sumy kar, kierując się m.in. popełnieniem przez skazanego przestępstw tego samego rodzaju - przeciwko mieniu oraz więzią czasową, która w przypadku dwóch pierwszych skazań była odległa (12 lipca 2010 roku i 28 lipca 2011 roku), zaś bliska w przypadku trzech kolejnych skazań (przedział czasowy od 12 października 2014 roku do 1 kwietnia 2015 roku).

Gdyby przyjąć dwa zbiegi czynów wówczas kwestia ta kształtuje się inaczej, gdyż przestępstwa z pierwszego zbiegu dzieli rok, zaś w przypadku drugiego zbiegu więź czasowa jest bliska. Rozbijając na dwa utworzony zbieg przez Sąd I instancji, w zakresie poszczególnych zbiegów zachodzi bliższa więź czasowa niż pomiędzy wszystkimi pięcioma przestępstwami, z których połączono kary zaskarżonym wyrokiem. To zaś powinno być uwzględnione przy kształtowaniu wymiaru kary łącznej. Popełnienie przestępstw tego samego rodzaju i związek czasowy pomiędzy poszczególnymi czynami to istotne przesłanki kształtowania wysokości kary łącznej.

Oczywiście nie sposób pominąć i uprzedniej karalności skazanego, wydanie wobec niego wyroku łącznego w 2007 roku oraz opinii z Aresztu Śledczego, co miał w polu widzenia Sąd Rejonowy kształtując wymiar kary łącznej. W odróżnieniu od sytuacji Sądu I instancji doszły nowe okoliczności, o których wspomniano powyżej. Z podanych powodów zaskarżony wyrok nie mógł się ostać. Wobec treści art.454 § 1 kpk nie była możliwa korekta zaskarżonego wyroku. Reguła ne peius stosowana w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego musi się sprzeciwiać orzeczeniu wobec skazanego kary łącznej, gdy w pierwszej instancji umorzono postępowanie.

Wyrok łączny jest nowym wyrokiem skazującym, gdyż powoduje zmiany w zakresie odpowiedzialności karnej skazanego, określonej w wyrokach jednostkowych. Reformatoryjne orzeczenie Sądu odwoławczego pozbawiałoby skazanego dwuinstancyjności postępowania. „Jeśli więc sąd właściwy umorzył w określonym zakresie postępowanie, mimo prawnie istniejących warunków orzeczenia kary łącznej, uchybienie to wobec wynikającej z przepisu art.454 § 1 kpk zasady ne peius nie może być konwalidowane w postępowaniu odwoławczym” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 stycznia 2008 roku, II AKa 546/07).

Z tych to powodów Sąd odwoławczy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę skazanego A. R. (1) o wydanie wyroku łącznego przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, który przeprowadzi pełne postępowanie. Nadto będzie miał na względzie zapatrywania prawne wyrażone przez Sąd Okręgowy. Dodatkowo uzyska aktualną opinię o skazanym z Zakładu Karnego w Z.. Ponieważ skazany korzystał w postępowaniu odwoławczym z pomocy obrońcy z urzędu na rzecz adw. A. R. (2) zasądzono kwotę 147,60 złotych. Wobec tego, że obrońca został wyznaczony wyłącznie do postępowania odwoławczego konieczne było rozstrzygnięcie o kosztach obrony z urzędu mimo uchylenia zaskarżonego wyroku.

Z chwilą zakończenia postępowania odwoławczego obrońca zakończył swój udział w sprawie.