Legislator Case Law & Legislation
III AUa 1825/16 AI generated

Social Security Court dismisses appeal against ZUS decision to void pension overpayment due to criminal restitution obligation.

Case Number III AUa 1825/16
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Social Security Court dismissed the appellant's appeal against the Social Insurance Institution's (ZUS) decision to initiate proceedings for voiding a 2003 pension overpayment ruling. The appellant argued that the ZUS incorrectly interpreted the law regarding the calculation of interest on the overpayment, claiming the obligation only arose upon the final decision. However, the court found that the appellant had already accepted the criminal court's judgment, which imposed a specific obligation to repay the exact amount of damages including interest, thereby waiving the right to challenge the underlying decision through administrative appeal.

Legislator headnote

AI generated

Art. 180 k.p.a.; Art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych: Where a party has accepted a criminal court judgment imposing a specific obligation to repay damages including interest, they cannot subsequently utilize the administrative appeal procedure to void the original social security decision regarding that same debt.

Keywords

AI generated
social security overpayment criminal restitution obligation voiding administrative decision statute of limitations social insurance law interest calculation waiver of appeal

Cited Legislation

AI generated
Art. 180 k.p.a.
odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wskazując jako podstawę decyzji art. 180 k.p.a., art.
Art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
W myśl § 4 art. 83a ust.1 ustawy systemowej przepisów ust.
Art. 386 §1 k.p.c.
Sąd Apelacyjny podziela w tej materii stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w sprawie IV CSK 748/13 – wyrok z dnia 02.10.2014 (www.sn.pl), gdzie wskazano m.in., że art. 386 § 4 k.p.c.
Art. 477 §14 k.p.c.
W apelacji od wyroku organ rentowy zarzucił rozstrzygnięciu: naruszenie przepisu art. 477 14 § 2 k.p.c.
art. 180 k.p
odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wskazując jako podstawę decyzji art. 180 k.p.a., art.
art.180 § 1 k.p
Zgodnie z art.180 § 1 k.p.a.
art. 156 § 1 pkt 2 k.p
w kontekście brzmienia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
art.386 § 4 k.p.c
Powyższe konkluzje, a tym samy słuszność zarzutu apelacyjnego nie rozstrzygnięcia istoty sprawy dawały Sądowi Apelacyjnemu podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania stosownie do art.386 § 4 k.p.c.
art.284 §1 k.k
występku z art.284 §1 k.k.
art.12 k.k
180 k.p.a., art. 123 i 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z art.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III AUa 1825/16

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2017 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Alicja Podlewska Sędziowie: SA Małgorzata Gerszewska SA Michał Bober (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Anita Musijowska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017 r. w Gdańsku sprawy K. S. (1) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o stwierdzenie nieważności decyzji na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt VI U 3476/15 zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie. SSA Małgorzata Gerszewska SSA Alicja Podlewska SSA Michał Bober

UZASADNIENIE

K. S. (1) odwołała się od postanowienia ZUS z 28.07.2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o odrzucenie odwołania, bowiem zaskarżone postanowienie rozstrzyga sprawę podlegającą kontroli sądu administracyjnego a także z uwagi na znaczne przekroczenie terminu do wniesienia odwołania oraz o zasądzenie kosztów procesu. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy zmienił decyzję zobowiązując organ rentowy do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 22 października 2003r.

Rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach i rozważaniach: Decyzją z dnia 22.10.2003 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. zobowiązał ubezpieczoną K. S. (1) do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za wskazany w decyzji okres wraz z odsetkami. Decyzja ta uprawomocniła się. We wniosku z dnia 8.06.2015 r. ubezpieczona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji w części zobowiązania do zapłaty odsetek. Postanowieniem z dnia 28.07.2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wskazując jako podstawę decyzji art. 180 k.p.a., art. 123 i 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z art. 83 ust. 2 i 83 a ust. 4 ustawy systemowej.

Postanowienie to zostało doręczone ubezpieczonej 6.08.2015 r. przesyłką zwykłą a pismem z dnia 2.09.2015 r. (nadanym 2.09.2015 r.) ubezpieczona złożyła odwołanie od tego postanowienia. W odwołaniu ubezpieczona zarzuciła naruszenie przez organ rentowy art. 83 a ust. 2 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, że decyzja z dnia 22.10.2003 r. stanowi decyzję ustalającą prawo do emerytury. Postanowieniem z dnia 14.09.2015 r. (k. 98 akt rentowych) utrzymano w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania i nie nadano biegu odwołaniu ubezpieczonej.

W kolejnym odwołaniu z dnia 5.10.2015 r odwołująca wniosła o zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do przekazania odwołania z 2.09.2015 r. do Sądu. Zgodnie z art.180 § 1 k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. § 2 tego przepisu stanowi, że przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie z art. 83 b ust. 1 ustawy systemowej, jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Zgodnie natomiast z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13.10.98 r. o systemie ubezpieczeń społecznych od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Art. 83a ust.1 ustawy systemowej stanowi, że prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie.

Ustęp 2 tego przepisu wskazuje, że decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl § 4 art. 83a ust.1 ustawy systemowej przepisów ust. 1-3 nie stosuje się w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent i ich wysokości. Odwołując się do poglądu wyrażonego w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. w sprawie I UZP 3/10 Sąd I instancji wskazał, że podstawowe zasady trybu odwoławczego dotyczą wszystkich decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie indywidualnych spraw, z wyjątkami wymienionymi enumeratywnie w ustawie systemowej.

W sprawach ubezpieczeń społecznych "unieważnienie decyzji ostatecznej nie zostało poddane trybowi przewidzianemu w Kodeksie postępowania administracyjnego dla nadzwyczajnego postępowania organu wyższego stopnia (od którego przysługiwałoby odwołanie do organu stopnia jeszcze bardziej wyższego). W sprawach ubezpieczeń społecznych nie ma takiego dystansu (rozerwania związku) między decyzją ostateczną a decyzją w przedmiocie jej unieważnienia. Ta druga zostaje podjęta nie w nadzwyczajnym postępowaniu, ale przez ten sam organ (Zakład), który wydał decyzję ostateczną i - jeżeli nie była ona przedmiotem postępowania sądowego - może ją unieważnić, jeżeli jest sprzeczna z prawem według powodów sprzeczności określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego".

W regulacji zawartej w art.83 a ustawy systemowej, jak wskazał Sąd Najwyższy, "uzupełniona została egzemplifikacja zasady wydawania przez Zakład decyzji w sprawach indywidualnych o określone decyzje, które także mieszczą się w zakresie indywidualnych spraw dotyczących przedmiotów przykładowo wymienionych w pięciu punktach art. 83 ust. 1 ustawy, ale ponadto mają określoną kwalifikację procesową". W konsekwencji, zdaniem Sądu Najwyższego odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych przysługuje także od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy systemowej w przedmiocie nieważności decyzji.

Pojęcie "decyzji w przedmiocie nieważności decyzji" jest szersze od pojęcia "stwierdzenie nieważności decyzji", czy też "odmowa stwierdzenia nieważności decyzji", a zatem może być bez wątpienia odniesione do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, bo jest to rozstrzygnięcie w przedmiocie nieważności decyzji. Stosownie do art. 83b ust. 1 ustawy systemowej, Zakład wydaje decyzje także w takich przypadkach, które według Kodeksu postępowania administracyjnego załatwiane są postanowieniami kończącymi postępowanie w sprawie.

Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w postępowaniu administracyjnym następuje w formie postanowienia (art. 61a § 1 k.p.a.). Postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, wobec czego, stosownie do przytoczonego wyżej art. 83b ust. 1 ustawy systemowej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje w tym zakresie decyzję, która jest decyzją w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Biorąc pod uwagę argumentację zawartą w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego, Sąd stwierdził, że przysługuje od niej odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, skoro taka jest droga odwoławcza od wszystkich decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (z wyjątkami wymienionymi w ustawie systemowej), a więc również od decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Decyzja z dnia 22.10.2003 r., której stwierdzenia nieważności w części domagała się ubezpieczona, dotyczy zwrotu nienależnie pobranych świadczeń a właściwie odsetek ustalonych w tej decyzji i nie jest sprawą o ustalenie uprawnienia do emerytury lub renty. W związku z powyższym powołanie się w zaskarżonej decyzji z dnia 28.07.2015 r. na wyłączenie z art. 83 a ust. 4 ustawy systemowej było wadliwe a organ rentowy winien wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności i rozpoznać wniosek ubezpieczonej z dnia 8.06.2015 r. oraz zawarte w nim zarzuty w kontekście brzmienia art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.

Sąd Okręgowy nie oceniał w niniejszym postępowaniu istnienia lub braku przesłanek do unieważnienia decyzji, bowiem przedmiotem postępowania sądowego była jedynie decyzja odmawiająca samego wszczęcia postępowania a Sąd rozpoznając odwołanie związany jest treścią zaskarżonej decyzji. W apelacji od wyroku organ rentowy zarzucił rozstrzygnięciu: naruszenie przepisu art. 477 14 § 2 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie, ponieważ Sąd zmienił decyzję organu rentowego z dnia 28.07.2015r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 22.10.2003r. i nie orzekł co do istoty sprawy błędnie zobowiązując organ rentowy do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie oraz naruszenie przepisu art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.

U. z 2015r., poz. 121 ze zm.) poprzez błędne uznanie, że organ rentowy nie rozpoznał wniosku ubezpieczonej z dnia 08.06.2015r. w kontekście brzmienia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sytuacji, gdy organ rentowy zaskarżoną decyzją z dnia 28.07.2015r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 22.10.2003r., gdyż uznał, że brak przesłanek do unieważnienia tej decyzji. W konsekwencji pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zarzuty apelacyjne są uzasadnione w całej rozciągłości i wobec wadliwości orzeczenia skutkowały jego zmianą i oddaleniem odwołania. Sąd I Instancji niewadliwie powołał się na poglądy wyrażone w judykaturze Sądu Najwyższego, jednak wyprowadził z tego judykatur wadliwe wnioski z perspektywy rozstrzygnięcia konkretnej sprawy poddanej kontroli w niniejszym postępowaniu odwoławczym. Tak też słusznie przyjmując wskazane wyżej rozważania prawne, skutecznie wyprowadzić można z nich jedynie ten wniosek, że zaskarżone postanowienie organu rentowego należy traktować w kategorii decyzji administracyjnej tego organu, od której przysługuje odwołanie do Sądu.

Wniosek taki nie determinuje jednak sposobu rozpoznania odwołania a w żadnym razie nie pozwala na wydawanie orzeczenia pozbawionego waloru merytorycznej kontroli stanowiska organu rentowego. Stosownie do art. 477 14 k.p.c.: § 1. Sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia. § 2. W przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części zaskarżoną decyzję organu rentowego lub zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i orzeka co do istoty sprawy. Mając na względzie, że spór w przedmiotowej sprawie dotyczył rozstrzygnięcia objętego częściowo materią decyzji z dnia 22.10.2003 r. (zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w części dotyczącej odsetek) ewentualne pozytywne rozstrzygnięcie co do istoty sprawy musiałoby się sprowadzać do zmiany decyzji i ustalenia braku podstaw do żądania od skarżącej zapłaty odsetek od wypłaconego świadczenia. (Por. odpowiednio: rozważania poczynione w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2016 r. w sprawie I UZ 9/16 - www.sn.pl.

Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela także rozważania poczynione w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 3 marca 2016 r. w sprawie III AUa 698/15 (pogląd podzielany także w innych orzeczeniach tego Sądu np.: w sprawie III AUa 1291/15) - http://orzeczenia.bialystok.sa.gov.pl/details/$N/150500000001521_III_AUa_000698_2015_Uz_2016-03-03_001 , że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia decyzji, inaczej mówiąc stwierdzenie braku przesłanek do unieważnienia decyzji, w konsekwencji odmowa zmiany ustalenia istniejącego stanu prawnego (…), jest także decyzją wydaną na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. Jakkolwiek materia wskazanej sprawy dotyczyła podstaw prawnych do ustalenia obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne, rozważania SA w Białymstoku mają odpowiednie odniesienie do materii niniejszej sprawy a wobec ich całkowitej aprobaty przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku, wystarczy odesłać do lektury wskazanego orzeczenia.

Powyższe konkluzje, a tym samy słuszność zarzutu apelacyjnego nie rozstrzygnięcia istoty sprawy dawały Sądowi Apelacyjnemu podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania stosownie do art.386 § 4 k.p.c. Skorzystanie z możliwości rozstrzygnięcia kasatoryjnego jest wyjątkiem od reguły merytorycznego rozpoznania sprawy, zaś posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem fakultatywnym „może” wskazuje na dopuszczalność takiego rozstrzygnięcia a nie na bezwzględny nakaz.

Sąd Apelacyjny podziela w tej materii stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w sprawie IV CSK 748/13 – wyrok z dnia 02.10.2014 (www.sn.pl), gdzie wskazano m.in., że art. 386 § 4 k.p.c. nie nakłada na sąd drugiej instancji bezwzględnego obowiązku uchylenia zaskarżonego wyroku w razie stwierdzenia nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, lecz przez użycie określenia "sąd drugiej, instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania", pozostawia sądowi odwoławczemu wybór rozstrzygnięcia, nie wykluczając możliwości rozpoznania przez ten sąd sprawy merytorycznie.

Dokonanie takiego wyboru i w jego wyniku rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji, mimo że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, samo w sobie nie narusza konstytucyjnego prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym, skoro ustawodawca dopuścił w takiej sytuacji możliwość rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji. Dla właściwego rozpoznania sprawy konieczne było jednak uzupełnienie ustaleń faktycznych w stosunku do tych, które zostały poczynione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Jak wynika z akt organu rentowego, na podstawie wniosku z dnia 22.09.2000r. emerytura należna A. Z. (1) była przekazywana świadczeniobiorcy na wskazany w zawiadomieniu numer konta (pismo k.67 akt rentowych ZUS dot. A. Z.) A. Z. (1) zmarł w dniu (...) (akt zgonu k.77) Mimo zgonu świadczeniobiorcy świadczenie nadal było wypłacane na wskazany przez zmarłego numer konta. Po stwierdzeniu, że świadczeniobiorca zmarł, pozwany wstrzymał wypłatę świadczenia i podjął ustalenia osoby, która do 31.07.2003r. nadal świadczenie pobierała. Wobec odmowy wskazania przez Bank danych współwłaściciela konta (korespondencja z (...) k.79-82 a.r.), pozwany organ rentowy w dniu 22.10.2003r. wydał decyzję o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń przez córkę a zarazem spadkobiercę zmarłego – wnioskodawczynię K.

S. (2) określając wysokość nienależnie pobranych świadczeń na kwotę 56.044,14zł wzywając w decyzji do zapłaty ww. kwoty powiększonej o odsetki w kwocie 15.073,01zł (razem 69.118,05zł). Decyzja została wydana przez organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., a następnie została doręczona skarżącej z pouczeniem o możliwości i sposobie zaskarżenia oraz opatrzona podpisami Inspektora ZUS oraz A.. (decyzja k.83 a.r.) Na podstawie wskazanej decyzji, która nie została zaskarżona organ rentowy prowadzi w stosunku do wnioskodawczyni czynności egzekucyjne (okoliczność bezsporna) Pismem z dnia 18.08.2004r. organ rentowy zawiadomił Prokuraturę Rejonową w Wałbrzychu o popełnieniu przez wnioskodawczynię przestępstwa przywłaszczenia świadczeń emerytalnych wypłacanych jej ojcu po zgonie wobec faktu, że była współwłaścicielką rachunku bankowego i nie powiadomiła organu rentowego o zgonie świadczeniobiorcy nadal pobierając świadczenie. (zawiadomienie k.102 i 110 a.r.).

Prawomocnym wyrokiem z dnia 18.11.2005r. K. S. (1) została uznana winną tego, że w okresie od 1 grudnia 2000r. do 31 lipca 2003r. w W., woj. (...), działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu nie powiadamiając (...) Oddział w W. o śmierci ojca A. Z. (1), posiadając uprawnienie do korzystania z jego konta bankowego w Banku (...) Oddział w W., na które Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazywał co miesiąc świadczenie emerytalne przywłaszczając sobie pieniądze w łącznej kwocie 69.118,05zł działając na szkodę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. tj. występku z art.284 §1 k.k. w zw. z art.12 k.k. i za czyn ten została skazana na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem na okres próby lat pięciu z nałożeniem obowiązku naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. kwoty 69.118,05zł.

Dotychczas skarżąca spłaciła z całości zadłużenia kwotę 10.362,83zł, która to kwota została zaliczona na poczet należności głównej. (pismo k.51 a.r., rozliczenie k.56 a.r. K. S.) We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 22.10.2003r. złożonym w dniu 08 czerwca 2015r. skarżąca wskazała, że decyzja w jej ocenie naruszała przepis art.138 ustawy o emeryturach i rentach w części, w jakiej określała obowiązek zapłaty odsetek za okres od wypłaty świadczeń do daty wydania decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca odwołała się do poglądów sądów powszechnych wyrażanych jednolicie w orzeczeniach z lat 2012 – 2014 wskazujących na brak podstaw do domagania się przez organ rentowy odsetek od świadczeń nienależnie wypłacanych za okres sprzed wydania decyzji określającej świadczenie jako nienależnie pobrane i żądającej jego zwrotu. (wniosek k.61-64 a.r.) W ramach tak skonstruowanych ustaleń stanu faktycznego Sąd Apelacyjny nie widzi podstaw do uznania, że decyzja z dnia 22.10.2003r. obarczona jest takimi wadami prawnymi, które powodowałyby jej nieważność, która wymagałaby stwierdzenia z urzędu przez organ rentowy (stosownie do art. 83 a ust.2 ustawy systemowej).

We wstępie do dalszych rozważań wskazać należy, że w praktyce stosowania przepisu art. 138 ustawy o emeryturach i rentach w okresie bezpośrednio po wejściu w życie przepisów ustawy, jego interpretacja w kierunku domagania się obok świadczenia wypłaconego, również odsetek wypłaconych do daty wydania decyzji była interpretacją powszechnie przyjętą przez organ rentowy, który odwoływał się w tym zakresie także do konstrukcji art.84 ust. 1 ustawy systemowej w zakresie dochodzenia odsetek. Decyzje organu rentowego w zakresie zobowiązania do zwrotu – obok świadczenia wypłaconego – także odsetek za okres od pobrania świadczenia do daty decyzji zobowiązującej do zwrotu świadczenia, uzyskiwały też aprobatę w judykaturze sądów powszechnych (por np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2001 r. w sprawie III AUa 742/00 OSA 2001/10/36, Pr.Pracy 2001/11/46.) Faktem jest, że orzecznictwo wypracowane w pierwszej i kolejnej dekadzie obowiązywania ustawy wypracowało i utrwaliło stanowisko zbieżne z poglądami przedstawionymi przez wnioskodawczynię w dotychczasowym postępowaniu co do wymagalności roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia i powstania obowiązku odsetkowego dopiero z chwilą wydania decyzji.

Sam jednak fakt oparcia decyzji na wadliwej interpretacji przepisów obowiązującego prawa nie przesądza o tym, że decyzja z dnia 22.10.2003r. obarczona jest takimi wadami prawnymi, które powodowałyby jej nieważność wobec faktu, że została wydana albo bez podstawy prawnej, albo z rażącym naruszeniem prawa. Jeśli nawet bowiem przyjąć, że decyzja ta naruszała obowiązujące prawo – który to pogląd znajdowałby uzasadnienie w późniejszym naprowadzonym przez skarżącą orzecznictwie – to naruszenie to nie może być uznane za rażące.

Godzi się w tym miejscu wskazać, że świadczenie wypłacone zostało wnioskodawczyni wskutek popełnienia deliktu (występku przywłaszczenia), który skutkował wydaniem przez sąd karny wyroku skazującego oraz nakładającego na wnioskodawczynię obowiązek wyrównania całej szkody w tym zapłaty należności głównej jak i odsetek. Skutkiem nałożenia wskazanego obowiązku probacyjnego przestępne uszczuplenie funduszy, którymi dysponuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych miało zostać wyrównane przez wnioskodawczynię w zakresie usprawiedliwionym rozmiarem uszczerbku spowodowanego w funduszach, których dysponentem jest Zakład.

Skazana miała wyrównać rzeczywistą szkodę wynikłą bezpośrednio z przestępstwa, z uwzględnieniem wszystkich jej składników i elementów, w tym odsetek, tyle że w zakresie orzeczonym przez sąd karny. Z obowiązku tego skarżąca się nie wywiązała. W efekcie więc wnioskodawczyni ani nie zaskarżyła decyzji z dnia 22.10.2003r. w istocie godząc się z nałożonym obowiązkiem zapłaty odsetek od daty wyłudzenia każdego miesięcznego świadczenia do daty wydania decyzji, ani też nie wywiązała się z nałożonego wyrokiem karnym obowiązku naprawienia szkody ustalonej w wysokości obejmującej tą należność główną i odsetki.

Przypominając zatem że od decyzji, której unieważnienia żądała wnioskodawczyni przysługiwał środek odwoławczy do właściwego sądu, z którego wnioskodawczyni nie skorzystała, w konsekwencji nie można uznać, by "swoisty" tryb odwoławczy wskazany w art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mógł być stosowany w miejsce kontroli instancyjnej w postępowaniu sądowym na skutek odwołania od decyzji organu rentowego. W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok stosownie do art.386 §1 k.p.c. i oddalił odwołanie od decyzji organu rentowego stosownie do art.477 14 §1 k.p.c.